منوگرافی  روستای دل آبادبرگرفته شده از پایانامه  آقایان رضایی وعلیزاده

منوگرافی روستای دل آبادبرگرفته شده از پایانامه آقایان رضایی وعلیزاده

دانشگاه بیرجند

دانشکده ادبیات وعلوم انسانی

موضوع:

منوگرافی  روستای دل آباد

 

 

 

نمای از روستای دل آباد
زیر نظر استاد محترم:

 

جناب آقای دکتر شاطری

تهیه کننده:ابراهیم رضایی وعیسی علیزاده

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                             صفحه

 

مقدمه………………………………………………………………………………….۱

 

بخش اول:ویژگی های طبیعی روستا

 

۱٫هویت روستا…………………………………………………………………………………….۴

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا………………………………………………………………………۴

 

۱-۲:موقعیت ریاضی………………………………………………………………………………۴

 

۲-۲:موقعیت نسبی:……………………………………………………………………………….۴

 

۳-۲:تعیین وسعت ومحدوده ی روستا……………………………………………………………۴

 

اقلیم روستا…………………………………………………………………………….۵

 

۱٫تنگناها ومحدودیت ها و تهدید های اقلیم…………………………….۵

 

۲٫توانها وامکانات وفرصت های اقلیم …………………………………….۵

 

وضعیت باد در روستا………………………………………………………………………………۵

 

۱٫باد های شرقی…………………………………………………………………….۶

 

۲٫بادهای شمال شرقی –جنوب غربی…………………………………………………………….۶

 

۳٫بادهای جنوب شرقی –شمال غربی…………………………………………………………….۶

 

پوشش گیاهی……………………………………………………………………………………….۶

 

۱٫گیاهان خود روی آبی……………………………………………………………………………۶

 

۲٫گیاهان خود روی دیم…………………………………………………………………………….۷

وضعیت زمین شناسی وتوپوگرافی………………………………………………………………۷

 

محدودیت ها وتنگناهای توپوگرافی………………………………………………………………۷

 

وضعیت گسل وزمین لرزه………………………………………………………………………..۸

 

حوادث طبیعی……………………………………………………………………………………..۸

 

منابع آب …………………………………………………………………………………………..۹

 

۱٫منابع آب سطحی………………………………………………………………………………..۹

 

۲٫منابع آب زیر زمینی…………………………………………………………………………….۹

 

-مشکلات منابع آب آشامیدنی……………………………………………………………………۱۰

 

-مشکلات منابع آب کشاورزی…………………………………………………………………..۱۰

 

وضعیت کشاورزی ……………………………………………………………………………….۱۰

 

بررسی زندگی جانوری…………………………………………………………………………..۱۲

 

۱٫جانوران اهلی…………………………………………………………………………………..۱۲

 

۲٫جانوران وحشی…………………………………………………………………………………۱۳

 

بخش دوم ویژگی های انسانی روستا:

 

فصل اول :تاریخچه روستا…………………………………………………………..۱۵

 

وجه تسمیه…………………………………………………………………..۱۵

 

خلاصه ی تاریخ روستا بر اساس اظهارات مردم……………………………………………….۱۵

 

فصل دوم:سیمای روستا……………………………………………………………..۱۷

 

مراحل گسترش کالبدی…………………………………………………………….۱۷

 

۱٫هسته ی اولیه روستا……………………………………………………………………………۱۸

 

۲٫مرحله ی اول توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۳٫مرحله ی دوم توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۴٫مرحله ی سوم توسعه………………………………………………………………….۱۹

 

محلات مختلف روستا…………………………………………………………………….۱۹

 

۱٫محله ی سر آب…………………………………………………………………………..۱۹

 

۲٫محله ی بالای روستا……………………………………………………..۱۹

 

۳٫محله ی پایین روستا……………………………………………………………………….۲۰

 

۴٫محله ی پی کمر…………………………………………………………………………۲۰

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی در آن ………………………..۲۰

 

۱٫ابنیه ی بادوام……………………………………………………………………………..۲۱

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام……………………………………………………………………..۲۱

 

۳٫ابنیه ی بی دوام…………………………………………………………………………۲۱

 

فصل سوم :جمعیت شناسی روستا……………………………………………………۲۲

 

میزان وتغییرات جمعیت طی زمان…………………………………………………………………۲۲

 

۱٫دوره ی قبل از سال ۱۳۳۵……………………………………………………………………….۲۳

 

۲٫دوره ی پس از ۱۳۳۵(ترجیحا سه دوره ی آخر)………………………………………………۲۴

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال ۱۳۸۸…………………………………………………………۲۵

 

برآوردی از میزان سواد در سال ۱۳۸۸……………………………………………………………۲۷

 

متولدین روستا از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۸……………………………………………………………..۲۸

 

فوت شدگان روستا از سال ۱۳۸۴ تا۱۳۸۸………………………………………………………..۲۹

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی آینده(۹۵و۱۴۰۵و۱۴۱۵)…………………………..۲۹

 

وضعیت مهاجرت……………………………………………………………………………………۳۰

 

فصل چهارم :ساختار اقتصاد روستا………………………………………………….۳۲

 

در آمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی…………………………………………………….۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی)……………………………………………………۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(صنعت)……………………………………………………….۳۶

 

دامداری در روستا…………………………………………………………………………………۳۷

 

شیوه ی مالکیت در روستا………………………………………………………………………..۳۸

 

۱٫مالکیت خصوصی……………………………………………………………………………….۳۸

 

۲٫مالکیت عمومی………………………………………………………………………………….۳۹

 

۳٫مالکیت دولتی……………………………………………………………………………………۳۹

 

۴٫مالکیت وقفی…………………………………………………………………………………….۳۹

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال………………………………………………………..۴۰

 

نحوه ی تقسیم زمین در روستا…………………………………………………………………..۴۰

 

آب وآبیاری در روستا…………………………………………………………………………….۴۱

 

مشکلات آبیاری در روستا……………………………………………………………………….۴۱

 

فصل پنجم :آداب ورسوم مردم روستا………………………………………………۴۲

 

مسائل فرهنگی وآیین های ملی ومذهبی وباستانی

 

۱٫آیین های کهن روستا………………………………………………………………………….۴۳

 

– سده…………………………………………………………………………………………..۴۳

 

– خروسه………………………………………………………………………………………۴۳

 

-آیین باران خواهی……………………………………………………………………………۴۴

 

– برداشت محصول……………………………………………………………………………۴۴

 

– مراسم کف زنی……………………………………………………………………………..۴۵

 

آیین های مذهبی وآیین های شادی……………………………………………..۴۵

 

– آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم وصفر…………………………..۴۵

 

عزاداری مردم در شب های قدر……………………………………………….۴۷

 

– آیین های مذهبی قدیمی در روستا…………………………………………۴۷

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا………………………………………………………۴۷

 

۲٫مراسم مرکب حج……………………………………………………………………………۴۷

 

– آیین های شادی………………………………………………………………………………۴۸

 

۱٫آیین های شاد مذهبی………………………………………………………………………..۴۸

 

۲٫آیین های مربوط به عقد وعروسی…………………………………………………………۴۹

 

۳٫آیین های مربوط به عید نوروز…………………………………………………………….۵۰

 

برخی ازباورهای مردم روستا…………………………………………………………………۵۱

 

برخی از ضرب المثل های رایج در روستا……………………………………………………۵۲

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا……………………………………………………..۵۳

 

نقاط قوت مشارکت مردم روستا………………………………………………………………۵۳

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا…………………………………………………………….۵۴

ضمائم  و پیوست ها…………………………………………………………………………..۵۵

مقدمه:

 

روستاواحدی جغرافیایی است که درآن تمام عوامل اجتماعی/ فرهنگی/ اقتصادی /طبیعی

وغیره…به هم آمیخته شده واز نظر تعاون وهمکاری روحیه ی خاصی نسبت به این مسائل وجود

داشته واکنون هم با یک سیر نزولی نسبت به گذشته وجود دارد.ازطرفی روستا مکانی است که به

لحاظ تامین نیازهابه شهر وابستگی کمی دارد یعنی می شود گفت که درآن نوعی خود کفایی نحکم فرماست اماامروزه این طرز تلقی در مورد روستاهای ایران کم رنگ شده به گونه ای که

چه از گذشته به زمان حال نزدیک می شویم باافزایش وابستگی روستا به شهر روبرو هستیم یعن

عواملی چند مانند اصلاحات ارضی /رواج صنعت/نیاز شهرها به نیروی کار ارزان/جاذبه های

 

شهر و…ضربه ی مهلکی بر اقتصاد وزندگی روستایی وارد آورد که تخلیه ی روستاها ومهاجرت

 

گسترده ی روستاییان به شهرها برای کسب درآمد ورفاه بیشتراز نتایج آن است.هدف از انجام این

 

تحقیق آگاهی کافی و بجا از وضعیت گذشته وحال روستا از لحاظ عوامل اجتماعی/ اقتصادی/

 

فرهنگی/خدماتی –تسهیلاتی/طبیعی وغیره است از مطالعه ی روستا می توان نکات منفی ومثبت

 

زیادی راکشف کردکه با به کارگیری نکات وعوامل مثبت می بایست راه پیشرفت روستا را هموار

 

کرد همچنین با به کارگیری نکات منفی می توان تمام سعی خود رابر آن داشت که در پی اصلاح

 

آن باشیم.از آنجایی که روستا از گذشته های دور نقش مهمی درتامین نیازهای یک کشور ایفا می

 

کرده است برنامه ریزی در جهت احیا وجلوگیری ازتخلیه ی آن می تواند یکی از نشانه های ثبات

 

وپیشرفت کشوری باشد بر این اساس بامطالعه ی مواردی مانند توانایی های بالقوه ی روستا/کشت

 

غالب/شیوه ی تقسیم بندی اراضی/سطح زیر کشت/نوع محصول/وضعیت دامداری/ خصوصیت

 

 

 

آب وهوایی/درآمد افراد روستا/انواع فعالیت مردم/جمعیت /نسبت سنی وجنسی/وضعیت

 

مهاجرت/وضع سواد و…می توان با یک برنامه منظم واصولی به سمت توسعه وآبادی روستا

 

حرکت کرد.روستای دل آباد دردهستان القورات/بخش مرکزی بیرجند ودر استان خراسان جنوبی

 

قراردارد واز چهار طرف توسط کوه محاصره شده است این روستا آب وهوای نسبتا خشک ونیمه

 

خشکی دارد ومحصول غالب آن گندم/زرشک/آلووسیر می باشد.

 

امیدوارم با مطالعه ی دقیق واصولی روستای دل آباد بتوانم آن طور که باید وشاید تمام واقعیات

 

روستا را پوشش دهم  به گونه ای که در بکارگیری توانایی ها وظرفیت های بالقوه ی روستا سند

 

خوبی به حساب آید.

 

ودر پایان از استاد بزرگوارجناب آقای دکتر مفید شاطری تشکر می نمایم چرا که راهنمایی ها

 

ودلسوزی های ایشان همیشه چراغ راه اینجانب بوده وخواهد بود واز اینکه لیاقت شاگردی آن

 

استاد ارجمند را داشته ام بسیارخرسندم.درهمین رابطه جا دارداز فرمانداری وبخشداری

 

بیرجند/بنیادمسکن ومنابع طبیعی استان/خانه بهداشت روستاوهمچنین ازآقایان رضا احمدی/ مهدی

 

عیدی//علی کارگر وسرکار خانم عیدی وکلیه ی عزیزانی که ما رایاری کرده اند کمال تشکر را داشته باشم امیدوار درسایه ی حق تعالی سربلند وپایدار باشند وخداوند سبحان به هم ی ایشان اجر ومزد دنیوی واخروی عنایت بفرماید.

 

این مجموعه مسلما دارای نقایص وکاستی ها یی خواهد بود . یاداوری کاستی ها وارائه ی نظریات اصلاحی

 

وپیشنهاد های سازنده  به وسیله ی علاقه مندان وصاب نظران ما را در کامل تر کردن آن توانا تر خواهد کرد.

 

                                                                          با تشکر  : عیسی علیزاده

                                                                                          

 

 

 

بخش اول:

 ویژگی های طبیعی روست

 

۱.هویت روستا:

روستای دل آباد دردهستان القورات /بخش مرکزی بیرجند/ واستان خراسان جنوبی واقع شده

 

است.

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا:

۱-۲-موقعیت ریاضی:

روستای دل آباد در شمال شهرستان بیرجند / در۳۳ درجه و۷ دقیقه ی عرض شمالی/در۵۹ د

و۲۳ دقیقه طول شرقی / در محدوده ی سیاسی دهستان القورات از بخش مرکزی بیرجند قرا

دارد ارتفاع آن از سطح دریا۲۱۲۰ متر می باش

۲-۲- موقعیت نسبی

فاصله ی روستا تامرکز استان  به طور تقریبی۳۶ کیلو متر می باشد ودر مسیر ارتباطی بیرجن

قاین قرار دارد به صورتی که در ۳ راهی حاجی آبادالقورات به یک محور فرعی کشیده وپس از

چند روستا به روستای مذ کورمی رسیم قابل ذکر است این محور در انتها به همان محور اصل

یعنی بیرجند- قاین  ختم می شود.

 

۳-۲:تعیین  وسعت ومحدوده ی روستا:

روستای دل آباد طبق آماری  که در سال ۱۳۷۸ توسط اداره ی منابع طبیعی گرفته شده مساحتی

 

حدود۲۶۴۵٫۹ هکتار دارد که از این تعداد۱۶۳۶٫۵۳ هکتار جزء منابع ملی و۱۰۰۹٫۳۷ هکتار

مستثنیات روستا را شامل می شود بر این اساس مختصات  UTMروستا به گونه ای است که در

زن(منطقه) ۴۰/ y=3668100/x  =۷۲۲۵۰۰  می باشد.

 

 

اقلیم روستا:

 

روستای دل آباد در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده میزان تبخیر وتعرق حاصل ازسطوح آبها

 

وپوششی وخاک بیش از میزان بارندگی است از این رو غالب  نیاز آبی از طریق بارندگی تامین

 

نمی گردد در این اقلیم هیچ جریان دایمی آبی وجود ندارد ریزش های جوی  در این منطقه کم بوده

 

وتغییر پذیری آن فوق العاده زیاد است.

 

۱٫تنگنا ها/ محدودیت ها/وتهدید های اقلیم روستا:

 

– واقع شدن روستا دراقلیم خشک

 

– کمبود بارندگی ورطوبت

 

– نبودن رودخانه ی دایمی

 

– متغیر شدن سطح آبهای زیر زمینی وافت دبی آنها به دلیل خشکسالی های اخیر.

 

۲٫توانها ,امکانات وفرصت های اقلیم روستا:

 

-توان کشاورزی روستا در بهره گیری از سرزمین خشک ونامساعد ناحیه

 

– قابلیت کشت پاره ای از محصولات کشاورزی که به کم آبی ومحیط گرمسیری سازگار هستند

 

مثل رزشک وزعفران .

 

وضعیت باد ها در روستا:

 

طبق آمار ثبت شده درایستگاه سینوپتیک بیرجند اکثر بادهای در ۳جهت شرق/شمال شرقی به

 

جنوب غربی/و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد.

 

 

 

۱٫بادهای شرقی:

 

این باد ها در اواخر بهار واوایل تابستان می وزند ودنباله ی بادهای ۱۲۰ روزه ی سیستان اند این

 

باد ها با سرعت زیاد وفاقد ابر وبارندگی اند.

 

۲٫بادهای شمال شرقی به جنوب غربی:

 

این باد بر اثر آنتی سیکلون(پرفشار) سیبری به وجود می آید و درجه حرارت را پایین می آورد

 

وهمچنین باعث سرمازدگی محصولات کشاورزی می گردد.

 

۳٫بادهای جنوب شرقی به شمال غربی:

 

بادهای گرم ومرطوب اند که در فصل زمستان وارد منطقه می شوند این بادها همراه با ابر

 

وبارندگی کم ودر واقع اثر آنتی سیکلون های اقیانوس اطلس ودریای مدیترانه می باشد.براین

 

اساس در روستای دل آباد بادی که ازشرق روستا می وزد باد غالب منطقه است که ساکنین به آن

 

کوه باد می گویندوبادی های جنوب شرق-شمال غرب باد های باران زا در منطقه هستند که به قبله

 

باد معروف است و درنهایت باد های شمال شرق-جنوب غرب بادهای سرد وخشک منطقه هستند

 

که به آن در اصطلاح محلی سیه باد می گویند.

 

پوشش گیاهی:

 

در روستای مذکور گونه های متعددی از گیاهان می رویند که به دو دسته ی  گیاهان خود روی

 

آبی ودیم تقسیم می  شود

 

۱٫گیاهان خود روی آبی:

 

شامل گیاهانی مانند سلمه / پونه/بادیان/خاکشیر/فریز وغیره می شود .

 

 

۲٫گیاهان خودروی دیم :

بسیاری از گیاهان  دیم خاصیت دارویی دارد مانند کاکتی/ آویشن /مسدار/ بادیان کوهی /گل

 

زوفا/استقودوس که به نظر اهالی در درمان بسیاری از بیماری های مزمن موثر اند به عنوان مثال

 

آویشن ومسدار برای درمان بیماری های سرما خوردگی/تنگی نفس/استخوان دردی/ سر درد

 

مزمن/وبرای آرامش وتمرکز فکرموثر است ضمن اینکه گیاهانی وجود دارد که خاصیت دارویی

 

ندارد مانند شزگیله /شزگ/انگی/جاج/تلخه/گورباش و…(به اصطلاح محلی)

 

وضعیت توپوگرافی وزمین شناسی:

 

روستای دل آباد در شمال بیرجند ودر حوزه ی آبریز دشت بیرجند در شمال حوزه ی آبریزکویر

 

لوت واقع شده است.کوه باقران نسبت به روستا جهت جنوبی دارد وامتداد آن تقریبا شمال غربی –

 

جنوب شرقی است. شیب عمومی روستا جهتی شرق به شمال غرب دارد.روستا به لحاظ زمین

 

شناسی مربوط به تشکیلات دوران کواترنر(چهارم) وشامل سنگ های بازالت می باشد.

 

محدودیتها وتنگنا ها ی توپوگرافی روستا:

 

– واقع شدن روستا در منطقه ی کوهستانی

 

– کمبود زمین مسطح برای بهره گیری از آن در امر کشاورزی توانها وامکانات  توپوگرافی

 

روستا

 

– امکان استفاده از ارتفاعات منطقه به منظور مرتع و دیم کاری

 

 

وضعیت گسل وزمین لرزه:

 

تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه ی گسل قلعه سرخ – نوزاد ازعوامل بارز زمین

 

 

لرزه های اخیر است علاوه بر آن گسل های سیاه کمر/اسماعیل آباد / و بیرجند  هم در منطقه

 

وجود دارد  . بر اساس اظهارات مردم روستادر سال ۱۳۷۵ زلزله ای در منطقه رخ داده است که

 

این زلزله خوشبختانه خسارت  جانی نداشته اما به دلیل عدم استحکام و قدیمی بودن ساختمان ها

 

ونوع مصالح استفاده شده در آن درز وشکاف هایی را در ساختمان ها به وجود آورده است.مزیتی

 

که روستادراین زمینه دارد این است که توپوگرافی آن خطرات زمین لرزه را کاهش می دهدزیرا

 

از چهار طرف توسط کوه محاصره شده است.

 

حوادث طبیعی در روستا:

 

علاوه بر زمین لرزه ‘سیل وسرما زدگی محصولات انواع دیگر بلایای طبیعی هستندکه در روستا

 

رخ می دهد .در روستای دل آبادمسیل هایی در شمال/جنوب /وغرب آن وجود دارد این مسیل ها

 

محور ارتباط بین روستایی را شامل می شود که منطبق بر بستر مسیل می با شد بنا بر نظر افراد

 

روستا این مسیل ها هرز چند گاهی با رگباری کوتاه دست خوش سیلاب شده وباعث مسدود شدن

 

راههای ارتباطی  روستاوصدمه دیدن اراضی زراعی وهم چنین از دست رفتن خاک می گردد به

 

طور مثال:در سال ۱۳۷۶ سیل نا بود کننده ای در روستا رخ داد که خسارات فراوانی به اراضی

 

زراعی وارد کرد.از طرفی سرمازدگی پدیده ای است که در گذشته فقط در اواخر تابستان واوایل

 

پاییزرخ می داد واکثر محصولات کشاورزی به خصوص سیفی جات را نابود می کرد امادرسال

 

های اخیر باگرم شدن آب وهوای کره ی زمین  به تبع آن منطقه گرم شده ودرختانی مانندآلو /بادام

 

/زرد آلوو…از اواسط اسفند ماه شروع به شکوفه دادن می کنداما بر اثر باد سردی (باد شمال

 

شرقی –جنوب غربی ) که شبانه درمنطقه شروع به وزیدن می کند به کلی شکوفه های این گونه

 

درختان به ویژه درخت بادام را از بین می برد وبه کشاورزان خسارات زیادی را وارد می کند.

 

 

 

منابع آب روستا:

 

منابع آب به دو گروه آبهای سطحی وزیر زمینی تقسیم می شود

 

۱٫منابع آب های سطحی روستا:

 

این روستا متاسفا نه بنا بر ناسازگاری های طبیعت منبع آب سطحی چه فصلی وچه دایمی ندارد.

 

۲٫منابع آبهای زیرزمینی روستا:

 

در این روستا به طور گسترده ازمنابع آب زیر زمینی استفاده شده است به گونه ای که در روستای

 

دل آباد ۱۳ رشته قنات با دبی متوسط ۱الی۲ اینچ وجود دارد این قنوات عبارتند :قنات دل آباد/

 

علی آباد(عباس)/چشمه/سبوحی/ نسایی/کمالان اولیا/کمالان سفلی/اشتاکول/کلاته ی مجید/کلاته

 

دیخی/ کلاته قلی /آتوک اولیا/آتوک سفلی/که پر آب ترین آن قنات د ل آباد وکم آب ترین آن قنات

 

کلاته دیخی می باشد ضمن اینکه آب شرب وآشامیدنی روستا از دو قنات دل آباد وعلی آبادوآب

 

لوله کشی تامین اما این۱۳ قنات طی سال های گذشته در پی خشکسالی ها وپایین رفتن سفره ی

 

آبهای زیر زمینی با کاهش چشمگیر دبی مواجه شده است.روستای دل آ باد دارای آب لوله کشی

 

شده می باشد اما متاسفانه بنا به دلایلی از جمله نشست سفره ی آب زیر زمینی چاه مرکز که در

 

روستای نقنج قرارداشت خشک شده وآب لوله کشی روستا قطع گردید اما پس از مدتی براساس

 

مراجعات ودرخواست های مردم روستا دولت با تانکر’آب به محل منبع رسانده وبه طور متوسط

 

هفته ای یک بارآب باز شده ودر اختیار مردم قرار می گیرد. از طرفی دولت خدمت گذار در نظر

 

دارد بار دیگر آب لوله کشی  دایمی را به روستا برساند این طرح از چاهای عمیق روستای مرک

 

آغاز وبه سمت دهستان القورات هدایت می شود که تا این لحظه تا روستای بزقنج لوله کشی

 

صورت گرفته است. روستای دل آباد جزء یکی از روستاهایی است که در این طرح

 

 

قراردارد.بدیهی است روستای مذکورفاقد چشمه/چاه عمیق ونیمه عمیق است.

 

مشکلات منابع آب آشامیدنی روستا:

 

– عدم وجود آب کافی در شبکه ی آبرسانی روستا وجیره بندی آب فقط یک روز در هفته به دلیل

 

کمبود آب

 

– استفاده مردم روستا از رختشو خانه برای شستن ظروف/البسه/ فرش وغیره وبروز مشکلاتی از

 

جمله بعد مسافت وسختی تردد

 

– استفاده از آب مظهرقنات جهت آب آشامیدنی ومشکلات تردد روزانه زنان وکودکان برای تهیه

 

ی آب آشامیدنی

 

مشکلات منابع آب کشاورزی روستا:

 

– کمبود آب زراعی با وجود ۱۳ رشته قنات در روستا

 

– پایین بودن دبی آب قنوات درپی خشک سالی های اخیر

 

– پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه های سنتی آبیاری

 

– هرز روی آب به واسطه ی خاکی وروباز بودن نهر های آب درمزارع

 

وضعیت کشاورزی در روستا:

 

شیوه ی کشت به صورت کاملا سنتی صورت می گیرد. به دلیل کوچک بودن قطعات زمین های

 

زراعی که نتیجه ی قوانین غلط ارث وتقسیم زمین است وهم چنین  پراکنده بودن آن  کمتر از

 

ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود وبیشتر از نیروی کارخانواده در بهره برداری های

 

اقتصادی زمین  استفاده می شود.مالکیت اراضی  فردی وهدف از تولید برآوردن نیا زهای

 

معیشتی خانواده می باشد سطح تولید کم و نو آوری در مدیریت کشت مشاهده نمی شود. نوع

 

محصولات متنوع است تا اگر محصولی از بین رفت محصول دیگری برای خانواده باقی

 

بماند.زراعت روستا را گندم/جو/سیر/هندوانه و..وباغات آن را اکثرا زرشک/بادام/آلو وبه

 

ندرت زعفران دربر می گیرد بر این اساس سطح زیرکشت آبی روستا۸٫۶هکتاروسطح آیش آن

 

۰٫۶وسطح زیر کشت دیم۱۰۳٫۸ هکتاربا سطح آیش۹۸٫۶ می باشد.

 

نمودار شماره ی:۱ سطح زیرکشت ومیزان آیش روستای دل آباد درسال۹۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره ی۱ سطح زیرکشت ومیزان تولید زراعی روستای دل آباد در سال ۹۳

 

 

  سطح زیر کشت سطح آیش
آبی ۸٫۶ ۰٫۶
دیم ۱۰۳٫۸ ۹۸٫۶

 

نوع محصول سطح زیر کشت هکتار راندمان تولیددرهکتار(کیلوگرم) درآمد ناخالص هر هکتار(ریال) درآمد خالص هر هکتار(ریال)
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۴۱۲۸۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۸۷۵۴۶۰
جو آبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۲۸۵۲۰۰۰
جمع ۹۹ ۳۷۸۵۵۴۶۰

باغداری

آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۷۹۶۵۰۰
بادام ۱۰٫۸
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۴۸۵۵۰۰۰
جمع ۱۳٫۴ ۱۰۲۶۵۱۵۰۰

همانطور که در جدول مشخص است سطح زیر کشت گندم دیم بیشتر اما بازدهی کمتری دارد

 

از طرفی در باغداری بیشترین سطح زیر کشت به بادام اختصاص دارد اما همانطورکه قبلا عنوان

 

شد به دلیل سر مازدگی هیچ محصولی از آن بدست نمی آید درعوض گندم وجوی آبی در زراعت

 

وزرشک باسطح زیر کشت کم بازدهی بالایی دارد.

 

*مشکلی که دراین رابطه وجود دارد این است که آمار مربوط به محصول زرشک  کاملا اشتباه

 

به نظر می رسد زیرا رقم خیلی پایین تر ازواقعیت می باشد.طبق محاسبه تقریبی  سطح زیرکشت

 

روستا به تنهایی بیش ازرقم کل یعنی۱۳٫۴ می باشد.

 

بررسی زندگی جانوری روستا:

 

در دو بخش جانوران اهلی و وحشی خلاصه می شود.

 

۱٫جانوران اهلی:

 

حیوانات اهلی روستا شامل گاو /گوسفند/ بز/الاغ/مرغ/خروس /وکفتر می شود که به صورت

 

سنتی پرورش می یابند وبه مرتفع کردن برخی نیازهای اهالی کمک می کنند مانند گوسفند وبز

 

نیازگوشتی ساکنین را برطرف می سازد.

 

۲٫جانوران وحشی:

 

حیوانات وحشی روستا شامل گرگ/ شغال /روباه/خرگوش/خارپشت/ مار/سوسمار می شوند

 

همچنین پرندگان وحشی روستا عبارتند از:زاغ/کلاغ/تیهو/شاهین /جغد/قمری(موسی

 

تقی)/گنجشک (چغوک)و…

 

ازطرفی آبزیانی مثل ماهی وجلبک در قنوات روستا یافت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: تاریخچه روستا

 

وجه تسمیه ی روستا:

 

بنا به گفته ی اهالی محل واسنادی که وجود دارد در مورد نامگذاری روستا به”دل آباد” دو نظریه

 

وجود دارد

 

۱٫بر اساس نظر عده ای مردمان این روستا به دلیل اینکه در گذشته نسبت به مردم مناطق اطراف

 

فهمیده تر /پیشرفته تر ودر کل افرادی خوب وبا نزاکت بوده اند  به دل آوا معروف شده است که

 

بعدها بنا به دلایلی نامعلوم از دل آ وا به دل آباد تغییر کرده است.

 

۲٫نظر دومی که در این رابطه وجود دارد این است که این روستا در گذسته نسبت به حال

 

حاضرخوش آب وهواتر وسرسبزتر بوده است بنابر این به آن دل آباد می گفتند.

 

خلاصه تاریخ روستا براساس اظهارات مردم:

 

روستای دل آباد حدود ۷۵۰ سال پیش توسط فردی کرمانشاهی به نام حاجی کرمانشاهی ایجاد شده

 

است این فرد اولین قنات روستارا احداث  ودرپی آن دامداری وکشاورزی را گسترش داده است

 

.در آن زمان که اوضاع نا امنی توسط تر کان شرق به وجود آمده اقوامی که در اطراف واکناف

 

روستا زندگی می کرده اند تصمیم به تمرکز دریک مکان گرفته اند این مکان همان دل آباد بوده

 

است بر این اساس اقوام آتیان که در جنوب روستایعنی در آتوک فعلی زندگی می کرده اند/اقوام

 

سبوحیان که در شمال روستادر سبوحی فعلی روزگار می گذرانده اند وهمچنین اقوام کولیان که در

 

غرب روستا یعنی در اشتا کول فعلی زندگی می کرده اند همگی در دل آباد فعلی تمرکز یافته اند

 

این افراد به دلیل ترس از ترکان  قلعه ای در محله ای که اکنون پی کمر نامیده می شود بنا نهاده

 

اند ودرپی آن به ساخت تونل زیر زمینی برای استفاده از قنات وغیره اقدام کرده اند تاریخ با همین

 

فرازونشیب ها سپری شده تا اینکه با کاهش ناامنی مراحل توسعه ی کالبدی روستا آغاز وهسته ی

 

اولیه ی آن بیرون از قلعه شکل گرفته است و روستا چه از لحاظ خانوار وچه از لحاظ وسعت

 

تحت تسلط گسترش قابل ملاحظه ای یافته است.

 

اماکن و بنا های تاریخی:

 

این روستا دارای بناهایی از جمله قلعه /تونل زیر زمینی /آسیاب بادی/وقنات قدیمی بوده است که

 

متاسفانه همگی آنها به دلیل عدم آگاهی مردم تخریب وبه جای آن خانه مسکونی ساخته شده است.

 

فصل دوم: سیمای روستا

 

مراحل گسترش کالبدی روستا:

 

روستای دل آباد دارای چند مرحله ی توسعه ی کالبدی می باشد که عبارتند از:

 

۱٫هسته ی اولیه ی روستا:

 

به طور طبیعی در ایران هسته ی اولیه ی اکثر روستا های متمر کز گرداگرد اماکن عمومی از

 

جمله مسجد/ قلعه گسترش کالبدی پیدا کرده است روستای دل آباد هم از این قاعده مستثنی

 

نیست.گرچه هسته ی اولیه ی روستا به طور کلی تخریب وتبدیل به ساخت وسازهای جدید گردیده

 

است اما آثاری اندک تداعی کننده ی این موضوع است که روستای مذکورهم مثل دیگر روستاهای

 

متمرکز گرداگرد اماکن گسترش یافته است هسته ی اولیه درشمال غربی دل آباد فعلی واقع بوده

 

است به گونه ای که تمام قسمت های آن به جزء نشانه هایی  کوچک متا سفانه توسط اهالی به

 

منظور ساخت ساز های جدید از بین رفته است به عنوان مثال مسجد قدیمی روستا که تنها اثر باقی

 

مانده ی هسته ی اولیه محسوب می شد در سال ۱۳۸۶ کاملا تخریب به جای آن مسجد جدیدی

 

ساخته شد.

 

۲٫مرحله ی اول توسعه:

 

در این مرحله از توسعه ساخت وسازها اغلب در اطراف مسیل اصلی روستا شکل گرفته است به

 

صورتی که ساختمان ها در این مرحله از هسته ی اولیه به سمت جنوب کشیده شده است احتمال

 

می رود در این مرحله جابجایی قنات  به۵۰۰ متری شمال روستا صورت گرفته است (ازمنزل

 

آقای چوپانی به سمت سر آب فعلی)

 

:۳مرحله ی دوم توسعه :

 

طبق بررسی های انجام شده ساخت وسازهای این مرحله به سمت شرق روستا سوق پیدا کرده

 

است به عبارت دیگر در این مرحله  قلعه ی روستا به علت ساخت وسازهای جدید ونا آگاهی مردم

 

تخریب شده است. به هر تقدیر در این مرحله محله ی موسوم به پی کمر شکل گرفته است.

 

مرحله ی سوم توسعه ی روستا:

 

دراین مرحله ساختمان های روستا مجددا خود را به سمت جنوب روستا کشیده است به گونه ای که

 

در مورد گسترش روستا به سمت جنوب ۳ دلیل وجود دارد:۱٫در قسمت شمالی روستا وجود

 

قبرستان فرصت هر گونه ساخت وساز را گرفته است. ۲٫شرق روستا به دلیل نزدیکی به مزارع

 

ومسیل نمی تواند هیچ ساخت وسازی صورت گیرد .۳٫همچنین در غرب روستا  باز هم به دلیل

 

نزدیکی به مزارع ومسیل ساخت وساز متوقف شده است  بنا براین ناچارغالب پیشروی ها در

 

جنوب روستا صورت گرفته است.

 

محلات مختلف روستا:

 

روستای دل آباد شامل ۴ محله می باشد:

 

۱٫محله ی سر آب:

 

هسته ی اولیه ی روستا ومرکز آمد وشد افراد روستا می باشد . اماکنی مانند مسجد/حسینیه/قنات

 

اصلی /شعبه ی نفت/پایگاه بسیج/کانون مساجد/کتابخانه/وباشگاه جوانان روستا در این محله واقع

 

است. با این تفاسیر این محله از روستا محل ارتباط وتجمع اهالی جهت امور مختلف از جمله امور

 

مذهبی می باشد.

 

۲٫محله ی بالای ده روستا (معروف به بلند تگ)

 

جنوب روستا رادر بر می گیرد به گونه ای که جدید ترین ساختمان ها در این محله قرار دارد اکثر

 

کوچه های آن علی رغم شیب زیاد پرعرض هستند اما بسیاری از آنهابرای عبوروسایل نقلیه

 

مناسب به نظر نمی آید  بهداشت/دبستان /دفتر خدمات ارتباطی /وساختمان دهیاری در این محله

 

قراردارد ضمن اینکه جدیدا محور ارتباطی روستا از محله ی سرآب به بالا دست این محله انتقال

 

یافته است بر این اساس این محله بعد از محله ی سر آب پررفت آمد ترین محله لحاظ می گردد.

 

۳٫محله ی پایین روستا(معروف به پایین تگ):

 

در شمال روستا واقع است تراکم ساختمان ها درآن اندکی بیشتر است به گونه ای که عرض کم

 

وشیب زیاد کوچه های آن امکان عبور وسایل نقلیه را فراهم نمی کند از طرفی حمام متروکه ی

 

روستا/قبرستان وبیشتر مزارع روستا در پایین دست این محله قرار دارد

 

۴٫محله ی پی کمر:

دربر گیرنده ی شرق روستا است این محله کم رفت وآمد ترین محله قلمداد می شود.

 

*اما آنچه جالب توجه به نظر می رسد در محله بندی روستای مذکور بر خلاف  اغلب روستا

 

هایی که محله بندی آن جنبه ی قومی /مذهبی/فرهنگی و…دارند هیچ گونه تعصبی به چشم نمی

 

خورد وتقسیم بندی آن کاملا عرفی می باشد.

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی به کار رفته در آن:

 

درطول تاریخ آنچه مسلم است این موضوع می باشد که هر ناحیه ی جغرافیایی بنا بر شرایط آب

 

وهوایی خود خانه های متفاوتی دارند که تا حد زیادی گویای نوع آب وهوای آن ناحیه می باشد به

 

طور مثال خانه های موجود درنواحی جنگلی وبارانی از چوب وبا سقف شیروانی ساخته شده

 

است یادر نواحی خشک خانه ها ازخشت وگل با سقف گنبدی بنا شده است از طرفی نوع فعالیت

 

ودرآمد حاصل از آن وهمچنین مصالح در دسترس  جهت ایجاد خانه وکیفیت آن نقش مهمی دارد.

 

روستای دل آباد به دلیل اینکه درمنطقه ی آب وهوایی خشک ونیمه خشک واقع است اکثرا دارای

 

ساختمان هایی است که مصالح مورد استفاده ی آن از اطراف روستا بدست آمده است مانند خشت

 

/گل /سنگ/چوب و… روستای مورد مطالعه ی ما ۳نوع ابنیه با کیفیت دارد که عبارتند از:

 

۱٫ابنیه ی بادوام:

متاسفانه ابنیه های بادوام روستا کم وحدود ۱۳ درصد می باشد مصالح به کار رفته در این نوع

 

ابنیه ها از تیر آهن وآجر است .اکثر آنها درجنوب روستا به چشم می خورند این ابنیه ها دارای

 

شرایط مطلوبی برای زندگی اند وبه ابنیه های نوساز معروف می باشند.

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام:

 

این نوع ابنیه حدود۸۲ درصد از خانه های روستا در بر می گیرد ومصالح به کار رفته در آن از

 

خشت /سنگ/وچوب می باشد این نوع ابنیه از لحاظ ضریب امنیت شرایط قابل قبولی ندارند ودر

 

مراحل اول ودوم توسعه ساخته شده اند.

 

۳٫ابنیه ی بی دوام:

 

این دسته از بناها به دلیل قدمت زیاد وهم چنین به کار بردن مصالح  کم دوام در آن مخروبه یا در

 

حال تخریب هستند در این بناها کسی زندگی نمی کند وممکن است دارای سقف یا بدون سقف

 

باشند. این بناها گاها فضایی است که اختصاص به نگه داری دام دارد.مصالح به کار رفته در آن

 

از کاه گل/خشت وچوب است و۵ درصد از ساختمان ها رادر برمی گیرد.

 

نمودار شماره ۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

        جدول شماره ی۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

انواع واحد مسکونی درصد نوع مصالح
بادوام۱ ۱۳ تیر آهن/آجر
نیمه بادوام۲ ۸۲ خشت/سنگ/چوب
کم دوام ۳ ۵ گل /چوب

 

فصل سوم: جمعیت شناسی روستا

 

میزان وتغییرات آن طی زمان:

 

از میان ویژگی های روستا آنچه بیش از همه ذهن انسان را به خود جلب می کند بحث جمعیت

 

وشناخت آن است که براستی برای وقوف یافتن از چگونگی تحول وتوسعه ی روستا امری اجتناب

 

ناپذیر به حساب می آید. می دانیم که سرشماری جمعیت در ایران  به صورت رسمی ازسال۱۳۳۵

 

آغاز گردیده وقبل از آن آمار دقیق وقابل اعتمادی که بشود به آن اطمینان کرد وجود ندارد( اگر

 

چه بنا به نظر دکتر مسعود مهدوی احتمالا در ایران اولین سر شماری را درسال ۱۲۵۲شمسی

 

صنیع الدوله انجام داد می توان برآوردی از جمعیت روستایی به عمل آورد که بر اساس آن

 

جمعیت کل ایران۱۱٫۵ میلیون نفر بود به گونه ای که از این تعداد ۴۳٫۵ درصد آن در روستا

 

زندگی می کرده اند یا ژنرال شیندلر در گزارشی از جمعیت ایران در سال ۱۲۶۲ جمعیت ایران

 

را ۷٫۶ میلیون نفر بر آورد می نماید که درحدود ۵۰درصد آن روستاییان و۲۵ درصد آن را

 

عشایران در بر می گیرند.به طور کلی آمار موجود قبل از سال ۱۳۳۵ اطلاعات دقیقی از جمعیت

 

روستا  به دست نمی دهد)(جغرافیای روستایی ایران –مسعود مهدوی صفحه ی۱۰۳)

 

از طرفی طبق آماری که سرشماری های رسمی به عمل آمده مشخص شد که در ایران روز به

 

روز جمعیت روستایی کاهش می یابد ودرعوض به جمعیت شهر ها افزوده می شود به عنوان

 

نمونه در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۳ درصد جمعیت در روستا ها زندگی می کر ده اند و۴۷ درصد آنها

 

در شهر ها  ودر سال ۱۳۶۵ حدود ۴۵٫۸ درصد جمعیت در روستا و۵۴ درصد آنها در شهر ها

 

زندگی می کرده اند که علت آن اتفاقاتی است که بعد اصلاحات ارضی صورت گرفت وباعث

 

تخلیه ی بیشتر جمعیت روستا گردیده است.

 

اما در مورد جمعیت روستای دل آباد می توان دو دوره را بررسی کرد:

 

۱٫دوره ی قبل از سال۱۳۳۵ یعنی دوره ی غیر رسمی:

 

اگرچه در دوره ی غیر رسمی آماری وجود ندارد که بشود به آن اعتماد کرداما بر اساس نظر

 

اهالی ودادن برخی نشانه ها  می توان تا حدی جمعیت روستا را حدس زد.

 

به این ترتیب روستای دل آباد دردوره ی غیررسمی تقریبا در بین ۸۰الی۹۰ نفرمتغیربوده است به

 

گونه ای که در دوره ی چند ساله جمعیت چندان رشدی نداشته است به عبارت دیگر با وجود اینکه

 

خانواده ها فرزندان زیادی داشته اند گاها به این موضوع بر می خوریم که مرگ ومیر بیشتر از

 

متولدین زنده مانده بوده است  وبرعکس بنابر این  جمعیت در طی زمان نه چندان رشد ونه چندان

 

کاهشی داشته است.بعد ها به دلیل بهتر شدن اوضاع وافزایش امکانات بهداشتی بر جمعیت روستا

 

افزوده شده است.

۲٫جمعیت روستا در دوره ی رسمی(ترجیحا ۳دوره ی۶۵/۷۵/۸۵):

 

اگر بخواهیم آمار جمعیتی روستای مذکور را در سه دوره ی سرشماری اخیر(۶۵ ,۷۵و۸۵)

 

مقاسسه نماییم متوجه این مسئله می شویم که این روستا  تا سال ۱۳۷۵ نه تنها دچار کاهش جمعیت

 

نشده بلکه نسبت به دوره ی قبل بر جمعیت آن افزوده شده است اما این رشد طی زمان سیر نزولی

 

داشته است یعنی جمعیت روستا د سال ۱۳۶۵حدود ۳۳۴ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۱نفر مرد

 

و۱۸۳نفرزن بوده است به گونه ای که نسبت به  سال   ۱۳۵۵, ۱٫۳رشد داشته است ودر سال

 

۱۳۷۵جمعیت به ۳۸۴نفر رسیده است که از این تعداد  ۱۸۷نفر مرد و۱۹۷ نفر زن بوده اند این

 

دوره نسبت به دوره ی  قبل ۰٫۴ رشد داشته است ودر سال۱۳۸۵جمعیت ۳۵۷نفر بوده که از این

 

تعداد ۱۷۲ نفر مرد و۱۸۵ نفر زن بوده اند این دوره نسبت به دوره ی قبل ۰٫۸- رشد منفی داشته

 

است ودر سال ۱۳۸۸ باز هم جمعیت کاهش وبه۳۳۴ نفر رسیده است که از این تعداد ۱۶۰ نفر

 

مرد و۱۷۴ نفر زن  هستند.

 

علت اینکه جمعیت روستا در این سه دوره سیر نزولی داشته است عبارت است از:

 

خروج نیروی جوان وفعال روستا که نسل مولد روستا را تشکیل می دهند این عامل به دلیل

 

مشکلات اقتصادی واجتماعی در اثر خشک سالی های متوالی,پایین بودن درآمد اقتصادی,وجود

 

بیکاری,عدم وجود امکانات رفاهی –خدماتی وهمچنین عدم علاقه ی نیروی جوان روستا به

 

فعالیت های کشاورزی می تواند از عوامل تخلیه ی جمعیت  نسبی روستا و مهاجرت به شهر باشد

 

با این تفاسیرروستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه جزء روستا های مهاجر فرست

 

تلقی می گردد.

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال۱۳۸۸:

 

ساختمان سنی به طور مستقیم تحت تاثیر سه عامل متغیر یعنی مرگ ومیر /زایش ومهاجرت قرار

 

دارد این عوامل کاملا ازهم مستقل نیستند و هر گونه تغییری دریک عامل سرانجام بر دوعامل

 

دیگر نیز اثر می گذارد اما شرایط اجتماعی واقتصادی تنهااز طریق این سه عامل می تواند بر

 

ساختمان سنی تاثیر گذارد.از طرفی اگر چه آمارگیران روش های متعددی برای تعیین دقیق

 

محاسبات سنی به کار می گیرند ولی در مجموع این اطلاعات معمولا باعدم دقت کافی مواجه

 

است(اصول ومبانی جغرافیای جمعیت / مهدوی مسعود-صفحه ی ۱۱۱)

 

برای بررسی نسبت سنی وجنسی روستای دل آباد دو عامل گروه سنی وهرم سنی راموردتوجه

 

قرار می دهیم:

جدول شماره ی۳: نسبت سنی جمعیت روستای دل آباد درسال۸۸

نسبت سنی مرد زن کل
۱۴-۰ ۳۰ ۳۰ ۶۰
۶۴-۱۵ ۹۳ ۱۲۳ ۲۱۶
۶۵به بالا ۲۷ ۲۱ ۴۸

نمودار شماره ی۳:نسبت سنی جمعیت

 روستای دل آباد در سال ۸۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنیم اکثر افراد روستا را بزرگسالان در بر می گیرد که در واقع جمعیت

 

فعال روستا به حساب می آید ودو گروه سنی دیگر که شامل کودکان وسالخوردگان می شود

 

جمعیت کمتری را در برمی گیرد.

 

نمودار شماره ی۴:نسبت جنسی گروههای سنی  مختلف روستای دل آباد

در سال۸۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار بالانسبت جنسی گروههای سنی روستا را نشان می دهد  به گونه ای که در گروه

 

سنی۰تا۱۴ سال نسبت جنسی مردان ۳۵ درصد وزنان ۴۲ ذرصد می باشد ونسبت جنسی کل در

 

آن ۸۳٫۳ درصد است. در گروه سنی ۱۵تا۳۴سال حدود ۶۴درصدمرد و۶۹ درصد آنها زن بوده

 

اند ونسبت جنسی درآن ۹۲٫۸ درصد می باشد. در گروه سنی ۳۵تا۶۴ سال مردان ۵۲ درصد

 

وزنان۵۸ درصد ونسبت جنسی در آن۸۹٫۷ درصد است. اما در گروه سنی ۶۵سال به

 

بالا۲۱درصد مردو۱۶ درصد زن بوده اندونسبت جنسی در آن۱۳۱٫۳ می باشد.

 

برآوردی از میزان سواد مردم روستا در سال ۸۸:

 

یکی از معیارهای پیشرفت های اجتماعی در هر جامعه میزان باسوادان آن می باشد آموزش در

 

 

جامعه نقش مهمی را ایفا می کند که غافل شدن از آن می تواند ضر به ی مهلکی بر ارکان اصلی

 

جامعه وارد آورد.در بررسی وتحلیل آمار مربوط به سواد آموزی افراد زیر ۶ سال لحاظ نمی شود

 

زیرا این افراد هنوز به مرحله ی آموزش عمومی نرسیده اند. مسئله ی سواد امری است مهم

 

وموثر به گونه ای که هر کشوری  جمعیت دانش آموخته بیشتری داشته باشد به طبع خلاقیت

 

ونوآوری در آن بیشتر به چشم خواهد خورد برعکس هر کشوری جمعیت دانش آموخته کمتری را

 

دارا باشد کمتر از تکنولوژی ونوآوری بهره خواهد برد ضمن اینکه همان تحصیل کرده های کم

 

در جایی که باید به کار گرفته شود به دلیل فراهم نبودن ساختار ها مشغول به فعالیت نیستند این

 

وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم از جمله ایران گرفتار آن می باشد بنابر این وضع

 

سواد نقش تعیین کننده ای در اوضاع جامعه دارد.روستای دل آباد از لحاظ محیط آموزشی فقط

 

دارای یک مدرسه ی دبستان می باشد این به گونه ای است  که به خاطر تخلیه ی جمعیت روستا

 

روز به روز از تعداد دانش آموزان آن کاسته وچه بسا روزی برسد که دیگر هیچ دانش آموزی

 

برای تحصیل در آن وجود نداشته باشد قابل ذکر است این دبستان درحال حاظر یعنی در سال ۸۸

 

کلا۲۳ دانش آموز دارد که ازاین تعداد ۱۵ نفرپسر و۸نفر دخترمشغول به تحصیل هستند. ازطرفی

 

طی چندین مرحله نهضت سواد آموزی اقدام به باسواد کردن  افراد روستا کرده است اما اگر چه

 

هدف اصلی باسواد کردن افراد بوده ولی مشکلاتی چند از قبیل کهولت سنی اکثر افراد, عدم

 

حضور منظم در کلاس ها, سرباز زدن برخی از آنها  برای حضور در کلاس وعدم دقت در

 

هنگام آموزش گاه بی گاه مانع تحقق این هدف می گردد.

 

 

 

جدول شماره ی ۴:وضع سواد مردم روستای دل آباد در سال ۸۸

(به نفر)

بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فوق دیپلم لیسانس بالای لیسانس
۱۰۷ ۱۲۲ ۴۳ ۳۶ ۵ ۲

 

همان گونه که در جدول مشاهده می کنیم متاسفانه ۱۰۷ نفر از جمعیت روستا بی سواد هستند.

 

وضع به گونه ای است که هرچه به مدارج ومقاطع بالاتر می رویم از تعداد افراد کاسته می شود

 

که این خود نتیجه ی توجه کم به امر تحصیل به خصوص در گذشته می تواند باشد (به دلیل پای

 

بند بودن به برخی از فرهنگ ها)

   

جدول شماره ی۵: متولدین روستای دل آباداز سال۸۴ تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل
۱ ۳ ۴
۸۵ ۱ ۱
۸۶ ۱ ۱ ۲
۸۷
۸۸ ۳ ۳ ۶

مشاهده می کنیم بیشترین متولدین مربوط به سال ۸۸ وکمترین آنها مربوط به سال ۸۷

 

است که هیچ فردی متولد شده است.

جدول شماره ی ۶: فوت شد گان روستای دل آباد از سال ۸۴تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل علت مرگ
۸۴ ۲ ۲ ۴ سکته/مشکلات روانی تنفسی
۸۵ ۳ ۲ ۵ سرطان/دیابت/فشار خون/تصادف/سکته
۸۶ ۱ ۱ سکته قلبی
۸۷
۸۸ ۳ ۳ آسم/سکته قلبی/فشار خون

 

همانگونه که در جدول مشخص است  بیشترین مرگ ومیر مربوط به سال ۸۵و کمترین آنها

 

مربوط به سال۸۷ می باشد که خوشبختانه هیچ کسی فوت نکرده است آنچه مسلم است این است که

 

اکثر افراد فوت شده بر اثر سکته جان خود را از دست داده اند.

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی( ۱۳۹۵,۱۴۰۵و۱۴۱۵):

 

برای محاسبه ی آن از فرمولpo(1+r)t  pt =کمک می گیریم.

 

Po=بیانگر جمعیت فعلی     r=نرخ رشد      t=دوره ی زمانی

 

*برای محاسبه از نرخ رشد ۳ دوره ی ۸۵,۷۵,۶۵ میانگین گرفته ایم که نرخ رشد میانگین ۰٫۳

 

بدست آمده است.

 

بر این اساس جمعیت روستا در سال ۸۵,۳۳۴ نفر بوده است  بنابراین جمعیت روستا

 

در سال ۹۵  به چند نفر خواهد رسید؟

 

Pt=po(1+r)t=334(1+0.3)10=347

 

طبق فرمول جمعیت در سال ۹۵ به ۳۴۷ نفر خواهد رسید.

 

 

 

 

جمعیت در سال ۱۴۰۵ :

 

Pt=po(1+r)t=347(1+0.3)10=360

 

در سال ۱۴۰۵ جمعیت به ۳۶۰نفر خواهد رسید.

 

جمعیت در سال ۱۴۱۵:

 

Pt=po(1+r)t=360(1+0.3)10=373

 

در سال ۱۴۱۵ جمعیت روستا به ۳۷۳ نفر خواهد رسید.

 

*اما انچه در حال حاضر وجود دارد کاهش جمعیت  است نه افزایش آن …

 

وضعیت مهاجرت در روستا:

 

مهاجرت یعنی حرکت یا جابه جایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین

 

واسکان  در سرزمین  دیگر. از طرف دیگر مهاجرت برای انسان هایی مطرح می شود که

 

استقرار یافته اند وبرای مدت طولانی در مکانی ساکن بوده و احتمالا در این مدت  تصمیم قطعی

 

برای مهاجرت نداشته اند. در یک مقطع زمانی انگیزه ای  اعم از اقتصادی,اجتماعی ویا سیاسی

 

آنها را ترک سرزمین اصلی و اقامت در سرزمین دیگر وا می دارد که معمولا در آن قصد

 

بازگشت مطرح نیست بنابراین این طرز تلقی از مهاجرت کسانی را که فصلی یا موقتی مهاجرت

 

می کنند در زمره ی مهاجرین قرار نمی دهد(مبانی جغرافیای جمعیت –مهدوی مسعود/صفحه ی

 

۱۷۴)مهاجرت از روستا به شهرعموما مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود این پدیده

 

در کشور هایی که در حال صنعتی شدن هستند بسیار اتفاق می افتد تا جایی که این جابه جایی نقش

 

اصلی را در توسعه ی اقتصادی وافزایش درآمد بازی می کندکشور ایران نمونه ی بارزی از این

 

وضعیت است.(مبانی ج جمعیت- مهدوی مسعود/صفحه ی ۱۸۴)

 

روستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه  تا دوره ی۶۵-۵۵به ندرت در آن مهاجرتی

 

اتفاق  می افتاده است یا به عبارت دیگرهیچ نوع مهاجرتی در آن ثبت نشده است اما از این دوره

 

به بعد کم کم بنا برشرایطی که بر جامعه حاکمفرما بود مهاجرت به شهرآغازشد بدیهی است این

 

مهاجرت غالبا براثر پیدا کردن شغل وازدواج صورت می گرفته ومی گیرد اما از سال۱۳۷۵بر

 

شدت آن افزوده شده است.به هر حال ما آمار افرادی راکه در یک دوره ی ۵ساله یعنی از

 

سال۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ از روستا مهاجرت کرده اند یا در این دوره ی زمانی به روستا آمده اند

 

بررسی نموده ایم که به تفکیک جنس  آن را درجداول زیر بیان کرده ایم.

 

 

 

 

جدول شماره ی ۷: آمار افرادی که از سال۸۴تا۸۸ از روستا مهاجرت

کرده اند

 

سال تعداد خانوارر مردد زن. انگیزه مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل.
۱۳۸۴ ۳ ۳ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,سمنان. ودستگرد ۲۴سال/دیپلم ۲۴سال/ابتدایی ۲۷سال/ابتدایی ۵
۱۳۸۵ ۳ ۲ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند ۲۹ سال/فوق دیپلم.۲۷سال /لیسلنس  ۲۵سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶ ۲ ۲ ۵ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,طبس ودستگرد ۲۶سال/دیپلم

۳۰یال دیپلم

۷
۱۳۸۷ ۷ ۷ ۸ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,آرین شهر,زهان,فلارگ,سنگ آباد ۲۵سال/دیپلم.جانی ۲۸سال/سیکل.۳۱سال /لیسانس.۲۶ سال/سیکل/۲۱سال/ابتدایی.۲۵سال/سیکل ۱۵٫
۱۳۸۸ ۳ ۳ ۴ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,اسد آباد ۲۷سال/دیپلم.۲۷سال/لیسانس.۲۶سال سیکل ۷

 

 

 

 

 

 

جدول شماره۸: افرادی که ازسال ۸۴تا۸۸ به دل آباد مهاجرت کرده اند

 

سال تعداد خانوار مرد زن انگیره مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل
۱۳۸۴
۱۳۸۵ ۱ ۲ ۲ وجود برخی مشکلات درشهر موقتی دل آباد ۳۶سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶
۱۳۸۷ ۱ ۱ طلاق دائمی دل آباد ۱
۱۳۸۸ ۱ ۱ ۳ کشاوزری ودامداری دائمی دل آباد ۲۸سال/ابتدایی


فصل ۴:

 

ساختار اقتصاد روستا:

 

اقتصاد روستایی بر بهره برداری وبهره وری ازخاک تکیه دارد وهرفعالیتی که وابسته ی آن یا

 

براثرآن باشد  وجامعه ی روستایی را منتفع کند در این بحث جای دارد معیشت اصلی روستاییان

 

از طریق  کشاورزی وکشت وکار در روی زمین تامین و ممکن است حرفه ومشاغل جنبی وجود

 

داشته باشد که قسمتی از معیشت روستاییان را تامین کند به هر حال اقتصاد روستایی شامل تمام

 

فعالیت های موجود در روستا اعم ازکشاورزی ویا غیر کشاورزی را که برای تامین معاش

 

روستاییان صورت می گیرد در بر می گیرد بنابراین ارکان اقتصاد روستایی به شدت وابسته به

 

آب وخاک,شیوه ی آبیاری وسازمان تولید می باشد(ج انسانی ۲-مومنی مهدی صفحه ی ۱۶۳)

 

در روستای دل آباد فعالیت های سه بخش عمده یعنی کشاورزی ,صنعت وخدمات وجود دارد که

 

به تفکیک آن را در جدول زیر نشان می دهیم:

 

جدول شماره ۹:فعالیت های عمده ی روستای دل آباد در سال۸۵

نام بخش نوع شغل تعداد شاغل درصد
کشاورزی زراعت,باغداری دامداری ۸۶ ۴۴٫۶
صنعت کارگر ساختمان وکارخانه ای,کارگر قالی بافی ۹۶ ۴۹٫۷
خدمات کارمندودهیار,فروشنده وراننده تراکتور ۱۱ ۵٫۷
جمع ۱۹۳ ۱۰۰

بر این اساس از کل جمعیت روستا در سال۸۵,۱۹۳نفر جمعیت فعال محسوب می شوند بنابراین

 

ضریب بار تکفل روستا به شرح زیر است:

 

۱۷۱٫۰۹=۱۰۰ضرب در۲٫۹/۱۱۸=D.R

 

ضریب بار تکفل روستا ۱۷۱٫۹می باشد که در مقایسه با ضریب کشوری که ۱۰۳٫۷است بسیار

 

بالا تر است

جدول شماره ۱۰:نرخ فعالیت روستای دل آباد در سال ۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت ده ساله وبیشتر جمعیت فعا ل نرخ فعالیت
۱۳۷۵ مرد ۱۱۴ ۱۰۳ ۹۰٫۴
زن ۱۴۶ ۱۴ ۹٫۶
جمع ۲۶۰ ۱۱۷ ۴۵
۱۳۸۵ مرد ۱۵۳ ۱۳۲ ۸۶٫۳
زن ۱۶۶ ۹۵ ۵۷٫۲
جمع ۳۱۹ ۲۲۷ ۷۱٫۲

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ای بیرجند

 

 

 

 

 

جدول شماره۱۱:نرخ اشتغال وبیکاری روستای دل آباد در سال۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت بیکار جمعیت فعال نرخ اشتغال نرخ بیکاری
۱۳۷۵ مرد ۲۰ ۱۰۳ ۸۰٫۶ ۰٫۲
زن ۷ ۱۴ ۵۰ ۰٫۵
۱۳۸۵ مرد ۲۵ ۱۳۲ ۸۱٫۱ ۱۸٫۹
زن ۹ ۹۵ ۹۰٫۵ ۹٫۵

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ی بیرجند

 

برپایه ی اطلاعات جدول۱۱می توان گفت نرخ فعالیت مردان در سال۸۵نسبت به ۷۵/,۴٫۱درصد

 

کاهش داشته است لیکن زنان در زنان با افزایش ۴۷٫۶ درصدی مواجه هستیم که این مسئله

 

برروی نرخ فعالیت روستا تاثیرگذاشته است وسبب افزایش ۲۶٫۲درصدی آن شده است این امر

 

ناشی از فعالیت شرکت فرش در روستا واشتغال زایی برای عده ای اززنان روستا می با شد.

 

جدول شماره ۱۲:جمعیت فعال روستای دل آباد در سال۷۵ و۸۵

سال شاخص جمعیت شاغل جمعیت بیکار جمعیت فعال
۱۳۷۵ مرد ۸۸ ۲۲ ۱۰۳
زن ۲۰ ۹ ۱۴
جمع ۱۰۸ ۳۱ ۱۱۷
۱۳۸۵ مرد ۱۰۷ ۲۵ ۱۳۲
زن ۸۶ ۹ ۹۵
جمع ۱۹۳ ۳۴ ۲۲۷

براساس اطلاعات حاصله که از واحد  تحقیقات جهاد کشاورزی گرفته شده است در سال۱۳۷۵در

 

این روستااز تعداد۳۸۴نفرجمعیت آن۲۶۸نفر درگروه سنی بالای ده سال داشته که ازاین تعداد۱۰۸

 

نفرشاغل و۳۱نفر افراد بیکار را نشا ن می داده اند ودر سال۱۳۸۵ از ۳۵۷نفرجمعیت۲۶۴نفر در

 

گروه سنی بالای ده سال قرار داشته که از این تعداد۱۹۳نفر شاغل و۳۴نفر آن بیکار می باشند.

 

 

 

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی:

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی در جداول زیر آمده است:

 

جدول شماره ۱۳:درآمد بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد در سال۸۵

 

نام بخش درآمد خالص(ریال) درصد درآمد سرانه جمعیت(ریال) درآمد سرانه خانوار(ریال)
زراعت ۷۱۴۸۰۳۰۰ ۵٫۷ ۲۰۰۲۲۴ ۸۳۱۱۶۶
باغداری ۳۱۰۹۵۲۰۰۰ ۲۴٫۶ ۸۷۱۰۱۴ ۳۶۱۵۷۲۰
دامداری ۱۶۱۸۱۷۸۸۰ ۱۲٫۸ ۴۵۳۲۷۱ ۱۸۸۱۶۰۳
صنعت ۵۸۲۰۰۰۰۰۰ ۴۶ ۱۶۳۰۲۵۲ ۶۷۶۷۴۴۱
خدمات ۱۳۸۶۰۰۰۰۰ ۱۱ ۳۸۸۲۳۵ ۱۶۱۱۶۲۷
جمع ۱۲۶۴۸۵۰۱۸۰ ۱۰۰ ۳۵۴۲۹۹۷ ۱۴۷۰۷۵۶۰

 

جدول شماره۱۴ در آمد سرانه بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد درسال۸۵

 

 

شاخص   درآمد سرانه سالانه(ریال) درآمد  سرانه ماهانه(ریال)
جمعیت ۳۵۷ ۳۵۴۲۹۹۷ ۲۹۵۲۴۹
خانوار ۸۶ ۱۴۷۰۷۵۶۰ ۱۲۲۵۶۳۰

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی):

 

همانطور که در پیش تر عنوان شد فعالیت مردم روستا در سه بخش کشاورزی,صنعت وخدمات

 

شکل می گیرد در این میان کشاورزی بیشترین درصد را به خود اختصاص می دهد “کشاورزی

 

شامل زراعت وباغداری می شود منظور از زراعت کاشت گیاهان یک ساله می باشد که با توجه

 

به شرایط طبیعی در منطقه متفاوت می باشد . به طور کلی  جامعه ی روستایی از بدو تشکیل

 

ترجیح می داده است برای تامین زندگی خود به کاشت ,داشت وبرداشت اینگونه محصولات

 

بپردازد در حال حاضر توجه به زراعت در روستا ها از اهمیت ویژه ای  برخوردار است که به

 

صورت آبی ودیم مورد بهره برداری قرار می گیرد وسهم قابل توجهی از اشتغال روستارا به خود

 

اختصاص می دهد”(ج انسانی ۲-مومنی مهدی ص ۱۷۳)

 

اما صنعت در روستا به گونه ای است که درآن قالی بافی به دلیل سرمایه بری اندک وخا نگی

 

بودن از یک سو ودر آمد زایی  برای خانوار روستایی از سوی د یگرتنها صنعت دستی است که

 

در روستای دل آباد در حال حاضر رایج است در این بخش غالبا زنان خانه دارودختران فعالیت

 

دارند. صنایع دستی روستای دل آباد شامل قالی وقالیچه می شود به طوری که زمینه ی اشتغال ۸۶

 

نفر را فراهم کرده است در این بین ۳۰نفر برای شرکت فرش کار می کنند این شاغلین در ازای

 

بافت قالی دستمزد دریافت می کنند  که به طور متوسط درآمد این افراد ۵۰۰۰۰۰ریال در ماه می

 

باشد.

جدول شماره ۱۵:تولید ودرآمد بافت قالی درروستای دل آباد درسال۸۵

تعداد دار قالی تعداد بافنده پای هردار ابعاد هر فرش مدت بافت درآمد خالص هر قالی درآمد خالص هر قالیچه درآمد خالص کل قالی ها
۲۸ ۲ ۳در۲ ۴ماه ۳۵۰۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۴۲۰۰۰۰۰۰۰

 

در روستا علاوه بر صنایع دستی تعدادی از روستاییان در بخش صنایع ساختمانی بنایی وکارخانه

 

درشهر بیرجند مشغول به فعالیت اند(معمولا در فصل پاییز وزمستان) متوسط در آمد ماهانه ی

 

هرفرد در این بخش ۱۶۰۰۰۰۰ریال می باشد شایان ذکر است خانواده های این کارگران در

 

روستا ساکن می باشد وفقط سرپرست خانواده برای کار کوچ کرده است.

 

 

 

جدول شماره ۱۶:فعالیت صنعتی ودرآمد حاصله از آن درروستای دل آباد

درسال ۸۵

 

نوع اشتغال تعداد درآمد ماهانه (ریال) جمع کل درآمد(ریال )
کارگر کارخانه ۵ ۲۰۰۰۰۰۰ ۱۲۰۰۰۰۰۰۰
کارگر ساختمانی ۵ ۱۲۰۰۰۰۰ ۷۲۰۰۰۰۰۰
کارگر قالی بافی ۳۰ ۵۰۰۰۰۰ ۱۸۰۰۰۰۰۰۰
قالی باف شخصی ۵۶ ۳۱۲۵۰۰ ۲۱۰۰۰۰۰۰۰
جمع ۹۶ ۵۸۲۰۰۰۰۰۰

اماکمترین شغل را در روستاخدمات به وجود آورده است در گذشته  مشاغل خدماتی در روستا

 

نسبت به امروز محدودتر بوده ولی امروزه به تدریج این گونه مشاغل در حا ل افزایش است یکی

 

ازعوامل گسترش مشاغل خدماتی در روستا ها ناشی ازشیوه ی اصلاحات ارضی بر اساس نسق

 

زراعی بوده که باعث افزایش خوش نشینان روستایی گردیده وهمین خوش نشینان مهاجرین عمده

 

روستایی  وگرایش به مشاغل خدماتی را افزایش دادند براین اساس در روستای دل آباد ۱۱نفر

 

دربخش خدمات مشغول به کار هستند که حدود ۵٫۷ شاغلین را دربر می گیرد. این افراد شامل

 

دهیار ,شورا,فروشنده وراننده تراکتور می شود.

 

دامداری در روستا:

 

یکی دیگر از ارکان اقتصاد روستایی دامداری است به صورتی که هر خانوار روستایی به توجه

 

به وضعیت اقتصادی خود ومقدار علوفه وامکانات زراعی که در اختیار دارد اقدام به نگهداری

 

تعدادی دام می کند این دام ها معمولا روز ها در مزارع وباغات اطراف روستا به چرا برده می

 

شوند وشب ها جمعا به روستا مراجعت می کنند. در روزهای بارانی وسرد زمستان این دام ها در

 

آغل نگهداری می شوند وبا علوفه ی دستی وخشک تغذیه می گردند.تولید عمده ی این دام ها اغلب

 

 

به صورت لبنیات وگوشت به مصرف خانوار می رسد (ج انسانی۲-مومنی مهدی ص۱۷۹)

 

اما در روستای دل آباد  بخش دامداری مکمل بخش کشاورزی می باشد متاسفانه بر اثر عواملی

 

چند از جمله  بایر شدن وعدم برخورداری مراتع از قابلیت مناسب برای استفاده ی دام ,نبود

 

نیروی جوان برای ادامه ی این کار وکهولت سن بسیاری از دامداران که امکان رفتن به صحرا

 

برای آنها وجود ندارد باعث کاهش شدید دام های سبک مانند گوسفند وبز در سالهای اخیر شده

 

است از طرفی به علت هزینه بر بودن دام های سنگین از جمله گاو در روستا زمینه ی حذف این

 

دام ها را فراهم شده است.

 

دامهای عمده ای که اکنون در روستا وجود دارند: گوسفند وبز ۵۲۷ راس , الاغ ۴۳راس ,گاو ۴

 

۴ راس و,مرغ وخروس۶۶ قطعه می باشد.

 

شیوه ی مالکیت در روستا:

 

در روستای  دل آباد همانند دیگر روستاهای منطقه ۴ نوع مالکیت وجود دارد:

 

۱٫مالکیت خصوصی:

 

در حال حاضر بسیاری از اراضی زیر کشت وسکونتی روستا از نوع مالکیت خصوصی است.

 

این مالکیت شامل فضاهای مسکونی ,اراضی باز و بایرداخل بافت ,باغات وواحد های تجاری

 

است که مساحت آن ۲۸۷۸۳مترمربع است و۶۰٫۵ درصد فضای روستا را شامل می شود.

 

۲٫مالکیت عمومی:

 

این نوع مالکیت شامل معابر,حمام,مسیل,مظهر قنات,غسالخانه,استخر آب ورخشو خانه است

 

 

که۱۴۱۹۲متر مربع از فضای روستا را در بر می گیرد وحدود ۲۹٫۸درصد از کل اراضی  را

 

شامل می شود.

 

۳٫مالکیت دولتی:

 

شامل دبستان ,خانه ی بهداشت,شعبه ی نفت,پست بانک ودهیاری می شود که ۳۷۱۹متر مربع از

 

اراضی روستا را شامل وحدود ۷٫۸ درصد از فضای روستا را شامل می شود.

 

۴٫مالکیت وقفی:

 

شامل مسجد ,حسینیه ,کتابخانه,پایگاه بسیج وتعدادی از زمین هایی که افراد روستا بر ائمه  ودر

 

گذشتگان خود وقف کرده اند  جزء موقوفات روستا محسوب می شود.

 

              نمودارشماره ی۱۷:موقوفات روستای دل آباد

نوع موقوفه مقدار وقف بر
موقوفه ی محمد اسماعیل یک شبانه روز امام حسین(ع)
  ”   ”       فاطمه استاد اکبر ۵ فنجان ائمه
   ”    ”     بی بی گلثوم تعدادی درخت عناب بی بی گلثوم
   ”    ”     ملا عبدالحسین ۷٫۵فنجان حضرت علی(ع)
   ”     ”    حسن علی گدا در گذشتگان
  ”      ”    محمد حسین یک طاقه حضرت علی(ع)-شب قدر

و…

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال:

 

روستای دل آباد در گذشته بهره برداری وتولید آن به صورت معیشتی بوده یعنی فقط برای رفع

 

نیازهای روز مره ی خود به کشت محصولات وبهره برداری  از آن می پرداخته اند ,در گذشته

 

بیشتر محصولاتی که کشت می شد شامل  گندم,جو ,چغندر,شلغم و…بود وخبری از باغداری نبود

 

به طوری که در مورد جو وگندم زیادی از آن را مصرف ومقدار کمی  به کشت سال بعد

 

اختصاص پیدا می کرد واز چغندر وشلغم به عنوان تغذیه ی دام استفاده می شد بدیهی است صددر
صد کشت با الاغ یا گاو صورت می گرفته  اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی وافزایش سطح

 

آگاهی مردم نسبت به کشاورزی ومسائل آن,باغداری وکشت مبتنی برحداکثر درآمد صورت می

 

گیرد که به دلیل عدم یکپارچه بودن اراضی زراعی مشکل بسیاری در آن وجود دارد مانند عدم

 

امکان استفاده از وسایل پیشرفته ی کشاورزی . بنابراین زمین آبی در صورت امکان با الاغ ودر

 

غیر از آن با نیروی  یدی ساکنین زمین شخم زده می شود اما در مورد زمین دیم شرایط به گونه

 

ای است که در بعضی از زمین های هموار از تراکتور استفاده می گردد ولی مابقی با الاغ کشت

 

صورت می گیرد در این گونه مزارع یک سال گندم ویک سال هندوانه وخربزه کشت می شود.

 

محصولات عمده ای  که اکنون در روستا بدست می آید عبارتند از: زرشک,آلو,عناب,گندم و…

 

نحوه ی تقسیم زمین ها در روستا:

 

نظام تقسیم زمیین به صورت ارثی صورت می گیرد یعنی دو سوم زمین از آن پسرها ویک سوم

 

زمین ها از آن دختر ها می شود متاسفانه این نوع تقسیم زمین  را می توان از بدترین نوع تقسیم

 

زمین نامید که بر منطقه حاکم است زیرا همانطور که عنوان شد روز به روز از وسعت اراضی

 

تحت تسلط یک فرد کاسته می شود وفرصت هر گونه برنامه ریزی اصولی ومنظم مبتنی

 

برحداکثر درآمد را می گیرد.

 

 

 

 

 

آب وآبیاری در روستا:

 

منابع آب روستا همان طور که در بخش طبیعی عنوان شد شامل ۱۳ قنات وآب لوله کشی(هفته ای

 

یک بار)می شود.

 

اما تقسیم بندی آب قنوات روستا همانند گذشته بر اساس فنجان ,طاقه وسهم صورت می گیرد:

 

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

 

شود.

 

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

 

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

 

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یا

 

یک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند.

 

لازم به ذکر است هر قناتی که آب بیشتری داشته باشد وبه قنات وروستا نزد یکتر باشد وهمچنین

 

دبی بالاتری داشته باشد ارزش اقتصادی بیشتری دارد مثلا زمین های قنات دل آباد ارزش بیشتری

 

نسبت به اراضی کمالان سفلی دارد.

 

مشکلات آبیاری:

 

۱٫پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه ی سنتی آبیاری

 

۲٫هرزروی آب به واسطه ی خاکی و رو باز بودن  نهرهای آب در مزارع

 

۳٫هدر رفتن کامل آب در اکثر روزهای پاییز وزمستان به دلیل عدم نیاز به آب در فصول سرد

 

۴٫و….

 

 

واحد های خرید وفروش روستا: شامل من,تخم کار ,متر ,زر و…می باشد.

 

در روستا به دلیل نبود مشارکت همگانی هیچ گونه همکاری وهمیاری در زمینه ی کاشت ,داشت

 

وبرداشت محصول صورت نمی گیرد وفقط مشارکت در زمینه های ساخت اماکن عمومی,تعمیر

 

قنوات,استخر وکانال روبی صورت می گیرد

 

جدول شماره ۱۸:سطح زیر کشت با راندمان ونوع درآمد روستای دل آباد در سال ۸۵

نوع محصول سطح زیر کشت به هکتار راندمان تولید به کیلو گرم درآمد ناخالص به ریال درآمد خالص به ریال
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۶۲۳۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۹۵۰۰۰۰
جوآبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۳۲۰۰۰۰۰
آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۱۲۸۰۰۰
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۳۰۰۰۰۰۰

قابل ذکر است این آمار مربوط به سال۱۳۸۵ است ودر مقایسه با سال ۱۳۸۸تفاوت فاحش در آن

 

مشاهده می شود در سال ۱۳۸۸ هیچ زمینی وجود ندارد که به گندم وجو آبی اختصاص یابد

 

وبیشتر اراضی را باعات زرشک ,آلو,عناب ,سیر وبادام در بر می گیرد. علت ذکر نکردن

 

محصول بادام این است که در چند سال گذشته به دلیل تغییرات آب وهوایی درختان بادام در هنگام

 

شکوفه دادن دچار سرما زدگی می شوند وهیچ بادامی دست نمی آید. از طرفی  روز به روز

 

برمزارع وباغاتی که به درخت زرشک اختصاص یافته افزوده می شود به همین دلیل آمار

 

سال۱۳۸۸در مقایسه با سال ۱۳۸۵ تفاوت فاحشی دارد.

 

 

 

 

 

فصل ۵:آداب ورسوم مردم روستا:

 

– مسائل فرهنگی وآیین های ملی ,مذهبی وباستانی:

 

شامل ۳ بخش است:

 

۱٫آیین های کهن روستا:

 

بر اساس اظهارات اهالی روستا آیین های  باستانی  که در روستا وجود دارد عبارتند از :

 

سده,خروسه ,آیین های باران خواهی ,برداشت محصول ,مراسم کف زنی و…که هر کدام را به

 

طور مختصر بیان می کنیم.

 

۱٫سده:

 

در برنامه ای که در روستا به عنوان سده یاد می شود تعدادی از افراد روستا شبانه مشعل های

 

آتش در دست می گرفتند و به درب خانه های تمامی اهالی روستا می رفتند  وبرای ساکنین هر

 

خانه دعا های مخصوص می خواندند مانند خداوندا بگردان بلای بد, قضای بد, آتش زلزله,قحطی ,

 

صم وستون بیگانه و… سپس اهل هر خانه مقداری پول ,روغن ,برنج یا هرچیز دیگر به افراد

 

مذکور می دادند. به همین ترتیب درب خانه های تمامی وبرای اهل آن دعا می کردند ودر پایان

 

اجناس جمع شده را بین هم تقسیم می کردند  لازم به ذکر است که این مراسم هر ساله وحدود ۵۰

 

روز مانده به نوروز یعنی اوایل بهمن صورت می گیرد شعاری که در جریان این مراسم  داده می

 

شود  به این صورت است که می گویند (سده ,سده ,سده ۱۰۰ به خرمه ۵۰ به نوروز)

 

۲٫خروسه:

 

در گذشته که اکثر اراضی زراعی آبی روستا زیر کشت گندم بوده است هنگام رسیدن گندم در بین

 

بوته های آن پدیده ای به نام خروسه به وجود می آمده که مردم روستا آن را یک بلا یا تابوت تلقی

 

می کردند بنابراین برای رفع بلا و اینکه محصولشان خیر وبرکت داشته باشد خروسی را در کنار

 

به اصطلاح خروسه قربانی می کردند.

 

بدیهی است زمانی خروسه به وجود می آمده که تعداد زیادی ازبوته های گندم  حالتی شبیه به تاج

 

خروس پیدا می کرده اند ونشانه ای  برای اطلاع از خروسه محسوب می شده است .قابل ذکر

 

است مردم روستا به این امر آنقدر مقید بودند که در صورت نبود خروس در روستا  گاهی تا دو

 

سه روز برای پیدا کردن وخرید آن به روستاهای اطراف می رفتند وخروس مورد نظر را

 

خریداری وقربانی می کردند.

 

۳٫آیین باران خواهی:

 

در زمانهای گذشته که مردم با خشکسالی ودر پی آن با  قحطی وگرسنگی مواجه می شدند از

 

خدای خود باران و نزولات جوی طلب می کردند  روستای دل آباد هم از این امر مستثنی نبوده

 

بنابراین از خدای خود بدین گونه طلب باران می کردند: ابتدا بزرگان روستا یک شب دور هم جمع

 

می شدند ودرباره ی چگونگی اجرا وبرگزاری مراسم برنامه ریزی می کرده اند وروز بعد کلیه

 

مردم را در یک مکان خاصی جمع می کرده اند ومراسم طلب باران را شروع می کرده اند

 

گاها در این باب اشعاری  هم می سرودند که مفهوم آن بیانگر همین مطلب بوده است  مانند ا… بده

 

تو بارون به حرمت مزارون

 

۴٫برداشت محصول :

 

در این آیین زمانی که موقع برداشت محصول فرا می رسیده است تمامی کشاورزان دور کدخدا

 

جمع می شدند و با اجازه ی او برداشت محصول را که غالبا گندم بوده است آغاز می کرده اند به

 

گونه ای  محصولات همه اراضی  را طی چند روز جمع آوری و نزد کدخدا آورده سپس کدخدا به

 

هر کدام از شرکاء سهمی را که قبلا براساس اراضی مشخص شده بود می داده ودر ضمن مقداری

 

از محصول را برای خود بر می داشته است بدیهی است که این کار به صورت صد در صد

 

تعاونی صورت می گرفته است.

 

۵٫مراسم کف زنی :

 

این مراسم معمولا در شب یلدا یا زمانی که بزرگان روستا جمع می شدند صورت می گرفته است

 

در این مراسم از ریشه ی گیاهی که این ریشه در اصطلاح بیخ نامیده می شود استفاده می شود به

 

گونه ای که  بیخ را ابتدا روی حرارت جوش می دهند زمانی که  آب جوشیده شده ی بیخ سرد شد

 

مقداری از آن را در ظرفی می ریزند وبا چوب مخصوصی که دسته گز نامیده  می شود به یک

 

جهت آن را هم می زنند  ضمن اینکه فردی وظیفه ی ریختن شکر را بر عهده دارد  همین طور هم

 

زدن کف ادامه پیدا می کند تا به اندازه ی کافی بالا آید .کف در این مرحله آماده ی مصرف می

 

گردد گاها مغز پسته,بادام یا گردو را به عنوان تزیین روی آن می ریزند.

 

– آیین های مذهبی وسوگواری وآیین های شادی:

 

آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم:

 

مردم روستای دل آباد با شروع ایام محرم وصفر هر شب  به حسینیه می روند وبه سوگواری می

 

پردازند تا اینکه در روز ۷ محرم مراسم علم بندی را برگزار می کنند  در این مراسم صاحبان

 

علم ها  وعده ای دیگر در حسینیه ی روستا جمع می شوند ومراسم علم بندی را انجام می دهند

 

هرسال یکی از علم داران هدایا ونذورات مردم درقالب گندم وپول را جمع آوری می کنند این

 

هدایا به کسی می سد که سال علم از او باشد سپس درهشتم ماه محرم  افراد علمدار همراه اهالی بر

 

سر مزار درگذشتگان  روستا می روند ومراسم اخلاص وفاتحه خوانی را به جا می آورند پس از

 

اتمام مراسم گروه مذکور  به سمت تک تک افراد روستا می روند ر این مراسم پس از اینکه علم

 

ها درب خانه ای رفت آخوند یا روحانی محل شروع به خواندن فاتحه ی سلامتی می کند  در همین

 

بحبوحه بزرگان خانه از جمله پدر ومادر همه ی علم ها را می بوسند ویادی از علمدار کربلا می

 

کنند گاهی زنان خانه به علمداران نان تعارف می کنند علاوه بر این تمام افراد با شیرینی پذیرایی

 

می گردند از طرفی از همان ابتدائی که آخوند شروع به فاتحه خواندن اهالی خانه مقداری گندم

 

ویک پاکت پول را برای هر خانواده را در وسط جمع می گذارند پس از اینکه فاتحه ی آخوند به

 

اتمام رسید مسئولین مربوط  نذورات را جمع آوری می کنند قابل ذکر است مقداری کمی گندم را

 

به عنوان تبرک برای صاحب خانه باقی می گذارنداین مراسم تا نهم محرم ادامه دارد.

 

ضمن اینکه هیئت صاحب زمانی روستا در روز هشتم حرکت می کند و به سمت قبرستان روستا

 

می رود پس از رسیدن با خواندن فاتحه مجدد به سر آب روستا بر می گردند وپس از اتمام مراسم

 

برای به جا آوردن نماز وخوردن نهار آماده می شوند بعد از ظهر مراسم به همین شکل ادامه پیدا

 

می کند .

 

در ادامه عده ای از مردم روستا در شب عاشورا شب زنده داری می کنند ودر صبح با خواندن

 

زیارت عاشورا مراسم را از سر می گیرند .پس از صرف صبحانه هیئت همراه با علم ها دوباره

 

به سرقبرستان می روند وبه طریق روز گذشته به ادامه ی مراسم می پردازند با این تفاوت که در

 

بعد از ظهر روز عاشورا مراسم به اصطلاح تق((tegh را شروع می کنند در این مراسم  مردم

 

دعای عرفه ی امام حسین را می خوانند وتمامی علم ها را باز می کنند چند ساعت بعد,مراسم شام

 

غریبان آغازمی گردد در این مراسم مسئولین مربوطه خیمه ی کوچکی را در حسینیه ی روستا

 

آماده وتعدادی شمع را در آن روشن می کنند و در ادامه عده ی کمی از کودکان روستا را جمع

 

وبه دو گروه تقسیم می کنند وبا خواندن اشعاری مانند” امشب  به صحرا بی کفن جسم شهیدان

 

است شام غریبان است, شام غریبان است ” مسیری تقریبا ۵۰۰متری راطی می کنند و به حسینیه

 

بر می گردند ودور خیمه ی از قبل آماده شده می نشینند .پس از تلاوت قرآن مراسم نوحه خوانی

 

ادامه می یابد قابل ذکر است  قبل از این مراسم مردم روستا خیمه های نمادینی را در معابر

 

عمومی روستا درست می کنند که در آن محل مراسم شبیه خوانی شام غریبان اجرا شود .

 

پس از این مراسم مردم هر شب تا  ۴۸  در حسنیه جمع می شوند وبه سوگواری می پردازند ضمن

 

اینکه در ۴۸ هیئت روستا  به مشهد مقدس  مراجعت می نماید .

 

عزاداری مردم در شب های قدر:

 

افراد زیادی هر ساله در ماه مبارک رمضان به مردم روستا افطاری می دهند .شب های قدر

 

روستا حال وهوای خاصی دارد ومردم روستا به سوگواری وخواندن قرآن می پردازند.

 

آیین های قدیمی که در روستا وجود داشته عبارتند از:

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا:

 

در این مراسم عده ای از مردم روستا به درب تک تک خانه های روستا می رفتند و با گرفتن

 

اجناسی برای اهل خانه فاتحه خوانی می کردند.

 

۲٫مراسم مرکب حج:

 

در این مراسم که بیشتر حالت طنز داشته است یک ریسمانی را انتخاب به گونه ای که یک سر آن

 

را به یک طرف خانه وسر دیگر آن را به طرف دیگر خانه می بستند و افرادی را که ادعا

 

می کردند می خواهند به حج بروند باید روی طناب چه به حالت ایستاده وچه به حالت نشسته

 

(چهار زانو) راه می رفتند ودر پایان هر کس این مرحله را با موفقیت طی می کرد را حاجی

 

می نامیدند.

 

– آیین های شادی:

 

۱٫آیین های شاد مذهبی:

 

مردم روستای دل آباد عید سعید قربان ,عید غدیر خم ,عید فطر وروزهای میلاد ائمه به خصوص

 

روزمیلاد حضرت مهدی (عج) را جشن می گیرند. مردم روستا درعید سعید قربان به خا نه های

 

افرادی می روند که در سه سا ل گذ شته عزیزی را ازدست داده باشند.وبا خواندن فاتحه روح آن

 

مرحوم راشاد وبه بازماندگان دلداری می دهند.درادامه خانوادهایی که کسی را ازد ست داده باشند

 

بایددرعید قربان۳سال متوالی گوسفندی را برای فرد مرحوم شده قربانی کنند و سپس هر سال هم

 

در حسینیه ی روستا جلسه ی ختمی به نام آن مرحوم منعقد بنما یند .از طرفی به اعتقا د مردم

 

روستا خون گوسفند قربانی تبرک می باشد.

 

مردم روستا در عید غدیرهم گرد هم می آیند ومدا حان با خواندن مولودی واشعاری دروصف

 

مولای متقیان حضرت علی (ع)ومردم هم با کف زدن وشادی کردن مراتب اراد ت خودشان را به

 

مولا یشان ابراز می دارند. درپایان با شیرنی وشربت ازمردم پذیرایی می شود.

 

مردم روستا همچنین در ایام ولادت ائمه به خصوص ولاد ت حضرت مهدی(عج) جشن های

 

ویژای را برگزار می کنند به عنوان مثال در جشن ولادت حضرت مهدی (عج) جایگاهی را در

 

حسینیه ی روستا به عنوان سن آماده می کنند مراسمی از قبیل خواندن مولودی ,سخنرانی,برنامه

 

های طنزومسابقات قرآنی را برگزارمی نمایند در پایان با پذیرایی مراسم را به اتمام می رسانند.

 

در روز عید فطر مردم در حسینیه جمع می شوند ضمن پرداخت زکات فطریه(گندم یا پول) نماز

 

مخصوص این روز را اقامه می کنند در ادامه پس از سخنرانی باآ ش نذری پذیرایی می شوند .

 

مراسم مربوط به عقد وعروسی:

 

هنگامی که در روستا پسری خواهان دختری شود ابتدا یکی از بزرگترهای پسر به عنوان قاصد

 

به خانه ی دختر می رود تا موضوع را با خانواده ی دختر در میان گذارد .در صورت موافقت

 

خانواده ی دختر ,دختر وپسر را در گوشه ای تنها می گذارند تا با هم صحبت هایی که لازم

 

وضروری است انجام دهند پس ازموافقت نهایی ,خانواده ی پسر هدایایی از جمله حلقه,چادر,عطر

 

,شیرینی ,جوراب (ترجیحا با رنگ سفید)و… به خانه ی عروس می برند ومتقابلا روز بعد خانواده

 

دختر  هم با بردن هدایایی به خانه ی پسر موافقت رسمی خود را اعلام می نمایند. در روستا به

 

این مراسم “بردن نشانی “می گویند.

 

در ادامه  برای انجام مراسم عقد ابتدا هماهنگی لازم در رابطه با زمان آن بین دو خانواده

 

صورت می گیرد سپس هنگامی که زمان عقد فرا رسید عده ای از خانم ها به فکر آماده کردن

 

سفره ی عقد می افتند این سفره معمولا شامل آیینه وشمعدان,عسل ,سبزی,شیرینی ,میوه وغیره

 

می باشد مراسم عقد با سابیدن قند بر سر زوجین آغاز وپس از گفتن” بلی ”  باپذیرایی همراه

 

شادی مراسم  عقد به پایان می رسد .

 

اکنون به زمان عروسی رسیده ایم :روز قبل از عروسی عروس وداماد به آرایشگاه وحمام می

 

روند وتجدید فراش می نمایند تا برای مراسم حنا بندان که در شب آن روز برگزارمی شود آماده

 

شوند در مراسم حنابندان مردان روستا به خانه ی داماد وزنان روستا به خانه ی عروس می روند

 

ودر طی این مراسم دستهای عروس وداماد را حنا می کنند قابل ذکراست میهما نان هم ازحنا به

 

نیت خوشبختی زوجین دستهای خود را حنا می نمایند.روز بعد ازشب حنا بندان مراسم عروس

 

بران را برگزار می کنند دراین مراسم ابتدا داماد را دریک محیط باز(مانند داخل حیاط یا خرمن)

 

لباس دامادی می پوشانند سپس داماد را به سمت خانه ی عروس همراهی می کنند وقتی که داماد

 

نزد عروس رفت چند ساعتی را در کنار او به اموری مانند خواندن قرآن,شادی ,تقدیم هدایا و….

 

می پردازد سپس عروس را برای حرکت از خانه اش به سمت خانه ی داماد آماده می کنند دراینجا

 

باید تمامی اعضای خانواده ی عروس از بزرگ به کوچک با عروس خداحافظی کنند پس از انجام

 

این کار عروس راهی خانه ی داماد می شود هنگامی که عروس وداماد در حال حرکت به سمت

 

خانه ی داماد هستند گاها بر سر عروس وداماد نقل وسکه می پا شند در این مرحله تعدادی

 

ازمردان دور داماد وتعدادی از زنان دور عروس جمع  می شوند و با هل هله وشادی آنها را

 

همراهی می کنند نا اینکه به خانه ی داماد برسند. عروس وداماد در هنگام ورود به خانه انار یا

 

تخم مرغ را به عنوان چشم زخم بر سر در خانه می زنند مراسم به همین گونه ادامه دارد تا اینکه

 

روز بعد مراسم معروف به “مبارک باد” شروع می شود در این هنگام مردان به خانه ی داماد

 

برای مبارک باد وزنان به خانه ی عروس برای “ماتمان” می روند در اینجاست که مراسم

 

عروسی پایان می یابد.

 

آیین مربوط به عید نوروز:

 

تقریبا چند دقیقه ای که به تحویل سال باقی مانده باشد سفره ی هفت سین را زنان خانه آماده می

 

کنند پس از چیدن سفره همه ی اعضای خانواده دور سفره می نشینند ومنتظر تحویل سال می مانند

 

تا اینکه ندای یا مقلب القلوب به گوش رسید فرزندان برمی خیزند و به دست بوس پدر ومادر

 

می روند وعید را به آنها تبریک می گویند واز آنها عیدی می گیرند وسپس چندی بعد کوچکترهای

 

اقوام به خانه ی بزرگتر های اقوام می روند وعید را به آنها تبریک می گویند روز های عید همین

 

طور سپری می شود تا اینکه روز سیزده به در فرامی رسد ومردم روستا برای تفریح به کوه ,

 

دشت وصحرا می روند وروز ملقب به طبیعت را سپری می کنند.

 

باورهای مردم روستا:

 

۱٫اگر پرنده ای مدوام بر لب خانه ای بیاید وشروع به خواندن آواز نماید اعتقاد بر این است که

 

خبری در راه است.

 

۲٫اعتقاد بر این است که شب چهار شنبه حرکت به پایین روستا خوب نیست واحساس می کنند

 

اگر این کار را انجام دهند خطری آنها راتهدید خواهد کرد.

 

۳٫زمانی که به اصطلاح مردم روستا”پای کسی نشان کند” این طور تلقی می گردد که کسی در

 

مورد آن فرد صحبت می کند به گونه ای که اگر پای راست فرد نشان کند از فرد تعریف ودر

 

صورتی که پای چپ فرد نشان کند از او بد گویی می کنند .

 

۴٫هنگامی که به اصطلاح محلی کسی بگوید “پلک چشم من می پرد” بیانگر این است که مهمانی

 

قصد آمدن به خانه را دارد.

 

۵٫زمانی که کسی خواب بدی دید برای رفع بلا ودادن صدقه مقداری گندم یا جو بیرون می ریزند

 

تا پرندگان آن را بخورند وبلا رفع شود.

 

۶٫موقعی که فردی از خانواده,یا میهمانی که خیلی دوستش دارند قصد سفر به جایی دور را دارد

 

بعد از رفتن پشت سرش یک کاسه ی آب می ریزند وبا این کار به قول خودشان سلامتی آن فرد

 

را تضمین می کنند وامیدوارند زودتر برگردد.

 

۷٫گاهی برای رفع اثرات چشم زخم تخم مرغ را بر سر فرد چشم خورده می زنند این باور به گونه

 

ای است که فردی که تخم مرغ را بر روی سر بیمار می شکند نام تک تک افرادی را که احتمال

 

می رود او را چشم کرده باشند می برد وبرای هر فرد یک دایره بر روی تخم مرغ می کشد به

 

همین ترتیب کار پیش می رود تا اینکه تخم مرغ به نام فردی شکسته می شود که بیمار را چشم

 

کرده است بر این اساس اعتقاد بر این است که با زدن تخم مرغ بر سر فرد بیمار فرد مذکور شفا

 

پیدا می کند.

 

و…

 

ضرب المثل های روستا:

 

۱٫”قسمون که مخوری راست ولی لنگون خروس مور دل به شک مکنه”(سوگند هایی که

 

می خوری  باور می کنم اما پاهای خروس ما به شک می اندازد)= به کسی اطلاق می شود که

 

بی جهت قسم می خورد در حالی که نشانه ای از کارش پیدا است که صحت قسم های او را  تایید

 

نمی کند.

 

۲٫”یه کلاغ ره چل کلاغ مکنن”(یک کلاغ را چهل کلاغ می کند ) = یعنی خبری را بیش از آن

 

چه واقعیت دارد بزرگ می کنند .

 

۳٫”ذغال مسوزه ولی رو سیه هی بقی ممونه “(ذغال می سوزد اما روسیاهی آن باقی می ماند)

 

=زمانی که کسی کار اشتباهی انجام دهد آن کار انجام می شود اما ندامت وپشیمانی آن باقی

 

می ماند.

 

۴٫”تخم مرغ دز شتر دز مشو”(تخم مرغ دزد شتر دزد می شود)  = کسی که شروع به کار زشت

 

نماید  باید از تکرار کارش جلوگیری نماید وگرنه دست به کارهای بد تری می زند.

 

۵٫”چقندر کلو ته توره ایه”(چغندر بزرگ ته توبره است ) = وقتی که هنوز کارهای سخت باقی

 

مانده است .

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا:

 

۱٫شورای اسلامی روستا که شامل ۳نفر اصلی و۱ نفر علی البدل می باشد.

 

۲٫دبستان اتحاد روستا که به صورت مشترک بین دختر وپسر می باشد.

 

۳٫خانه ی بهداشت روستا که در سال ۱۳۶۶ تاسیس شده و ۲نفر در آن مشغول به کار می باشد.

 

۴٫مرکز مخابرات و خدمات ارتباطی از تلفن ثا بت برخوردار است وبرخی خدمات بانکی را

 

برای مردم انجام می دهد در این مرکز یک نفر مشغول به کار است.

 

۵٫ساختمان دهیاری که کارهای مربوط به ده در آن صورت می گیرد .

 

۶٫پایگاه مقاومت امام علی (ع) روستا

 

۷٫کتابخانه  وباشگاه قائم آل محمد روستا

 

۸٫کانون فرهنگی  مساجد در روستا

 

۹٫شعبه نفت

 

تقاط قوت مشارکت مردم روستا:

 

۱٫مشارکت در تامین منابع مالی لایروبی قنوات روستا

 

۲٫وجود روش های همیاری در شیوه های  تولید در گذشته

 

۳٫وجود شیوه های همیاری روستاییان در زمینه ی تاسیس ومرمت بنا

 

۴٫وجود زمینه ی مشارکت در تامین منابع مالی طرح های عمرانی در گذشته نظیر مسجد,حسینیه

 

,شبکه ی آبرسانی ,حمام و…

 

۵٫وجود زمینه های مشارکت در تامین نیروی انسانی پروژ ه های  عمرانی نظیر احداث دیوار

 

ساحلی

 

۶٫عدم وجود اختلافات داخلی در روستا

 

۷٫وجود حس تعاون وهمکاری بین ساکنان روستا

 

۸٫تمایل به مشارکت در زمینه ی تامین نیروی انسانی به صورت رایگا ن

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا:

 

۱٫عدم آشنایی مردم روستا از اهداف پروژه های عمرانی

 

۲٫پایین بودن سطح درآمد روستاییان وعدم توان مالی در اجرای پروژه ها

 

۳٫عدم آگاهی مردم روستا از منفعت های عمومی این طرح ها .

 

 

ضمائم وپیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع ومآخذ

 

۱٫جعفری- ابراهیم      مبانی اقلیم شناسی       ۱۳۸۵       نشر دانشگاه تهران

 

۲٫آمار طرح هادی روستای دل آباد –بنیاد مسکن کل استان

 

۳٫آمار خانه ی بهداشت روستا ی دل آباد

 

۴٫سعیدی –عباس     مبانی جغرافیای روستایی       ۱۳۸۶     نشر سمت

 

۵٫مومنی –مهدی      جغرافیای انسانی (۲)           ۱۳۷۷      نشر محتشم

 

۶٫مهدوی –مسعود   اصول ومبانی جغرافیای جمعیت ۱۳۸۵    نشر قومس

 

۷٫مهدوی –مسعود   مقدمه ای بر جغرافیایی ایران   ۱۳۸۴     نشر سمت

 

  1. واظهارات اهالی محترم روستای دل آباد…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه بیرجند

دانشکده ادبیات وعلوم انسانی

 

موضوع:

 

منوگرافی  روستای دل آباد

 

زیر نظر استاد محترم:

 

جناب آقای دکتر شاطری

 

تهیه کننده:

عیسی علیزاده

 

پاییز۹۳

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                             صفحه

 

مقدمه………………………………………………………………………………….۱

 

بخش اول:ویژگی های طبیعی روستا

 

۱٫هویت روستا…………………………………………………………………………………….۴

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا………………………………………………………………………۴

 

۱-۲:موقعیت ریاضی………………………………………………………………………………۴

 

۲-۲:موقعیت نسبی:……………………………………………………………………………….۴

 

۳-۲:تعیین وسعت ومحدوده ی روستا……………………………………………………………۴

 

اقلیم روستا…………………………………………………………………………….۵

 

۱٫تنگناها ومحدودیت ها و تهدید های اقلیم………………………………………………………۵

 

۲٫توانها وامکانات وفرصت های اقلیم …………………………………………………………..۵

 

وضعیت باد در روستا………………………………………………………………………………۵

 

۱٫باد های شرقی……………………………………………………………………………………۶

 

۲٫بادهای شمال شرقی –جنوب غربی…………………………………………………………….۶

 

۳٫بادهای جنوب شرقی –شمال غربی…………………………………………………………….۶

 

پوشش گیاهی……………………………………………………………………………………….۶

 

۱٫گیاهان خود روی آبی……………………………………………………………………………۶

 

۲٫گیاهان خود روی دیم…………………………………………………………………………….۷

وضعیت زمین شناسی وتوپوگرافی………………………………………………………………۷

 

محدودیت ها وتنگناهای توپوگرافی………………………………………………………………۷

 

وضعیت گسل وزمین لرزه………………………………………………………………………..۸

 

حوادث طبیعی……………………………………………………………………………………..۸

 

منابع آب …………………………………………………………………………………………..۹

 

۱٫منابع آب سطحی………………………………………………………………………………..۹

 

۲٫منابع آب زیر زمینی…………………………………………………………………………….۹

 

-مشکلات منابع آب آشامیدنی……………………………………………………………………۱۰

 

-مشکلات منابع آب کشاورزی…………………………………………………………………..۱۰

 

وضعیت کشاورزی ……………………………………………………………………………….۱۰

 

بررسی زندگی جانوری…………………………………………………………………………..۱۲

 

۱٫جانوران اهلی…………………………………………………………………………………..۱۲

 

۲٫جانوران وحشی…………………………………………………………………………………۱۳

 

بخش دوم ویژگی های انسانی روستا:

 

فصل اول :تاریخچه روستا…………………………………………………………..۱۵

 

وجه تسمیه…………………………………………………………………………………………۱۵

 

خلاصه ی تاریخ روستا بر اساس اظهارات مردم……………………………………………….۱۵

 

فصل دوم:سیمای روستا……………………………………………………………..۱۷

 

مراحل گسترش کالبدی…………………………………………………………………………….۱۷

 

۱٫هسته ی اولیه روستا……………………………………………………………………………۱۸

 

۲٫مرحله ی اول توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۳٫مرحله ی دوم توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۴٫مرحله ی سوم توسعه…………………………………………………………………………..۱۹

 

محلات مختلف روستا………………………………………………………………………………۱۹

 

۱٫محله ی سر آب…………………………………………………………………………………..۱۹

 

۲٫محله ی بالای روستا……………………………………………………………………………..۱۹

 

۳٫محله ی پایین روستا……………………………………………………………………………..۲۰

 

۴٫محله ی پی کمر…………………………………………………………………………………..۲۰

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی در آن …………………………………………………..۲۰

 

۱٫ابنیه ی بادوام…………………………………………………………………………………….۲۱

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام……………………………………………………………………………….۲۱

 

۳٫ابنیه ی بی دوام…………………………………………………………………………………..۲۱

 

فصل سوم :جمعیت شناسی روستا……………………………………………………۲۲

 

میزان وتغییرات جمعیت طی زمان…………………………………………………………………۲۲

 

۱٫دوره ی قبل از سال ۱۳۳۵……………………………………………………………………….۲۳

 

۲٫دوره ی پس از ۱۳۳۵(ترجیحا سه دوره ی آخر)………………………………………………۲۴

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال ۱۳۸۸…………………………………………………………۲۵

 

برآوردی از میزان سواد در سال ۱۳۸۸……………………………………………………………۲۷

 

متولدین روستا از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۸……………………………………………………………..۲۸

 

فوت شدگان روستا از سال ۱۳۸۴ تا۱۳۸۸………………………………………………………..۲۹

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی آینده(۹۵و۱۴۰۵و۱۴۱۵)…………………………..۲۹

 

وضعیت مهاجرت……………………………………………………………………………………۳۰

 

فصل چهارم :ساختار اقتصاد روستا………………………………………………….۳۲

 

در آمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی…………………………………………………….۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی)……………………………………………………۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(صنعت)……………………………………………………….۳۶

 

دامداری در روستا…………………………………………………………………………………۳۷

 

شیوه ی مالکیت در روستا………………………………………………………………………..۳۸

 

۱٫مالکیت خصوصی……………………………………………………………………………….۳۸

 

۲٫مالکیت عمومی………………………………………………………………………………….۳۹

 

۳٫مالکیت دولتی……………………………………………………………………………………۳۹

 

۴٫مالکیت وقفی…………………………………………………………………………………….۳۹

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال………………………………………………………..۴۰

 

نحوه ی تقسیم زمین در روستا…………………………………………………………………..۴۰

 

آب وآبیاری در روستا…………………………………………………………………………….۴۱

 

مشکلات آبیاری در روستا……………………………………………………………………….۴۱

 

فصل پنجم :آداب ورسوم مردم روستا………………………………………………۴۲

 

مسائل فرهنگی وآیین های ملی ومذهبی وباستانی

 

۱٫آیین های کهن روستا………………………………………………………………………….۴۳

 

– سده…………………………………………………………………………………………..۴۳

 

– خروسه………………………………………………………………………………………۴۳

 

-آیین باران خواهی……………………………………………………………………………۴۴

 

– برداشت محصول……………………………………………………………………………۴۴

 

– مراسم کف زنی……………………………………………………………………………..۴۵

 

آیین های مذهبی وآیین های شادی……………………………………………..۴۵

 

– آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم وصفر……………………………………….۴۵

 

عزاداری مردم در شب های قدر…………………………………………………………….۴۷

 

– آیین های مذهبی قدیمی در روستا…………………………………………………………..۴۷

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا……………………………………………………………….۴۷

 

۲٫مراسم مرکب حج……………………………………………………………………………۴۷

 

– آیین های شادی………………………………………………………………………………۴۸

 

۱٫آیین های شاد مذهبی………………………………………………………………………..۴۸

 

۲٫آیین های مربوط به عقد وعروسی…………………………………………………………۴۹

 

۳٫آیین های مربوط به عید نوروز…………………………………………………………….۵۰

 

برخی ازباورهای مردم روستا…………………………………………………………………۵۱

 

برخی از ضرب المثل های رایج در روستا……………………………………………………۵۲

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا……………………………………………………..۵۳

 

نقاط قوت مشارکت مردم روستا………………………………………………………………۵۳

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا…………………………………………………………….۵۴

ضمائم  و پیوست ها…………………………………………………………………………..۵۵

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

روستاواحدی جغرافیایی است که درآن تمام عوامل اجتماعی/ فرهنگی/ اقتصادی /طبیعی

 

وغیره…به هم آمیخته شده واز نظر تعاون وهمکاری روحیه ی خاصی نسبت به این مسائل وجود

 

داشته واکنون هم با یک سیر نزولی نسبت به گذشته وجود دارد.ازطرفی روستا مکانی است که به

 

لحاظ تامین نیازهابه شهر وابستگی کمی دارد یعنی می شود گفت که درآن نوعی خود کفایی نسبی

 

حکم فرماست اماامروزه این طرز تلقی در مورد روستاهای ایران کم رنگ شده به گونه ای که هر

 

چه از گذشته به زمان حال نزدیک می شویم باافزایش وابستگی روستا به شهر روبرو هستیم یعنی

 

عواملی چند مانند اصلاحات ارضی /رواج صنعت/نیاز شهرها به نیروی کار ارزان/جاذبه های

 

شهر و…ضربه ی مهلکی بر اقتصاد وزندگی روستایی وارد آورد که تخلیه ی روستاها ومهاجرت

 

گسترده ی روستاییان به شهرها برای کسب درآمد ورفاه بیشتراز نتایج آن است.هدف از انجام این

 

تحقیق آگاهی کافی و بجا از وضعیت گذشته وحال روستا از لحاظ عوامل اجتماعی/ اقتصادی/

 

فرهنگی/خدماتی –تسهیلاتی/طبیعی وغیره است از مطالعه ی روستا می توان نکات منفی ومثبت

 

زیادی راکشف کردکه با به کارگیری نکات وعوامل مثبت می بایست راه پیشرفت روستا را هموار

 

کرد همچنین با به کارگیری نکات منفی می توان تمام سعی خود رابر آن داشت که در پی اصلاح

 

آن باشیم.از آنجایی که روستا از گذشته های دور نقش مهمی درتامین نیازهای یک کشور ایفا می

 

کرده است برنامه ریزی در جهت احیا وجلوگیری ازتخلیه ی آن می تواند یکی از نشانه های ثبات

 

وپیشرفت کشوری باشد بر این اساس بامطالعه ی مواردی مانند توانایی های بالقوه ی روستا/کشت

 

غالب/شیوه ی تقسیم بندی اراضی/سطح زیر کشت/نوع محصول/وضعیت دامداری/ خصوصیت

 

 

 

آب وهوایی/درآمد افراد روستا/انواع فعالیت مردم/جمعیت /نسبت سنی وجنسی/وضعیت

 

مهاجرت/وضع سواد و…می توان با یک برنامه منظم واصولی به سمت توسعه وآبادی روستا

 

حرکت کرد.روستای دل آباد دردهستان القورات/بخش مرکزی بیرجند ودر استان خراسان جنوبی

 

قراردارد واز چهار طرف توسط کوه محاصره شده است این روستا آب وهوای نسبتا خشک ونیمه

 

خشکی دارد ومحصول غالب آن گندم/زرشک/آلووسیر می باشد.

 

امیدوارم با مطالعه ی دقیق واصولی روستای دل آباد بتوانم آن طور که باید وشاید تمام واقعیات

 

روستا را پوشش دهم  به گونه ای که در بکارگیری توانایی ها وظرفیت های بالقوه ی روستا سند

 

خوبی به حساب آید.

 

ودر پایان از استاد بزرگوارجناب آقای دکتر مفید شاطری تشکر می نمایم چرا که راهنمایی ها

 

ودلسوزی های ایشان همیشه چراغ راه اینجانب بوده وخواهد بود واز اینکه لیاقت شاگردی آن

 

استاد ارجمند را داشته ام بسیارخرسندم.درهمین رابطه جا دارداز فرمانداری وبخشداری

 

بیرجند/بنیادمسکن ومنابع طبیعی استان/خانه بهداشت روستاوهمچنین ازآقایان رضا احمدی/ مهدی

 

عیدی//علی کارگر وسرکار خانم عیدی وکلیه ی عزیزانی که ما رایاری کرده اند کمال تشکر را داشته باشم امیدوار درسایه ی حق تعالی سربلند وپایدار باشند وخداوند سبحان به هم ی ایشان اجر ومزد دنیوی واخروی عنایت بفرماید.

 

 

این مجموعه مسلما دارای نقایص وکاستی ها یی خواهد بود . یاداوری کاستی ها وارائه ی نظریات اصلاحی

 

وپیشنهاد های سازنده  به وسیله ی علاقه مندان وصاب نظران ما را در کامل تر کردن آن توانا تر خواهد کرد.

 

                                                                          با تشکر  : عیسی علیزاده

                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول:

 

 

ویژگی های طبیعی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱٫هویت روستا:

 

روستای دل آباد دردهستان القورات /بخش مرکزی بیرجند/ واستان خراسان جنوبی واقع شده

 

است.

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا:

۱-۲-موقعیت ریاضی:

 

روستای دل آباد در شمال شهرستان بیرجند / در۳۳ درجه و۷ دقیقه ی عرض شمالی/در۵۹ درجه

 

و۲۳ دقیقه طول شرقی / در محدوده ی سیاسی دهستان القورات از بخش مرکزی بیرجند قرار

 

دارد ارتفاع آن از سطح دریا۲۱۲۰ متر می باشد.

 

۲-۲- موقعیت نسبی:

 

فاصله ی روستا تامرکز استان  به طور تقریبی۳۶ کیلو متر می باشد ودر مسیر ارتباطی بیرجند-

 

قاین قرار دارد به صورتی که در ۳ راهی حاجی آبادالقورات به یک محور فرعی کشیده وپس از

 

چند روستا به روستای مذ کورمی رسیم قابل ذکر است این محور در انتها به همان محور اصلی

 

یعنی بیرجند- قاین  ختم می شود.

 

۳-۲:تعیین  وسعت ومحدوده ی روستا:

روستای دل آباد طبق آماری  که در سال ۱۳۷۸ توسط اداره ی منابع طبیعی گرفته شده مساحتی

 

حدود۲۶۴۵٫۹ هکتار دارد که از این تعداد۱۶۳۶٫۵۳ هکتار جزء منابع ملی و۱۰۰۹٫۳۷ هکتار

 

مستثنیات روستا را شامل می شود بر این اساس مختصات  UTMروستا به گونه ای است که در

 

زن(منطقه) ۴۰/ y=3668100/x  =۷۲۲۵۰۰  می باشد.

 

 

اقلیم روستا:

 

روستای دل آباد در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده میزان تبخیر وتعرق حاصل ازسطوح آبها

 

وپوششی وخاک بیش از میزان بارندگی است از این رو غالب  نیاز آبی از طریق بارندگی تامین

 

نمی گردد در این اقلیم هیچ جریان دایمی آبی وجود ندارد ریزش های جوی  در این منطقه کم بوده

 

وتغییر پذیری آن فوق العاده زیاد است.

 

۱٫تنگنا ها/ محدودیت ها/وتهدید های اقلیم روستا:

 

– واقع شدن روستا دراقلیم خشک

 

– کمبود بارندگی ورطوبت

 

– نبودن رودخانه ی دایمی

 

– متغیر شدن سطح آبهای زیر زمینی وافت دبی آنها به دلیل خشکسالی های اخیر.

 

۲٫توانها ,امکانات وفرصت های اقلیم روستا:

 

-توان کشاورزی روستا در بهره گیری از سرزمین خشک ونامساعد ناحیه

 

– قابلیت کشت پاره ای از محصولات کشاورزی که به کم آبی ومحیط گرمسیری سازگار هستند

 

مثل رزشک وزعفران .

 

وضعیت باد ها در روستا:

 

طبق آمار ثبت شده درایستگاه سینوپتیک بیرجند اکثر بادهای در ۳جهت شرق/شمال شرقی به

 

جنوب غربی/و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد.

 

 

 

۱٫بادهای شرقی:

 

این باد ها در اواخر بهار واوایل تابستان می وزند ودنباله ی بادهای ۱۲۰ روزه ی سیستان اند این

 

باد ها با سرعت زیاد وفاقد ابر وبارندگی اند.

 

۲٫بادهای شمال شرقی به جنوب غربی:

 

این باد بر اثر آنتی سیکلون(پرفشار) سیبری به وجود می آید و درجه حرارت را پایین می آورد

 

وهمچنین باعث سرمازدگی محصولات کشاورزی می گردد.

 

۳٫بادهای جنوب شرقی به شمال غربی:

 

بادهای گرم ومرطوب اند که در فصل زمستان وارد منطقه می شوند این بادها همراه با ابر

 

وبارندگی کم ودر واقع اثر آنتی سیکلون های اقیانوس اطلس ودریای مدیترانه می باشد.براین

 

اساس در روستای دل آباد بادی که ازشرق روستا می وزد باد غالب منطقه است که ساکنین به آن

 

کوه باد می گویندوبادی های جنوب شرق-شمال غرب باد های باران زا در منطقه هستند که به قبله

 

باد معروف است و درنهایت باد های شمال شرق-جنوب غرب بادهای سرد وخشک منطقه هستند

 

که به آن در اصطلاح محلی سیه باد می گویند.

 

پوشش گیاهی:

 

در روستای مذکور گونه های متعددی از گیاهان می رویند که به دو دسته ی  گیاهان خود روی

 

آبی ودیم تقسیم می  شود

 

۱٫گیاهان خود روی آبی:

 

شامل گیاهانی مانند سلمه / پونه/بادیان/خاکشیر/فریز وغیره می شود .

 

 

۲٫گیاهان خودروی دیم :

بسیاری از گیاهان  دیم خاصیت دارویی دارد مانند کاکتی/ آویشن /مسدار/ بادیان کوهی /گل

 

زوفا/استقودوس که به نظر اهالی در درمان بسیاری از بیماری های مزمن موثر اند به عنوان مثال

 

آویشن ومسدار برای درمان بیماری های سرما خوردگی/تنگی نفس/استخوان دردی/ سر درد

 

مزمن/وبرای آرامش وتمرکز فکرموثر است ضمن اینکه گیاهانی وجود دارد که خاصیت دارویی

 

ندارد مانند شزگیله /شزگ/انگی/جاج/تلخه/گورباش و…(به اصطلاح محلی)

 

وضعیت توپوگرافی وزمین شناسی:

 

روستای دل آباد در شمال بیرجند ودر حوزه ی آبریز دشت بیرجند در شمال حوزه ی آبریزکویر

 

لوت واقع شده است.کوه باقران نسبت به روستا جهت جنوبی دارد وامتداد آن تقریبا شمال غربی –

 

جنوب شرقی است. شیب عمومی روستا جهتی شرق به شمال غرب دارد.روستا به لحاظ زمین

 

شناسی مربوط به تشکیلات دوران کواترنر(چهارم) وشامل سنگ های بازالت می باشد.

 

محدودیتها وتنگنا ها ی توپوگرافی روستا:

 

– واقع شدن روستا در منطقه ی کوهستانی

 

– کمبود زمین مسطح برای بهره گیری از آن در امر کشاورزی توانها وامکانات  توپوگرافی

 

روستا

 

– امکان استفاده از ارتفاعات منطقه به منظور مرتع و دیم کاری

 

 

وضعیت گسل وزمین لرزه:

 

تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه ی گسل قلعه سرخ – نوزاد ازعوامل بارز زمین

 

 

لرزه های اخیر است علاوه بر آن گسل های سیاه کمر/اسماعیل آباد / و بیرجند  هم در منطقه

 

وجود دارد  . بر اساس اظهارات مردم روستادر سال ۱۳۷۵ زلزله ای در منطقه رخ داده است که

 

این زلزله خوشبختانه خسارت  جانی نداشته اما به دلیل عدم استحکام و قدیمی بودن ساختمان ها

 

ونوع مصالح استفاده شده در آن درز وشکاف هایی را در ساختمان ها به وجود آورده است.مزیتی

 

که روستادراین زمینه دارد این است که توپوگرافی آن خطرات زمین لرزه را کاهش می دهدزیرا

 

از چهار طرف توسط کوه محاصره شده است.

 

حوادث طبیعی در روستا:

 

علاوه بر زمین لرزه ‘سیل وسرما زدگی محصولات انواع دیگر بلایای طبیعی هستندکه در روستا

 

رخ می دهد .در روستای دل آبادمسیل هایی در شمال/جنوب /وغرب آن وجود دارد این مسیل ها

 

محور ارتباط بین روستایی را شامل می شود که منطبق بر بستر مسیل می با شد بنا بر نظر افراد

 

روستا این مسیل ها هرز چند گاهی با رگباری کوتاه دست خوش سیلاب شده وباعث مسدود شدن

 

راههای ارتباطی  روستاوصدمه دیدن اراضی زراعی وهم چنین از دست رفتن خاک می گردد به

 

طور مثال:در سال ۱۳۷۶ سیل نا بود کننده ای در روستا رخ داد که خسارات فراوانی به اراضی

 

زراعی وارد کرد.از طرفی سرمازدگی پدیده ای است که در گذشته فقط در اواخر تابستان واوایل

 

پاییزرخ می داد واکثر محصولات کشاورزی به خصوص سیفی جات را نابود می کرد امادرسال

 

های اخیر باگرم شدن آب وهوای کره ی زمین  به تبع آن منطقه گرم شده ودرختانی مانندآلو /بادام

 

/زرد آلوو…از اواسط اسفند ماه شروع به شکوفه دادن می کنداما بر اثر باد سردی (باد شمال

 

شرقی –جنوب غربی ) که شبانه درمنطقه شروع به وزیدن می کند به کلی شکوفه های این گونه

 

درختان به ویژه درخت بادام را از بین می برد وبه کشاورزان خسارات زیادی را وارد می کند.

 

 

 

منابع آب روستا:

 

منابع آب به دو گروه آبهای سطحی وزیر زمینی تقسیم می شود

 

۱٫منابع آب های سطحی روستا:

 

این روستا متاسفا نه بنا بر ناسازگاری های طبیعت منبع آب سطحی چه فصلی وچه دایمی ندارد.

 

۲٫منابع آبهای زیرزمینی روستا:

 

در این روستا به طور گسترده ازمنابع آب زیر زمینی استفاده شده است به گونه ای که در روستای

 

دل آباد ۱۳ رشته قنات با دبی متوسط ۱الی۲ اینچ وجود دارد این قنوات عبارتند :قنات دل آباد/

 

علی آباد(عباس)/چشمه/سبوحی/ نسایی/کمالان اولیا/کمالان سفلی/اشتاکول/کلاته ی مجید/کلاته

 

دیخی/ کلاته قلی /آتوک اولیا/آتوک سفلی/که پر آب ترین آن قنات د ل آباد وکم آب ترین آن قنات

 

کلاته دیخی می باشد ضمن اینکه آب شرب وآشامیدنی روستا از دو قنات دل آباد وعلی آبادوآب

 

لوله کشی تامین اما این۱۳ قنات طی سال های گذشته در پی خشکسالی ها وپایین رفتن سفره ی

 

آبهای زیر زمینی با کاهش چشمگیر دبی مواجه شده است.روستای دل آ باد دارای آب لوله کشی

 

شده می باشد اما متاسفانه بنا به دلایلی از جمله نشست سفره ی آب زیر زمینی چاه مرکز که در

 

روستای نقنج قرارداشت خشک شده وآب لوله کشی روستا قطع گردید اما پس از مدتی براساس

 

مراجعات ودرخواست های مردم روستا دولت با تانکر’آب به محل منبع رسانده وبه طور متوسط

 

هفته ای یک بارآب باز شده ودر اختیار مردم قرار می گیرد. از طرفی دولت خدمت گذار در نظر

 

دارد بار دیگر آب لوله کشی  دایمی را به روستا برساند این طرح از چاهای عمیق روستای مرک

 

آغاز وبه سمت دهستان القورات هدایت می شود که تا این لحظه تا روستای بزقنج لوله کشی

 

صورت گرفته است. روستای دل آباد جزء یکی از روستاهایی است که در این طرح

 

 

قراردارد.بدیهی است روستای مذکورفاقد چشمه/چاه عمیق ونیمه عمیق است.

 

مشکلات منابع آب آشامیدنی روستا:

 

– عدم وجود آب کافی در شبکه ی آبرسانی روستا وجیره بندی آب فقط یک روز در هفته به دلیل

 

کمبود آب

 

– استفاده مردم روستا از رختشو خانه برای شستن ظروف/البسه/ فرش وغیره وبروز مشکلاتی از

 

جمله بعد مسافت وسختی تردد

 

– استفاده از آب مظهرقنات جهت آب آشامیدنی ومشکلات تردد روزانه زنان وکودکان برای تهیه

 

ی آب آشامیدنی

 

مشکلات منابع آب کشاورزی روستا:

 

– کمبود آب زراعی با وجود ۱۳ رشته قنات در روستا

 

– پایین بودن دبی آب قنوات درپی خشک سالی های اخیر

 

– پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه های سنتی آبیاری

 

– هرز روی آب به واسطه ی خاکی وروباز بودن نهر های آب درمزارع

 

وضعیت کشاورزی در روستا:

 

شیوه ی کشت به صورت کاملا سنتی صورت می گیرد. به دلیل کوچک بودن قطعات زمین های

 

زراعی که نتیجه ی قوانین غلط ارث وتقسیم زمین است وهم چنین  پراکنده بودن آن  کمتر از

 

ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود وبیشتر از نیروی کارخانواده در بهره برداری های

 

اقتصادی زمین  استفاده می شود.مالکیت اراضی  فردی وهدف از تولید برآوردن نیا زهای

 

معیشتی خانواده می باشد سطح تولید کم و نو آوری در مدیریت کشت مشاهده نمی شود. نوع

 

محصولات متنوع است تا اگر محصولی از بین رفت محصول دیگری برای خانواده باقی

 

بماند.زراعت روستا را گندم/جو/سیر/هندوانه و..وباغات آن را اکثرا زرشک/بادام/آلو وبه

 

ندرت زعفران دربر می گیرد بر این اساس سطح زیرکشت آبی روستا۸٫۶هکتاروسطح آیش آن

 

۰٫۶وسطح زیر کشت دیم۱۰۳٫۸ هکتاربا سطح آیش۹۸٫۶ می باشد.

 

نمودار شماره ی:۱ سطح زیرکشت ومیزان آیش روستای دل آباد درسال۹۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره ی۱ سطح زیرکشت ومیزان تولید زراعی روستای دل آباد در سال ۹۳

 

 

  سطح زیر کشت سطح آیش
آبی ۸٫۶ ۰٫۶
دیم ۱۰۳٫۸ ۹۸٫۶

 

نوع محصول سطح زیر کشت هکتار راندمان تولیددرهکتار(کیلوگرم) درآمد ناخالص هر هکتار(ریال) درآمد خالص هر هکتار(ریال)
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۴۱۲۸۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۸۷۵۴۶۰
جو آبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۲۸۵۲۰۰۰
جمع ۹۹ ۳۷۸۵۵۴۶۰

باغداری

آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۷۹۶۵۰۰
بادام ۱۰٫۸
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۴۸۵۵۰۰۰
جمع ۱۳٫۴ ۱۰۲۶۵۱۵۰۰

همانطور که در جدول مشخص است سطح زیر کشت گندم دیم بیشتر اما بازدهی کمتری دارد

 

از طرفی در باغداری بیشترین سطح زیر کشت به بادام اختصاص دارد اما همانطورکه قبلا عنوان

 

شد به دلیل سر مازدگی هیچ محصولی از آن بدست نمی آید درعوض گندم وجوی آبی در زراعت

 

وزرشک باسطح زیر کشت کم بازدهی بالایی دارد.

 

*مشکلی که دراین رابطه وجود دارد این است که آمار مربوط به محصول زرشک  کاملا اشتباه

 

به نظر می رسد زیرا رقم خیلی پایین تر ازواقعیت می باشد.طبق محاسبه تقریبی  سطح زیرکشت

 

روستا به تنهایی بیش ازرقم کل یعنی۱۳٫۴ می باشد.

 

بررسی زندگی جانوری روستا:

 

در دو بخش جانوران اهلی و وحشی خلاصه می شود.

 

۱٫جانوران اهلی:

 

حیوانات اهلی روستا شامل گاو /گوسفند/ بز/الاغ/مرغ/خروس /وکفتر می شود که به صورت

 

سنتی پرورش می یابند وبه مرتفع کردن برخی نیازهای اهالی کمک می کنند مانند گوسفند وبز

 

نیازگوشتی ساکنین را برطرف می سازد.

 

۲٫جانوران وحشی:

 

حیوانات وحشی روستا شامل گرگ/ شغال /روباه/خرگوش/خارپشت/ مار/سوسمار می شوند

 

همچنین پرندگان وحشی روستا عبارتند از:زاغ/کلاغ/تیهو/شاهین /جغد/قمری(موسی

 

تقی)/گنجشک (چغوک)و…

 

ازطرفی آبزیانی مثل ماهی وجلبک در قنوات روستا یافت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم:

 

ویژگی های انسانی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: تاریخچه روستا

 

وجه تسمیه ی روستا:

 

بنا به گفته ی اهالی محل واسنادی که وجود دارد در مورد نامگذاری روستا به”دل آباد” دو نظریه

 

وجود دارد

 

۱٫بر اساس نظر عده ای مردمان این روستا به دلیل اینکه در گذشته نسبت به مردم مناطق اطراف

 

فهمیده تر /پیشرفته تر ودر کل افرادی خوب وبا نزاکت بوده اند  به دل آوا معروف شده است که

 

بعدها بنا به دلایلی نامعلوم از دل آ وا به دل آباد تغییر کرده است.

 

۲٫نظر دومی که در این رابطه وجود دارد این است که این روستا در گذسته نسبت به حال

 

حاضرخوش آب وهواتر وسرسبزتر بوده است بنابر این به آن دل آباد می گفتند.

 

خلاصه تاریخ روستا براساس اظهارات مردم:

 

روستای دل آباد حدود ۷۵۰ سال پیش توسط فردی کرمانشاهی به نام حاجی کرمانشاهی ایجاد شده

 

است این فرد اولین قنات روستارا احداث  ودرپی آن دامداری وکشاورزی را گسترش داده است

 

.در آن زمان که اوضاع نا امنی توسط تر کان شرق به وجود آمده اقوامی که در اطراف واکناف

 

روستا زندگی می کرده اند تصمیم به تمرکز دریک مکان گرفته اند این مکان همان دل آباد بوده

 

است بر این اساس اقوام آتیان که در جنوب روستایعنی در آتوک فعلی زندگی می کرده اند/اقوام

 

سبوحیان که در شمال روستادر سبوحی فعلی روزگار می گذرانده اند وهمچنین اقوام کولیان که در

 

غرب روستا یعنی در اشتا کول فعلی زندگی می کرده اند همگی در دل آباد فعلی تمرکز یافته اند

 

این افراد به دلیل ترس از ترکان  قلعه ای در محله ای که اکنون پی کمر نامیده می شود بنا نهاده

 

اند ودرپی آن به ساخت تونل زیر زمینی برای استفاده از قنات وغیره اقدام کرده اند تاریخ با همین

 

فرازونشیب ها سپری شده تا اینکه با کاهش ناامنی مراحل توسعه ی کالبدی روستا آغاز وهسته ی

 

اولیه ی آن بیرون از قلعه شکل گرفته است و روستا چه از لحاظ خانوار وچه از لحاظ وسعت

 

تحت تسلط گسترش قابل ملاحظه ای یافته است.

 

اماکن و بنا های تاریخی:

 

این روستا دارای بناهایی از جمله قلعه /تونل زیر زمینی /آسیاب بادی/وقنات قدیمی بوده است که

 

متاسفانه همگی آنها به دلیل عدم آگاهی مردم تخریب وبه جای آن خانه مسکونی ساخته شده است.

 

فصل دوم: سیمای روستا

 

مراحل گسترش کالبدی روستا:

 

روستای دل آباد دارای چند مرحله ی توسعه ی کالبدی می باشد که عبارتند از:

 

۱٫هسته ی اولیه ی روستا:

 

به طور طبیعی در ایران هسته ی اولیه ی اکثر روستا های متمر کز گرداگرد اماکن عمومی از

 

جمله مسجد/ قلعه گسترش کالبدی پیدا کرده است روستای دل آباد هم از این قاعده مستثنی

 

نیست.گرچه هسته ی اولیه ی روستا به طور کلی تخریب وتبدیل به ساخت وسازهای جدید گردیده

 

است اما آثاری اندک تداعی کننده ی این موضوع است که روستای مذکورهم مثل دیگر روستاهای

 

متمرکز گرداگرد اماکن گسترش یافته است هسته ی اولیه درشمال غربی دل آباد فعلی واقع بوده

 

است به گونه ای که تمام قسمت های آن به جزء نشانه هایی  کوچک متا سفانه توسط اهالی به

 

منظور ساخت ساز های جدید از بین رفته است به عنوان مثال مسجد قدیمی روستا که تنها اثر باقی

 

مانده ی هسته ی اولیه محسوب می شد در سال ۱۳۸۶ کاملا تخریب به جای آن مسجد جدیدی

 

ساخته شد.

 

۲٫مرحله ی اول توسعه:

 

در این مرحله از توسعه ساخت وسازها اغلب در اطراف مسیل اصلی روستا شکل گرفته است به

 

صورتی که ساختمان ها در این مرحله از هسته ی اولیه به سمت جنوب کشیده شده است احتمال

 

می رود در این مرحله جابجایی قنات  به۵۰۰ متری شمال روستا صورت گرفته است (ازمنزل

 

آقای چوپانی به سمت سر آب فعلی)

 

:۳مرحله ی دوم توسعه :

 

طبق بررسی های انجام شده ساخت وسازهای این مرحله به سمت شرق روستا سوق پیدا کرده

 

است به عبارت دیگر در این مرحله  قلعه ی روستا به علت ساخت وسازهای جدید ونا آگاهی مردم

 

تخریب شده است. به هر تقدیر در این مرحله محله ی موسوم به پی کمر شکل گرفته است.

 

مرحله ی سوم توسعه ی روستا:

 

دراین مرحله ساختمان های روستا مجددا خود را به سمت جنوب روستا کشیده است به گونه ای که

 

در مورد گسترش روستا به سمت جنوب ۳ دلیل وجود دارد:۱٫در قسمت شمالی روستا وجود

 

قبرستان فرصت هر گونه ساخت وساز را گرفته است. ۲٫شرق روستا به دلیل نزدیکی به مزارع

 

ومسیل نمی تواند هیچ ساخت وسازی صورت گیرد .۳٫همچنین در غرب روستا  باز هم به دلیل

 

نزدیکی به مزارع ومسیل ساخت وساز متوقف شده است  بنا براین ناچارغالب پیشروی ها در

 

جنوب روستا صورت گرفته است.

 

محلات مختلف روستا:

 

روستای دل آباد شامل ۴ محله می باشد:

 

۱٫محله ی سر آب:

 

هسته ی اولیه ی روستا ومرکز آمد وشد افراد روستا می باشد . اماکنی مانند مسجد/حسینیه/قنات

 

اصلی /شعبه ی نفت/پایگاه بسیج/کانون مساجد/کتابخانه/وباشگاه جوانان روستا در این محله واقع

 

است. با این تفاسیر این محله از روستا محل ارتباط وتجمع اهالی جهت امور مختلف از جمله امور

 

مذهبی می باشد.

 

۲٫محله ی بالای ده روستا (معروف به بلند تگ)

 

جنوب روستا رادر بر می گیرد به گونه ای که جدید ترین ساختمان ها در این محله قرار دارد اکثر

 

کوچه های آن علی رغم شیب زیاد پرعرض هستند اما بسیاری از آنهابرای عبوروسایل نقلیه

 

مناسب به نظر نمی آید  بهداشت/دبستان /دفتر خدمات ارتباطی /وساختمان دهیاری در این محله

 

قراردارد ضمن اینکه جدیدا محور ارتباطی روستا از محله ی سرآب به بالا دست این محله انتقال

 

یافته است بر این اساس این محله بعد از محله ی سر آب پررفت آمد ترین محله لحاظ می گردد.

 

۳٫محله ی پایین روستا(معروف به پایین تگ):

 

در شمال روستا واقع است تراکم ساختمان ها درآن اندکی بیشتر است به گونه ای که عرض کم

 

وشیب زیاد کوچه های آن امکان عبور وسایل نقلیه را فراهم نمی کند از طرفی حمام متروکه ی

 

روستا/قبرستان وبیشتر مزارع روستا در پایین دست این محله قرار دارد

 

۴٫محله ی پی کمر:

دربر گیرنده ی شرق روستا است این محله کم رفت وآمد ترین محله قلمداد می شود.

 

*اما آنچه جالب توجه به نظر می رسد در محله بندی روستای مذکور بر خلاف  اغلب روستا

 

هایی که محله بندی آن جنبه ی قومی /مذهبی/فرهنگی و…دارند هیچ گونه تعصبی به چشم نمی

 

خورد وتقسیم بندی آن کاملا عرفی می باشد.

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی به کار رفته در آن:

 

درطول تاریخ آنچه مسلم است این موضوع می باشد که هر ناحیه ی جغرافیایی بنا بر شرایط آب

 

وهوایی خود خانه های متفاوتی دارند که تا حد زیادی گویای نوع آب وهوای آن ناحیه می باشد به

 

طور مثال خانه های موجود درنواحی جنگلی وبارانی از چوب وبا سقف شیروانی ساخته شده

 

است یادر نواحی خشک خانه ها ازخشت وگل با سقف گنبدی بنا شده است از طرفی نوع فعالیت

 

ودرآمد حاصل از آن وهمچنین مصالح در دسترس  جهت ایجاد خانه وکیفیت آن نقش مهمی دارد.

 

روستای دل آباد به دلیل اینکه درمنطقه ی آب وهوایی خشک ونیمه خشک واقع است اکثرا دارای

 

ساختمان هایی است که مصالح مورد استفاده ی آن از اطراف روستا بدست آمده است مانند خشت

 

/گل /سنگ/چوب و… روستای مورد مطالعه ی ما ۳نوع ابنیه با کیفیت دارد که عبارتند از:

 

۱٫ابنیه ی بادوام:

متاسفانه ابنیه های بادوام روستا کم وحدود ۱۳ درصد می باشد مصالح به کار رفته در این نوع

 

ابنیه ها از تیر آهن وآجر است .اکثر آنها درجنوب روستا به چشم می خورند این ابنیه ها دارای

 

شرایط مطلوبی برای زندگی اند وبه ابنیه های نوساز معروف می باشند.

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام:

 

این نوع ابنیه حدود۸۲ درصد از خانه های روستا در بر می گیرد ومصالح به کار رفته در آن از

 

خشت /سنگ/وچوب می باشد این نوع ابنیه از لحاظ ضریب امنیت شرایط قابل قبولی ندارند ودر

 

مراحل اول ودوم توسعه ساخته شده اند.

 

۳٫ابنیه ی بی دوام:

 

این دسته از بناها به دلیل قدمت زیاد وهم چنین به کار بردن مصالح  کم دوام در آن مخروبه یا در

 

حال تخریب هستند در این بناها کسی زندگی نمی کند وممکن است دارای سقف یا بدون سقف

 

باشند. این بناها گاها فضایی است که اختصاص به نگه داری دام دارد.مصالح به کار رفته در آن

 

از کاه گل/خشت وچوب است و۵ درصد از ساختمان ها رادر برمی گیرد.

 

نمودار شماره ۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

        جدول شماره ی۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

انواع واحد مسکونی درصد نوع مصالح
بادوام۱ ۱۳ تیر آهن/آجر
نیمه بادوام۲ ۸۲ خشت/سنگ/چوب
کم دوام ۳ ۵ گل /چوب

 

فصل سوم: جمعیت شناسی روستا

 

میزان وتغییرات آن طی زمان:

 

از میان ویژگی های روستا آنچه بیش از همه ذهن انسان را به خود جلب می کند بحث جمعیت

 

وشناخت آن است که براستی برای وقوف یافتن از چگونگی تحول وتوسعه ی روستا امری اجتناب

 

ناپذیر به حساب می آید. می دانیم که سرشماری جمعیت در ایران  به صورت رسمی ازسال۱۳۳۵

 

آغاز گردیده وقبل از آن آمار دقیق وقابل اعتمادی که بشود به آن اطمینان کرد وجود ندارد( اگر

 

چه بنا به نظر دکتر مسعود مهدوی احتمالا در ایران اولین سر شماری را درسال ۱۲۵۲شمسی

 

صنیع الدوله انجام داد می توان برآوردی از جمعیت روستایی به عمل آورد که بر اساس آن

 

جمعیت کل ایران۱۱٫۵ میلیون نفر بود به گونه ای که از این تعداد ۴۳٫۵ درصد آن در روستا

 

زندگی می کرده اند یا ژنرال شیندلر در گزارشی از جمعیت ایران در سال ۱۲۶۲ جمعیت ایران

 

را ۷٫۶ میلیون نفر بر آورد می نماید که درحدود ۵۰درصد آن روستاییان و۲۵ درصد آن را

 

عشایران در بر می گیرند.به طور کلی آمار موجود قبل از سال ۱۳۳۵ اطلاعات دقیقی از جمعیت

 

روستا  به دست نمی دهد)(جغرافیای روستایی ایران –مسعود مهدوی صفحه ی۱۰۳)

 

از طرفی طبق آماری که سرشماری های رسمی به عمل آمده مشخص شد که در ایران روز به

 

روز جمعیت روستایی کاهش می یابد ودرعوض به جمعیت شهر ها افزوده می شود به عنوان

 

نمونه در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۳ درصد جمعیت در روستا ها زندگی می کر ده اند و۴۷ درصد آنها

 

در شهر ها  ودر سال ۱۳۶۵ حدود ۴۵٫۸ درصد جمعیت در روستا و۵۴ درصد آنها در شهر ها

 

زندگی می کرده اند که علت آن اتفاقاتی است که بعد اصلاحات ارضی صورت گرفت وباعث

 

تخلیه ی بیشتر جمعیت روستا گردیده است.

 

اما در مورد جمعیت روستای دل آباد می توان دو دوره را بررسی کرد:

 

۱٫دوره ی قبل از سال۱۳۳۵ یعنی دوره ی غیر رسمی:

 

اگرچه در دوره ی غیر رسمی آماری وجود ندارد که بشود به آن اعتماد کرداما بر اساس نظر

 

اهالی ودادن برخی نشانه ها  می توان تا حدی جمعیت روستا را حدس زد.

 

به این ترتیب روستای دل آباد دردوره ی غیررسمی تقریبا در بین ۸۰الی۹۰ نفرمتغیربوده است به

 

گونه ای که در دوره ی چند ساله جمعیت چندان رشدی نداشته است به عبارت دیگر با وجود اینکه

 

خانواده ها فرزندان زیادی داشته اند گاها به این موضوع بر می خوریم که مرگ ومیر بیشتر از

 

متولدین زنده مانده بوده است  وبرعکس بنابر این  جمعیت در طی زمان نه چندان رشد ونه چندان

 

کاهشی داشته است.بعد ها به دلیل بهتر شدن اوضاع وافزایش امکانات بهداشتی بر جمعیت روستا

 

افزوده شده است.

۲٫جمعیت روستا در دوره ی رسمی(ترجیحا ۳دوره ی۶۵/۷۵/۸۵):

 

اگر بخواهیم آمار جمعیتی روستای مذکور را در سه دوره ی سرشماری اخیر(۶۵ ,۷۵و۸۵)

 

مقاسسه نماییم متوجه این مسئله می شویم که این روستا  تا سال ۱۳۷۵ نه تنها دچار کاهش جمعیت

 

نشده بلکه نسبت به دوره ی قبل بر جمعیت آن افزوده شده است اما این رشد طی زمان سیر نزولی

 

داشته است یعنی جمعیت روستا د سال ۱۳۶۵حدود ۳۳۴ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۱نفر مرد

 

و۱۸۳نفرزن بوده است به گونه ای که نسبت به  سال   ۱۳۵۵, ۱٫۳رشد داشته است ودر سال

 

۱۳۷۵جمعیت به ۳۸۴نفر رسیده است که از این تعداد  ۱۸۷نفر مرد و۱۹۷ نفر زن بوده اند این

 

دوره نسبت به دوره ی  قبل ۰٫۴ رشد داشته است ودر سال۱۳۸۵جمعیت ۳۵۷نفر بوده که از این

 

تعداد ۱۷۲ نفر مرد و۱۸۵ نفر زن بوده اند این دوره نسبت به دوره ی قبل ۰٫۸- رشد منفی داشته

 

است ودر سال ۱۳۸۸ باز هم جمعیت کاهش وبه۳۳۴ نفر رسیده است که از این تعداد ۱۶۰ نفر

 

مرد و۱۷۴ نفر زن  هستند.

 

علت اینکه جمعیت روستا در این سه دوره سیر نزولی داشته است عبارت است از:

 

خروج نیروی جوان وفعال روستا که نسل مولد روستا را تشکیل می دهند این عامل به دلیل

 

مشکلات اقتصادی واجتماعی در اثر خشک سالی های متوالی,پایین بودن درآمد اقتصادی,وجود

 

بیکاری,عدم وجود امکانات رفاهی –خدماتی وهمچنین عدم علاقه ی نیروی جوان روستا به

 

فعالیت های کشاورزی می تواند از عوامل تخلیه ی جمعیت  نسبی روستا و مهاجرت به شهر باشد

 

با این تفاسیرروستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه جزء روستا های مهاجر فرست

 

تلقی می گردد.

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال۱۳۸۸:

 

ساختمان سنی به طور مستقیم تحت تاثیر سه عامل متغیر یعنی مرگ ومیر /زایش ومهاجرت قرار

 

دارد این عوامل کاملا ازهم مستقل نیستند و هر گونه تغییری دریک عامل سرانجام بر دوعامل

 

دیگر نیز اثر می گذارد اما شرایط اجتماعی واقتصادی تنهااز طریق این سه عامل می تواند بر

 

ساختمان سنی تاثیر گذارد.از طرفی اگر چه آمارگیران روش های متعددی برای تعیین دقیق

 

محاسبات سنی به کار می گیرند ولی در مجموع این اطلاعات معمولا باعدم دقت کافی مواجه

 

است(اصول ومبانی جغرافیای جمعیت / مهدوی مسعود-صفحه ی ۱۱۱)

 

برای بررسی نسبت سنی وجنسی روستای دل آباد دو عامل گروه سنی وهرم سنی راموردتوجه

 

قرار می دهیم:

جدول شماره ی۳: نسبت سنی جمعیت روستای دل آباد درسال۸۸

نسبت سنی مرد زن کل
۱۴-۰ ۳۰ ۳۰ ۶۰
۶۴-۱۵ ۹۳ ۱۲۳ ۲۱۶
۶۵به بالا ۲۷ ۲۱ ۴۸

نمودار شماره ی۳:نسبت سنی جمعیت

 روستای دل آباد در سال ۸۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنیم اکثر افراد روستا را بزرگسالان در بر می گیرد که در واقع جمعیت

 

فعال روستا به حساب می آید ودو گروه سنی دیگر که شامل کودکان وسالخوردگان می شود

 

جمعیت کمتری را در برمی گیرد.

 

نمودار شماره ی۴:نسبت جنسی گروههای سنی  مختلف روستای دل آباد

در سال۸۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار بالانسبت جنسی گروههای سنی روستا را نشان می دهد  به گونه ای که در گروه

 

سنی۰تا۱۴ سال نسبت جنسی مردان ۳۵ درصد وزنان ۴۲ ذرصد می باشد ونسبت جنسی کل در

 

آن ۸۳٫۳ درصد است. در گروه سنی ۱۵تا۳۴سال حدود ۶۴درصدمرد و۶۹ درصد آنها زن بوده

 

اند ونسبت جنسی درآن ۹۲٫۸ درصد می باشد. در گروه سنی ۳۵تا۶۴ سال مردان ۵۲ درصد

 

وزنان۵۸ درصد ونسبت جنسی در آن۸۹٫۷ درصد است. اما در گروه سنی ۶۵سال به

 

بالا۲۱درصد مردو۱۶ درصد زن بوده اندونسبت جنسی در آن۱۳۱٫۳ می باشد.

 

برآوردی از میزان سواد مردم روستا در سال ۸۸:

 

یکی از معیارهای پیشرفت های اجتماعی در هر جامعه میزان باسوادان آن می باشد آموزش در

 

 

جامعه نقش مهمی را ایفا می کند که غافل شدن از آن می تواند ضر به ی مهلکی بر ارکان اصلی

 

جامعه وارد آورد.در بررسی وتحلیل آمار مربوط به سواد آموزی افراد زیر ۶ سال لحاظ نمی شود

 

زیرا این افراد هنوز به مرحله ی آموزش عمومی نرسیده اند. مسئله ی سواد امری است مهم

 

وموثر به گونه ای که هر کشوری  جمعیت دانش آموخته بیشتری داشته باشد به طبع خلاقیت

 

ونوآوری در آن بیشتر به چشم خواهد خورد برعکس هر کشوری جمعیت دانش آموخته کمتری را

 

دارا باشد کمتر از تکنولوژی ونوآوری بهره خواهد برد ضمن اینکه همان تحصیل کرده های کم

 

در جایی که باید به کار گرفته شود به دلیل فراهم نبودن ساختار ها مشغول به فعالیت نیستند این

 

وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم از جمله ایران گرفتار آن می باشد بنابر این وضع

 

سواد نقش تعیین کننده ای در اوضاع جامعه دارد.روستای دل آباد از لحاظ محیط آموزشی فقط

 

دارای یک مدرسه ی دبستان می باشد این به گونه ای است  که به خاطر تخلیه ی جمعیت روستا

 

روز به روز از تعداد دانش آموزان آن کاسته وچه بسا روزی برسد که دیگر هیچ دانش آموزی

 

برای تحصیل در آن وجود نداشته باشد قابل ذکر است این دبستان درحال حاظر یعنی در سال ۸۸

 

کلا۲۳ دانش آموز دارد که ازاین تعداد ۱۵ نفرپسر و۸نفر دخترمشغول به تحصیل هستند. ازطرفی

 

طی چندین مرحله نهضت سواد آموزی اقدام به باسواد کردن  افراد روستا کرده است اما اگر چه

 

هدف اصلی باسواد کردن افراد بوده ولی مشکلاتی چند از قبیل کهولت سنی اکثر افراد, عدم

 

حضور منظم در کلاس ها, سرباز زدن برخی از آنها  برای حضور در کلاس وعدم دقت در

 

هنگام آموزش گاه بی گاه مانع تحقق این هدف می گردد.

 

 

 

جدول شماره ی ۴:وضع سواد مردم روستای دل آباد در سال ۸۸

(به نفر)

بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فوق دیپلم لیسانس بالای لیسانس
۱۰۷ ۱۲۲ ۴۳ ۳۶ ۵ ۲

 

همان گونه که در جدول مشاهده می کنیم متاسفانه ۱۰۷ نفر از جمعیت روستا بی سواد هستند.

 

وضع به گونه ای است که هرچه به مدارج ومقاطع بالاتر می رویم از تعداد افراد کاسته می شود

 

که این خود نتیجه ی توجه کم به امر تحصیل به خصوص در گذشته می تواند باشد (به دلیل پای

 

بند بودن به برخی از فرهنگ ها)

   

جدول شماره ی۵: متولدین روستای دل آباداز سال۸۴ تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل
۱ ۳ ۴
۸۵ ۱ ۱
۸۶ ۱ ۱ ۲
۸۷
۸۸ ۳ ۳ ۶

مشاهده می کنیم بیشترین متولدین مربوط به سال ۸۸ وکمترین آنها مربوط به سال ۸۷

 

است که هیچ فردی متولد شده است.

جدول شماره ی ۶: فوت شد گان روستای دل آباد از سال ۸۴تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل علت مرگ
۸۴ ۲ ۲ ۴ سکته/مشکلات روانی تنفسی
۸۵ ۳ ۲ ۵ سرطان/دیابت/فشار خون/تصادف/سکته
۸۶ ۱ ۱ سکته قلبی
۸۷
۸۸ ۳ ۳ آسم/سکته قلبی/فشار خون

 

همانگونه که در جدول مشخص است  بیشترین مرگ ومیر مربوط به سال ۸۵و کمترین آنها

 

مربوط به سال۸۷ می باشد که خوشبختانه هیچ کسی فوت نکرده است آنچه مسلم است این است که

 

اکثر افراد فوت شده بر اثر سکته جان خود را از دست داده اند.

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی( ۱۳۹۵,۱۴۰۵و۱۴۱۵):

 

برای محاسبه ی آن از فرمولpo(1+r)t  pt =کمک می گیریم.

 

Po=بیانگر جمعیت فعلی     r=نرخ رشد      t=دوره ی زمانی

 

*برای محاسبه از نرخ رشد ۳ دوره ی ۸۵,۷۵,۶۵ میانگین گرفته ایم که نرخ رشد میانگین ۰٫۳

 

بدست آمده است.

 

بر این اساس جمعیت روستا در سال ۸۵,۳۳۴ نفر بوده است  بنابراین جمعیت روستا

 

در سال ۹۵  به چند نفر خواهد رسید؟

 

Pt=po(1+r)t=334(1+0.3)10=347

 

طبق فرمول جمعیت در سال ۹۵ به ۳۴۷ نفر خواهد رسید.

 

 

 

 

جمعیت در سال ۱۴۰۵ :

 

Pt=po(1+r)t=347(1+0.3)10=360

 

در سال ۱۴۰۵ جمعیت به ۳۶۰نفر خواهد رسید.

 

جمعیت در سال ۱۴۱۵:

 

Pt=po(1+r)t=360(1+0.3)10=373

 

در سال ۱۴۱۵ جمعیت روستا به ۳۷۳ نفر خواهد رسید.

 

*اما انچه در حال حاضر وجود دارد کاهش جمعیت  است نه افزایش آن …

 

وضعیت مهاجرت در روستا:

 

مهاجرت یعنی حرکت یا جابه جایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین

 

واسکان  در سرزمین  دیگر. از طرف دیگر مهاجرت برای انسان هایی مطرح می شود که

 

استقرار یافته اند وبرای مدت طولانی در مکانی ساکن بوده و احتمالا در این مدت  تصمیم قطعی

 

برای مهاجرت نداشته اند. در یک مقطع زمانی انگیزه ای  اعم از اقتصادی,اجتماعی ویا سیاسی

 

آنها را ترک سرزمین اصلی و اقامت در سرزمین دیگر وا می دارد که معمولا در آن قصد

 

بازگشت مطرح نیست بنابراین این طرز تلقی از مهاجرت کسانی را که فصلی یا موقتی مهاجرت

 

می کنند در زمره ی مهاجرین قرار نمی دهد(مبانی جغرافیای جمعیت –مهدوی مسعود/صفحه ی

 

۱۷۴)مهاجرت از روستا به شهرعموما مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود این پدیده

 

در کشور هایی که در حال صنعتی شدن هستند بسیار اتفاق می افتد تا جایی که این جابه جایی نقش

 

اصلی را در توسعه ی اقتصادی وافزایش درآمد بازی می کندکشور ایران نمونه ی بارزی از این

 

وضعیت است.(مبانی ج جمعیت- مهدوی مسعود/صفحه ی ۱۸۴)

 

روستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه  تا دوره ی۶۵-۵۵به ندرت در آن مهاجرتی

 

اتفاق  می افتاده است یا به عبارت دیگرهیچ نوع مهاجرتی در آن ثبت نشده است اما از این دوره

 

به بعد کم کم بنا برشرایطی که بر جامعه حاکمفرما بود مهاجرت به شهرآغازشد بدیهی است این

 

مهاجرت غالبا براثر پیدا کردن شغل وازدواج صورت می گرفته ومی گیرد اما از سال۱۳۷۵بر

 

شدت آن افزوده شده است.به هر حال ما آمار افرادی راکه در یک دوره ی ۵ساله یعنی از

 

سال۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ از روستا مهاجرت کرده اند یا در این دوره ی زمانی به روستا آمده اند

 

بررسی نموده ایم که به تفکیک جنس  آن را درجداول زیر بیان کرده ایم.

 

 

 

 

جدول شماره ی ۷: آمار افرادی که از سال۸۴تا۸۸ از روستا مهاجرت

کرده اند

 

سال تعداد خانوارر مردد زن. انگیزه مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل.
۱۳۸۴ ۳ ۳ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,سمنان. ودستگرد ۲۴سال/دیپلم ۲۴سال/ابتدایی ۲۷سال/ابتدایی ۵
۱۳۸۵ ۳ ۲ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند ۲۹ سال/فوق دیپلم.۲۷سال /لیسلنس  ۲۵سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶ ۲ ۲ ۵ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,طبس ودستگرد ۲۶سال/دیپلم

۳۰یال دیپلم

۷
۱۳۸۷ ۷ ۷ ۸ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,آرین شهر,زهان,فلارگ,سنگ آباد ۲۵سال/دیپلم.جانی ۲۸سال/سیکل.۳۱سال /لیسانس.۲۶ سال/سیکل/۲۱سال/ابتدایی.۲۵سال/سیکل ۱۵٫
۱۳۸۸ ۳ ۳ ۴ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,اسد آباد ۲۷سال/دیپلم.۲۷سال/لیسانس.۲۶سال سیکل ۷

 

 

 

 

 

 

جدول شماره۸: افرادی که ازسال ۸۴تا۸۸ به دل آباد مهاجرت کرده اند

 

سال تعداد خانوار مرد زن انگیره مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل
۱۳۸۴
۱۳۸۵ ۱ ۲ ۲ وجود برخی مشکلات درشهر موقتی دل آباد ۳۶سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶
۱۳۸۷ ۱ ۱ طلاق دائمی دل آباد ۱
۱۳۸۸ ۱ ۱ ۳ کشاوزری ودامداری دائمی دل آباد ۲۸سال/ابتدایی ۴

 

 

فصل ۴:

 

ساختار اقتصاد روستا:

 

اقتصاد روستایی بر بهره برداری وبهره وری ازخاک تکیه دارد وهرفعالیتی که وابسته ی آن یا

 

براثرآن باشد  وجامعه ی روستایی را منتفع کند در این بحث جای دارد معیشت اصلی روستاییان

 

از طریق  کشاورزی وکشت وکار در روی زمین تامین و ممکن است حرفه ومشاغل جنبی وجود

 

داشته باشد که قسمتی از معیشت روستاییان را تامین کند به هر حال اقتصاد روستایی شامل تمام

 

فعالیت های موجود در روستا اعم ازکشاورزی ویا غیر کشاورزی را که برای تامین معاش

 

روستاییان صورت می گیرد در بر می گیرد بنابراین ارکان اقتصاد روستایی به شدت وابسته به

 

آب وخاک,شیوه ی آبیاری وسازمان تولید می باشد(ج انسانی ۲-مومنی مهدی صفحه ی ۱۶۳)

 

در روستای دل آباد فعالیت های سه بخش عمده یعنی کشاورزی ,صنعت وخدمات وجود دارد که

 

به تفکیک آن را در جدول زیر نشان می دهیم:

 

جدول شماره ۹:فعالیت های عمده ی روستای دل آباد در سال۸۵

نام بخش نوع شغل تعداد شاغل درصد
کشاورزی زراعت,باغداری دامداری ۸۶ ۴۴٫۶
صنعت کارگر ساختمان وکارخانه ای,کارگر قالی بافی ۹۶ ۴۹٫۷
خدمات کارمندودهیار,فروشنده وراننده تراکتور ۱۱ ۵٫۷
جمع ۱۹۳ ۱۰۰

بر این اساس از کل جمعیت روستا در سال۸۵,۱۹۳نفر جمعیت فعال محسوب می شوند بنابراین

 

ضریب بار تکفل روستا به شرح زیر است:

 

۱۷۱٫۰۹=۱۰۰ضرب در۲٫۹/۱۱۸=D.R

 

ضریب بار تکفل روستا ۱۷۱٫۹می باشد که در مقایسه با ضریب کشوری که ۱۰۳٫۷است بسیار

 

بالا تر است

جدول شماره ۱۰:نرخ فعالیت روستای دل آباد در سال ۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت ده ساله وبیشتر جمعیت فعا ل نرخ فعالیت
۱۳۷۵ مرد ۱۱۴ ۱۰۳ ۹۰٫۴
زن ۱۴۶ ۱۴ ۹٫۶
جمع ۲۶۰ ۱۱۷ ۴۵
۱۳۸۵ مرد ۱۵۳ ۱۳۲ ۸۶٫۳
زن ۱۶۶ ۹۵ ۵۷٫۲
جمع ۳۱۹ ۲۲۷ ۷۱٫۲

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ای بیرجند

 

 

 

 

 

جدول شماره۱۱:نرخ اشتغال وبیکاری روستای دل آباد در سال۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت بیکار جمعیت فعال نرخ اشتغال نرخ بیکاری
۱۳۷۵ مرد ۲۰ ۱۰۳ ۸۰٫۶ ۰٫۲
زن ۷ ۱۴ ۵۰ ۰٫۵
۱۳۸۵ مرد ۲۵ ۱۳۲ ۸۱٫۱ ۱۸٫۹
زن ۹ ۹۵ ۹۰٫۵ ۹٫۵

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ی بیرجند

 

برپایه ی اطلاعات جدول۱۱می توان گفت نرخ فعالیت مردان در سال۸۵نسبت به ۷۵/,۴٫۱درصد

 

کاهش داشته است لیکن زنان در زنان با افزایش ۴۷٫۶ درصدی مواجه هستیم که این مسئله

 

برروی نرخ فعالیت روستا تاثیرگذاشته است وسبب افزایش ۲۶٫۲درصدی آن شده است این امر

 

ناشی از فعالیت شرکت فرش در روستا واشتغال زایی برای عده ای اززنان روستا می با شد.

 

جدول شماره ۱۲:جمعیت فعال روستای دل آباد در سال۷۵ و۸۵

سال شاخص جمعیت شاغل جمعیت بیکار جمعیت فعال
۱۳۷۵ مرد ۸۸ ۲۲ ۱۰۳
زن ۲۰ ۹ ۱۴
جمع ۱۰۸ ۳۱ ۱۱۷
۱۳۸۵ مرد ۱۰۷ ۲۵ ۱۳۲
زن ۸۶ ۹ ۹۵
جمع ۱۹۳ ۳۴ ۲۲۷

براساس اطلاعات حاصله که از واحد  تحقیقات جهاد کشاورزی گرفته شده است در سال۱۳۷۵در

 

این روستااز تعداد۳۸۴نفرجمعیت آن۲۶۸نفر درگروه سنی بالای ده سال داشته که ازاین تعداد۱۰۸

 

نفرشاغل و۳۱نفر افراد بیکار را نشا ن می داده اند ودر سال۱۳۸۵ از ۳۵۷نفرجمعیت۲۶۴نفر در

 

گروه سنی بالای ده سال قرار داشته که از این تعداد۱۹۳نفر شاغل و۳۴نفر آن بیکار می باشند.

 

 

 

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی:

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی در جداول زیر آمده است:

 

جدول شماره ۱۳:درآمد بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد در سال۸۵

 

نام بخش درآمد خالص(ریال) درصد درآمد سرانه جمعیت(ریال) درآمد سرانه خانوار(ریال)
زراعت ۷۱۴۸۰۳۰۰ ۵٫۷ ۲۰۰۲۲۴ ۸۳۱۱۶۶
باغداری ۳۱۰۹۵۲۰۰۰ ۲۴٫۶ ۸۷۱۰۱۴ ۳۶۱۵۷۲۰
دامداری ۱۶۱۸۱۷۸۸۰ ۱۲٫۸ ۴۵۳۲۷۱ ۱۸۸۱۶۰۳
صنعت ۵۸۲۰۰۰۰۰۰ ۴۶ ۱۶۳۰۲۵۲ ۶۷۶۷۴۴۱
خدمات ۱۳۸۶۰۰۰۰۰ ۱۱ ۳۸۸۲۳۵ ۱۶۱۱۶۲۷
جمع ۱۲۶۴۸۵۰۱۸۰ ۱۰۰ ۳۵۴۲۹۹۷ ۱۴۷۰۷۵۶۰

 

جدول شماره۱۴ در آمد سرانه بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد درسال۸۵

 

 

شاخص   درآمد سرانه سالانه(ریال) درآمد  سرانه ماهانه(ریال)
جمعیت ۳۵۷ ۳۵۴۲۹۹۷ ۲۹۵۲۴۹
خانوار ۸۶ ۱۴۷۰۷۵۶۰ ۱۲۲۵۶۳۰

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی):

 

همانطور که در پیش تر عنوان شد فعالیت مردم روستا در سه بخش کشاورزی,صنعت وخدمات

 

شکل می گیرد در این میان کشاورزی بیشترین درصد را به خود اختصاص می دهد “کشاورزی

 

شامل زراعت وباغداری می شود منظور از زراعت کاشت گیاهان یک ساله می باشد که با توجه

 

به شرایط طبیعی در منطقه متفاوت می باشد . به طور کلی  جامعه ی روستایی از بدو تشکیل

 

ترجیح می داده است برای تامین زندگی خود به کاشت ,داشت وبرداشت اینگونه محصولات

 

بپردازد در حال حاضر توجه به زراعت در روستا ها از اهمیت ویژه ای  برخوردار است که به

 

صورت آبی ودیم مورد بهره برداری قرار می گیرد وسهم قابل توجهی از اشتغال روستارا به خود

 

اختصاص می دهد”(ج انسانی ۲-مومنی مهدی ص ۱۷۳)

 

اما صنعت در روستا به گونه ای است که درآن قالی بافی به دلیل سرمایه بری اندک وخا نگی

 

بودن از یک سو ودر آمد زایی  برای خانوار روستایی از سوی د یگرتنها صنعت دستی است که

 

در روستای دل آباد در حال حاضر رایج است در این بخش غالبا زنان خانه دارودختران فعالیت

 

دارند. صنایع دستی روستای دل آباد شامل قالی وقالیچه می شود به طوری که زمینه ی اشتغال ۸۶

 

نفر را فراهم کرده است در این بین ۳۰نفر برای شرکت فرش کار می کنند این شاغلین در ازای

 

بافت قالی دستمزد دریافت می کنند  که به طور متوسط درآمد این افراد ۵۰۰۰۰۰ریال در ماه می

 

باشد.

جدول شماره ۱۵:تولید ودرآمد بافت قالی درروستای دل آباد درسال۸۵

تعداد دار قالی تعداد بافنده پای هردار ابعاد هر فرش مدت بافت درآمد خالص هر قالی درآمد خالص هر قالیچه درآمد خالص کل قالی ها
۲۸ ۲ ۳در۲ ۴ماه ۳۵۰۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۴۲۰۰۰۰۰۰۰

 

در روستا علاوه بر صنایع دستی تعدادی از روستاییان در بخش صنایع ساختمانی بنایی وکارخانه

 

درشهر بیرجند مشغول به فعالیت اند(معمولا در فصل پاییز وزمستان) متوسط در آمد ماهانه ی

 

هرفرد در این بخش ۱۶۰۰۰۰۰ریال می باشد شایان ذکر است خانواده های این کارگران در

 

روستا ساکن می باشد وفقط سرپرست خانواده برای کار کوچ کرده است.

 

 

 

جدول شماره ۱۶:فعالیت صنعتی ودرآمد حاصله از آن درروستای دل آباد

درسال ۸۵

 

نوع اشتغال تعداد درآمد ماهانه (ریال) جمع کل درآمد(ریال )
کارگر کارخانه ۵ ۲۰۰۰۰۰۰ ۱۲۰۰۰۰۰۰۰
کارگر ساختمانی ۵ ۱۲۰۰۰۰۰ ۷۲۰۰۰۰۰۰
کارگر قالی بافی ۳۰ ۵۰۰۰۰۰ ۱۸۰۰۰۰۰۰۰
قالی باف شخصی ۵۶ ۳۱۲۵۰۰ ۲۱۰۰۰۰۰۰۰
جمع ۹۶ ۵۸۲۰۰۰۰۰۰

اماکمترین شغل را در روستاخدمات به وجود آورده است در گذشته  مشاغل خدماتی در روستا

 

نسبت به امروز محدودتر بوده ولی امروزه به تدریج این گونه مشاغل در حا ل افزایش است یکی

 

ازعوامل گسترش مشاغل خدماتی در روستا ها ناشی ازشیوه ی اصلاحات ارضی بر اساس نسق

 

زراعی بوده که باعث افزایش خوش نشینان روستایی گردیده وهمین خوش نشینان مهاجرین عمده

 

روستایی  وگرایش به مشاغل خدماتی را افزایش دادند براین اساس در روستای دل آباد ۱۱نفر

 

دربخش خدمات مشغول به کار هستند که حدود ۵٫۷ شاغلین را دربر می گیرد. این افراد شامل

 

دهیار ,شورا,فروشنده وراننده تراکتور می شود.

 

دامداری در روستا:

 

یکی دیگر از ارکان اقتصاد روستایی دامداری است به صورتی که هر خانوار روستایی به توجه

 

به وضعیت اقتصادی خود ومقدار علوفه وامکانات زراعی که در اختیار دارد اقدام به نگهداری

 

تعدادی دام می کند این دام ها معمولا روز ها در مزارع وباغات اطراف روستا به چرا برده می

 

شوند وشب ها جمعا به روستا مراجعت می کنند. در روزهای بارانی وسرد زمستان این دام ها در

 

آغل نگهداری می شوند وبا علوفه ی دستی وخشک تغذیه می گردند.تولید عمده ی این دام ها اغلب

 

 

به صورت لبنیات وگوشت به مصرف خانوار می رسد (ج انسانی۲-مومنی مهدی ص۱۷۹)

 

اما در روستای دل آباد  بخش دامداری مکمل بخش کشاورزی می باشد متاسفانه بر اثر عواملی

 

چند از جمله  بایر شدن وعدم برخورداری مراتع از قابلیت مناسب برای استفاده ی دام ,نبود

 

نیروی جوان برای ادامه ی این کار وکهولت سن بسیاری از دامداران که امکان رفتن به صحرا

 

برای آنها وجود ندارد باعث کاهش شدید دام های سبک مانند گوسفند وبز در سالهای اخیر شده

 

است از طرفی به علت هزینه بر بودن دام های سنگین از جمله گاو در روستا زمینه ی حذف این

 

دام ها را فراهم شده است.

 

دامهای عمده ای که اکنون در روستا وجود دارند: گوسفند وبز ۵۲۷ راس , الاغ ۴۳راس ,گاو ۴

 

۴ راس و,مرغ وخروس۶۶ قطعه می باشد.

 

شیوه ی مالکیت در روستا:

 

در روستای  دل آباد همانند دیگر روستاهای منطقه ۴ نوع مالکیت وجود دارد:

 

۱٫مالکیت خصوصی:

 

در حال حاضر بسیاری از اراضی زیر کشت وسکونتی روستا از نوع مالکیت خصوصی است.

 

این مالکیت شامل فضاهای مسکونی ,اراضی باز و بایرداخل بافت ,باغات وواحد های تجاری

 

است که مساحت آن ۲۸۷۸۳مترمربع است و۶۰٫۵ درصد فضای روستا را شامل می شود.

 

۲٫مالکیت عمومی:

 

این نوع مالکیت شامل معابر,حمام,مسیل,مظهر قنات,غسالخانه,استخر آب ورخشو خانه است

 

 

که۱۴۱۹۲متر مربع از فضای روستا را در بر می گیرد وحدود ۲۹٫۸درصد از کل اراضی  را

 

شامل می شود.

 

۳٫مالکیت دولتی:

 

شامل دبستان ,خانه ی بهداشت,شعبه ی نفت,پست بانک ودهیاری می شود که ۳۷۱۹متر مربع از

 

اراضی روستا را شامل وحدود ۷٫۸ درصد از فضای روستا را شامل می شود.

 

۴٫مالکیت وقفی:

 

شامل مسجد ,حسینیه ,کتابخانه,پایگاه بسیج وتعدادی از زمین هایی که افراد روستا بر ائمه  ودر

 

گذشتگان خود وقف کرده اند  جزء موقوفات روستا محسوب می شود.

 

              نمودارشماره ی۱۷:موقوفات روستای دل آباد

نوع موقوفه مقدار وقف بر
موقوفه ی محمد اسماعیل یک شبانه روز امام حسین(ع)
  ”   ”       فاطمه استاد اکبر ۵ فنجان ائمه
   ”    ”     بی بی گلثوم تعدادی درخت عناب بی بی گلثوم
   ”    ”     ملا عبدالحسین ۷٫۵فنجان حضرت علی(ع)
   ”     ”    حسن علی گدا در گذشتگان
  ”      ”    محمد حسین یک طاقه حضرت علی(ع)-شب قدر

و…

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال:

 

روستای دل آباد در گذشته بهره برداری وتولید آن به صورت معیشتی بوده یعنی فقط برای رفع

 

نیازهای روز مره ی خود به کشت محصولات وبهره برداری  از آن می پرداخته اند ,در گذشته

 

بیشتر محصولاتی که کشت می شد شامل  گندم,جو ,چغندر,شلغم و…بود وخبری از باغداری نبود

 

به طوری که در مورد جو وگندم زیادی از آن را مصرف ومقدار کمی  به کشت سال بعد

 

اختصاص پیدا می کرد واز چغندر وشلغم به عنوان تغذیه ی دام استفاده می شد بدیهی است صددر
صد کشت با الاغ یا گاو صورت می گرفته  اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی وافزایش سطح

 

آگاهی مردم نسبت به کشاورزی ومسائل آن,باغداری وکشت مبتنی برحداکثر درآمد صورت می

 

گیرد که به دلیل عدم یکپارچه بودن اراضی زراعی مشکل بسیاری در آن وجود دارد مانند عدم

 

امکان استفاده از وسایل پیشرفته ی کشاورزی . بنابراین زمین آبی در صورت امکان با الاغ ودر

 

غیر از آن با نیروی  یدی ساکنین زمین شخم زده می شود اما در مورد زمین دیم شرایط به گونه

 

ای است که در بعضی از زمین های هموار از تراکتور استفاده می گردد ولی مابقی با الاغ کشت

 

صورت می گیرد در این گونه مزارع یک سال گندم ویک سال هندوانه وخربزه کشت می شود.

 

محصولات عمده ای  که اکنون در روستا بدست می آید عبارتند از: زرشک,آلو,عناب,گندم و…

 

نحوه ی تقسیم زمین ها در روستا:

 

نظام تقسیم زمیین به صورت ارثی صورت می گیرد یعنی دو سوم زمین از آن پسرها ویک سوم

 

زمین ها از آن دختر ها می شود متاسفانه این نوع تقسیم زمین  را می توان از بدترین نوع تقسیم

 

زمین نامید که بر منطقه حاکم است زیرا همانطور که عنوان شد روز به روز از وسعت اراضی

 

تحت تسلط یک فرد کاسته می شود وفرصت هر گونه برنامه ریزی اصولی ومنظم مبتنی

 

برحداکثر درآمد را می گیرد.

 

 

 

 

 

آب وآبیاری در روستا:

 

منابع آب روستا همان طور که در بخش طبیعی عنوان شد شامل ۱۳ قنات وآب لوله کشی(هفته ای

 

یک بار)می شود.

 

اما تقسیم بندی آب قنوات روستا همانند گذشته بر اساس فنجان ,طاقه وسهم صورت می گیرد:

 

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

 

شود.

 

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

 

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

 

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یا

 

یک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند.

 

لازم به ذکر است هر قناتی که آب بیشتری داشته باشد وبه قنات وروستا نزد یکتر باشد وهمچنین

 

دبی بالاتری داشته باشد ارزش اقتصادی بیشتری دارد مثلا زمین های قنات دل آباد ارزش بیشتری

 

نسبت به اراضی کمالان سفلی دارد.

 

مشکلات آبیاری:

 

۱٫پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه ی سنتی آبیاری

 

۲٫هرزروی آب به واسطه ی خاکی و رو باز بودن  نهرهای آب در مزارع

 

۳٫هدر رفتن کامل آب در اکثر روزهای پاییز وزمستان به دلیل عدم نیاز به آب در فصول سرد

 

۴٫و….

 

 

واحد های خرید وفروش روستا: شامل من,تخم کار ,متر ,زر و…می باشد.

 

در روستا به دلیل نبود مشارکت همگانی هیچ گونه همکاری وهمیاری در زمینه ی کاشت ,داشت

 

وبرداشت محصول صورت نمی گیرد وفقط مشارکت در زمینه های ساخت اماکن عمومی,تعمیر

 

قنوات,استخر وکانال روبی صورت می گیرد

 

جدول شماره ۱۸:سطح زیر کشت با راندمان ونوع درآمد روستای دل آباد در سال ۸۵

نوع محصول سطح زیر کشت به هکتار راندمان تولید به کیلو گرم درآمد ناخالص به ریال درآمد خالص به ریال
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۶۲۳۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۹۵۰۰۰۰
جوآبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۳۲۰۰۰۰۰
آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۱۲۸۰۰۰
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۳۰۰۰۰۰۰

قابل ذکر است این آمار مربوط به سال۱۳۸۵ است ودر مقایسه با سال ۱۳۸۸تفاوت فاحش در آن

 

مشاهده می شود در سال ۱۳۸۸ هیچ زمینی وجود ندارد که به گندم وجو آبی اختصاص یابد

 

وبیشتر اراضی را باعات زرشک ,آلو,عناب ,سیر وبادام در بر می گیرد. علت ذکر نکردن

 

محصول بادام این است که در چند سال گذشته به دلیل تغییرات آب وهوایی درختان بادام در هنگام

 

شکوفه دادن دچار سرما زدگی می شوند وهیچ بادامی دست نمی آید. از طرفی  روز به روز

 

برمزارع وباغاتی که به درخت زرشک اختصاص یافته افزوده می شود به همین دلیل آمار

 

سال۱۳۸۸در مقایسه با سال ۱۳۸۵ تفاوت فاحشی دارد.

 

 

 

 

 

فصل ۵:آداب ورسوم مردم روستا:

 

– مسائل فرهنگی وآیین های ملی ,مذهبی وباستانی:

 

شامل ۳ بخش است:

 

۱٫آیین های کهن روستا:

 

بر اساس اظهارات اهالی روستا آیین های  باستانی  که در روستا وجود دارد عبارتند از :

 

سده,خروسه ,آیین های باران خواهی ,برداشت محصول ,مراسم کف زنی و…که هر کدام را به

 

طور مختصر بیان می کنیم.

 

۱٫سده:

 

در برنامه ای که در روستا به عنوان سده یاد می شود تعدادی از افراد روستا شبانه مشعل های

 

آتش در دست می گرفتند و به درب خانه های تمامی اهالی روستا می رفتند  وبرای ساکنین هر

 

خانه دعا های مخصوص می خواندند مانند خداوندا بگردان بلای بد, قضای بد, آتش زلزله,قحطی ,

 

صم وستون بیگانه و… سپس اهل هر خانه مقداری پول ,روغن ,برنج یا هرچیز دیگر به افراد

 

مذکور می دادند. به همین ترتیب درب خانه های تمامی وبرای اهل آن دعا می کردند ودر پایان

 

اجناس جمع شده را بین هم تقسیم می کردند  لازم به ذکر است که این مراسم هر ساله وحدود ۵۰

 

روز مانده به نوروز یعنی اوایل بهمن صورت می گیرد شعاری که در جریان این مراسم  داده می

 

شود  به این صورت است که می گویند (سده ,سده ,سده ۱۰۰ به خرمه ۵۰ به نوروز)

 

۲٫خروسه:

 

در گذشته که اکثر اراضی زراعی آبی روستا زیر کشت گندم بوده است هنگام رسیدن گندم در بین

 

بوته های آن پدیده ای به نام خروسه به وجود می آمده که مردم روستا آن را یک بلا یا تابوت تلقی

 

می کردند بنابراین برای رفع بلا و اینکه محصولشان خیر وبرکت داشته باشد خروسی را در کنار

 

به اصطلاح خروسه قربانی می کردند.

 

بدیهی است زمانی خروسه به وجود می آمده که تعداد زیادی ازبوته های گندم  حالتی شبیه به تاج

 

خروس پیدا می کرده اند ونشانه ای  برای اطلاع از خروسه محسوب می شده است .قابل ذکر

 

است مردم روستا به این امر آنقدر مقید بودند که در صورت نبود خروس در روستا  گاهی تا دو

 

سه روز برای پیدا کردن وخرید آن به روستاهای اطراف می رفتند وخروس مورد نظر را

 

خریداری وقربانی می کردند.

 

۳٫آیین باران خواهی:

 

در زمانهای گذشته که مردم با خشکسالی ودر پی آن با  قحطی وگرسنگی مواجه می شدند از

 

خدای خود باران و نزولات جوی طلب می کردند  روستای دل آباد هم از این امر مستثنی نبوده

 

بنابراین از خدای خود بدین گونه طلب باران می کردند: ابتدا بزرگان روستا یک شب دور هم جمع

 

می شدند ودرباره ی چگونگی اجرا وبرگزاری مراسم برنامه ریزی می کرده اند وروز بعد کلیه

 

مردم را در یک مکان خاصی جمع می کرده اند ومراسم طلب باران را شروع می کرده اند

 

گاها در این باب اشعاری  هم می سرودند که مفهوم آن بیانگر همین مطلب بوده است  مانند ا… بده

 

تو بارون به حرمت مزارون

 

۴٫برداشت محصول :

 

در این آیین زمانی که موقع برداشت محصول فرا می رسیده است تمامی کشاورزان دور کدخدا

 

جمع می شدند و با اجازه ی او برداشت محصول را که غالبا گندم بوده است آغاز می کرده اند به

 

گونه ای  محصولات همه اراضی  را طی چند روز جمع آوری و نزد کدخدا آورده سپس کدخدا به

 

هر کدام از شرکاء سهمی را که قبلا براساس اراضی مشخص شده بود می داده ودر ضمن مقداری

 

از محصول را برای خود بر می داشته است بدیهی است که این کار به صورت صد در صد

 

تعاونی صورت می گرفته است.

 

۵٫مراسم کف زنی :

 

این مراسم معمولا در شب یلدا یا زمانی که بزرگان روستا جمع می شدند صورت می گرفته است

 

در این مراسم از ریشه ی گیاهی که این ریشه در اصطلاح بیخ نامیده می شود استفاده می شود به

 

گونه ای که  بیخ را ابتدا روی حرارت جوش می دهند زمانی که  آب جوشیده شده ی بیخ سرد شد

 

مقداری از آن را در ظرفی می ریزند وبا چوب مخصوصی که دسته گز نامیده  می شود به یک

 

جهت آن را هم می زنند  ضمن اینکه فردی وظیفه ی ریختن شکر را بر عهده دارد  همین طور هم

 

زدن کف ادامه پیدا می کند تا به اندازه ی کافی بالا آید .کف در این مرحله آماده ی مصرف می

 

گردد گاها مغز پسته,بادام یا گردو را به عنوان تزیین روی آن می ریزند.

 

– آیین های مذهبی وسوگواری وآیین های شادی:

 

آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم:

 

مردم روستای دل آباد با شروع ایام محرم وصفر هر شب  به حسینیه می روند وبه سوگواری می

 

پردازند تا اینکه در روز ۷ محرم مراسم علم بندی را برگزار می کنند  در این مراسم صاحبان

 

علم ها  وعده ای دیگر در حسینیه ی روستا جمع می شوند ومراسم علم بندی را انجام می دهند

 

هرسال یکی از علم داران هدایا ونذورات مردم درقالب گندم وپول را جمع آوری می کنند این

 

هدایا به کسی می سد که سال علم از او باشد سپس درهشتم ماه محرم  افراد علمدار همراه اهالی بر

 

سر مزار درگذشتگان  روستا می روند ومراسم اخلاص وفاتحه خوانی را به جا می آورند پس از

 

اتمام مراسم گروه مذکور  به سمت تک تک افراد روستا می روند ر این مراسم پس از اینکه علم

 

ها درب خانه ای رفت آخوند یا روحانی محل شروع به خواندن فاتحه ی سلامتی می کند  در همین

 

بحبوحه بزرگان خانه از جمله پدر ومادر همه ی علم ها را می بوسند ویادی از علمدار کربلا می

 

کنند گاهی زنان خانه به علمداران نان تعارف می کنند علاوه بر این تمام افراد با شیرینی پذیرایی

 

می گردند از طرفی از همان ابتدائی که آخوند شروع به فاتحه خواندن اهالی خانه مقداری گندم

 

ویک پاکت پول را برای هر خانواده را در وسط جمع می گذارند پس از اینکه فاتحه ی آخوند به

 

اتمام رسید مسئولین مربوط  نذورات را جمع آوری می کنند قابل ذکر است مقداری کمی گندم را

 

به عنوان تبرک برای صاحب خانه باقی می گذارنداین مراسم تا نهم محرم ادامه دارد.

 

ضمن اینکه هیئت صاحب زمانی روستا در روز هشتم حرکت می کند و به سمت قبرستان روستا

 

می رود پس از رسیدن با خواندن فاتحه مجدد به سر آب روستا بر می گردند وپس از اتمام مراسم

 

برای به جا آوردن نماز وخوردن نهار آماده می شوند بعد از ظهر مراسم به همین شکل ادامه پیدا

 

می کند .

 

در ادامه عده ای از مردم روستا در شب عاشورا شب زنده داری می کنند ودر صبح با خواندن

 

زیارت عاشورا مراسم را از سر می گیرند .پس از صرف صبحانه هیئت همراه با علم ها دوباره

 

به سرقبرستان می روند وبه طریق روز گذشته به ادامه ی مراسم می پردازند با این تفاوت که در

 

بعد از ظهر روز عاشورا مراسم به اصطلاح تق((tegh را شروع می کنند در این مراسم  مردم

 

دعای عرفه ی امام حسین را می خوانند وتمامی علم ها را باز می کنند چند ساعت بعد,مراسم شام

 

غریبان آغازمی گردد در این مراسم مسئولین مربوطه خیمه ی کوچکی را در حسینیه ی روستا

 

آماده وتعدادی شمع را در آن روشن می کنند و در ادامه عده ی کمی از کودکان روستا را جمع

 

وبه دو گروه تقسیم می کنند وبا خواندن اشعاری مانند” امشب  به صحرا بی کفن جسم شهیدان

 

است شام غریبان است, شام غریبان است ” مسیری تقریبا ۵۰۰متری راطی می کنند و به حسینیه

 

بر می گردند ودور خیمه ی از قبل آماده شده می نشینند .پس از تلاوت قرآن مراسم نوحه خوانی

 

ادامه می یابد قابل ذکر است  قبل از این مراسم مردم روستا خیمه های نمادینی را در معابر

 

عمومی روستا درست می کنند که در آن محل مراسم شبیه خوانی شام غریبان اجرا شود .

 

پس از این مراسم مردم هر شب تا  ۴۸  در حسنیه جمع می شوند وبه سوگواری می پردازند ضمن

 

اینکه در ۴۸ هیئت روستا  به مشهد مقدس  مراجعت می نماید .

 

عزاداری مردم در شب های قدر:

 

افراد زیادی هر ساله در ماه مبارک رمضان به مردم روستا افطاری می دهند .شب های قدر

 

روستا حال وهوای خاصی دارد ومردم روستا به سوگواری وخواندن قرآن می پردازند.

 

آیین های قدیمی که در روستا وجود داشته عبارتند از:

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا:

 

در این مراسم عده ای از مردم روستا به درب تک تک خانه های روستا می رفتند و با گرفتن

 

اجناسی برای اهل خانه فاتحه خوانی می کردند.

 

۲٫مراسم مرکب حج:

 

در این مراسم که بیشتر حالت طنز داشته است یک ریسمانی را انتخاب به گونه ای که یک سر آن

 

را به یک طرف خانه وسر دیگر آن را به طرف دیگر خانه می بستند و افرادی را که ادعا

 

می کردند می خواهند به حج بروند باید روی طناب چه به حالت ایستاده وچه به حالت نشسته

 

(چهار زانو) راه می رفتند ودر پایان هر کس این مرحله را با موفقیت طی می کرد را حاجی

 

می نامیدند.

 

– آیین های شادی:

 

۱٫آیین های شاد مذهبی:

 

مردم روستای دل آباد عید سعید قربان ,عید غدیر خم ,عید فطر وروزهای میلاد ائمه به خصوص

 

روزمیلاد حضرت مهدی (عج) را جشن می گیرند. مردم روستا درعید سعید قربان به خا نه های

 

افرادی می روند که در سه سا ل گذ شته عزیزی را ازدست داده باشند.وبا خواندن فاتحه روح آن

 

مرحوم راشاد وبه بازماندگان دلداری می دهند.درادامه خانوادهایی که کسی را ازد ست داده باشند

 

بایددرعید قربان۳سال متوالی گوسفندی را برای فرد مرحوم شده قربانی کنند و سپس هر سال هم

 

در حسینیه ی روستا جلسه ی ختمی به نام آن مرحوم منعقد بنما یند .از طرفی به اعتقا د مردم

 

روستا خون گوسفند قربانی تبرک می باشد.

 

مردم روستا در عید غدیرهم گرد هم می آیند ومدا حان با خواندن مولودی واشعاری دروصف

 

مولای متقیان حضرت علی (ع)ومردم هم با کف زدن وشادی کردن مراتب اراد ت خودشان را به

 

مولا یشان ابراز می دارند. درپایان با شیرنی وشربت ازمردم پذیرایی می شود.

 

مردم روستا همچنین در ایام ولادت ائمه به خصوص ولاد ت حضرت مهدی(عج) جشن های

 

ویژای را برگزار می کنند به عنوان مثال در جشن ولادت حضرت مهدی (عج) جایگاهی را در

 

حسینیه ی روستا به عنوان سن آماده می کنند مراسمی از قبیل خواندن مولودی ,سخنرانی,برنامه

 

های طنزومسابقات قرآنی را برگزارمی نمایند در پایان با پذیرایی مراسم را به اتمام می رسانند.

 

در روز عید فطر مردم در حسینیه جمع می شوند ضمن پرداخت زکات فطریه(گندم یا پول) نماز

 

مخصوص این روز را اقامه می کنند در ادامه پس از سخنرانی باآ ش نذری پذیرایی می شوند .

 

مراسم مربوط به عقد وعروسی:

 

هنگامی که در روستا پسری خواهان دختری شود ابتدا یکی از بزرگترهای پسر به عنوان قاصد

 

به خانه ی دختر می رود تا موضوع را با خانواده ی دختر در میان گذارد .در صورت موافقت

 

خانواده ی دختر ,دختر وپسر را در گوشه ای تنها می گذارند تا با هم صحبت هایی که لازم

 

وضروری است انجام دهند پس ازموافقت نهایی ,خانواده ی پسر هدایایی از جمله حلقه,چادر,عطر

 

,شیرینی ,جوراب (ترجیحا با رنگ سفید)و… به خانه ی عروس می برند ومتقابلا روز بعد خانواده

 

دختر  هم با بردن هدایایی به خانه ی پسر موافقت رسمی خود را اعلام می نمایند. در روستا به

 

این مراسم “بردن نشانی “می گویند.

 

در ادامه  برای انجام مراسم عقد ابتدا هماهنگی لازم در رابطه با زمان آن بین دو خانواده

 

صورت می گیرد سپس هنگامی که زمان عقد فرا رسید عده ای از خانم ها به فکر آماده کردن

 

سفره ی عقد می افتند این سفره معمولا شامل آیینه وشمعدان,عسل ,سبزی,شیرینی ,میوه وغیره

 

می باشد مراسم عقد با سابیدن قند بر سر زوجین آغاز وپس از گفتن” بلی ”  باپذیرایی همراه

 

شادی مراسم  عقد به پایان می رسد .

 

اکنون به زمان عروسی رسیده ایم :روز قبل از عروسی عروس وداماد به آرایشگاه وحمام می

 

روند وتجدید فراش می نمایند تا برای مراسم حنا بندان که در شب آن روز برگزارمی شود آماده

 

شوند در مراسم حنابندان مردان روستا به خانه ی داماد وزنان روستا به خانه ی عروس می روند

 

ودر طی این مراسم دستهای عروس وداماد را حنا می کنند قابل ذکراست میهما نان هم ازحنا به

 

نیت خوشبختی زوجین دستهای خود را حنا می نمایند.روز بعد ازشب حنا بندان مراسم عروس

 

بران را برگزار می کنند دراین مراسم ابتدا داماد را دریک محیط باز(مانند داخل حیاط یا خرمن)

 

لباس دامادی می پوشانند سپس داماد را به سمت خانه ی عروس همراهی می کنند وقتی که داماد

 

نزد عروس رفت چند ساعتی را در کنار او به اموری مانند خواندن قرآن,شادی ,تقدیم هدایا و….

 

می پردازد سپس عروس را برای حرکت از خانه اش به سمت خانه ی داماد آماده می کنند دراینجا

 

باید تمامی اعضای خانواده ی عروس از بزرگ به کوچک با عروس خداحافظی کنند پس از انجام

 

این کار عروس راهی خانه ی داماد می شود هنگامی که عروس وداماد در حال حرکت به سمت

 

خانه ی داماد هستند گاها بر سر عروس وداماد نقل وسکه می پا شند در این مرحله تعدادی

 

ازمردان دور داماد وتعدادی از زنان دور عروس جمع  می شوند و با هل هله وشادی آنها را

 

همراهی می کنند نا اینکه به خانه ی داماد برسند. عروس وداماد در هنگام ورود به خانه انار یا

 

تخم مرغ را به عنوان چشم زخم بر سر در خانه می زنند مراسم به همین گونه ادامه دارد تا اینکه

 

روز بعد مراسم معروف به “مبارک باد” شروع می شود در این هنگام مردان به خانه ی داماد

 

برای مبارک باد وزنان به خانه ی عروس برای “ماتمان” می روند در اینجاست که مراسم

 

عروسی پایان می یابد.

 

آیین مربوط به عید نوروز:

 

تقریبا چند دقیقه ای که به تحویل سال باقی مانده باشد سفره ی هفت سین را زنان خانه آماده می

 

کنند پس از چیدن سفره همه ی اعضای خانواده دور سفره می نشینند ومنتظر تحویل سال می مانند

 

تا اینکه ندای یا مقلب القلوب به گوش رسید فرزندان برمی خیزند و به دست بوس پدر ومادر

 

می روند وعید را به آنها تبریک می گویند واز آنها عیدی می گیرند وسپس چندی بعد کوچکترهای

 

اقوام به خانه ی بزرگتر های اقوام می روند وعید را به آنها تبریک می گویند روز های عید همین

 

طور سپری می شود تا اینکه روز سیزده به در فرامی رسد ومردم روستا برای تفریح به کوه ,

 

دشت وصحرا می روند وروز ملقب به طبیعت را سپری می کنند.

 

باورهای مردم روستا:

 

۱٫اگر پرنده ای مدوام بر لب خانه ای بیاید وشروع به خواندن آواز نماید اعتقاد بر این است که

 

خبری در راه است.

 

۲٫اعتقاد بر این است که شب چهار شنبه حرکت به پایین روستا خوب نیست واحساس می کنند

 

اگر این کار را انجام دهند خطری آنها راتهدید خواهد کرد.

 

۳٫زمانی که به اصطلاح مردم روستا”پای کسی نشان کند” این طور تلقی می گردد که کسی در

 

مورد آن فرد صحبت می کند به گونه ای که اگر پای راست فرد نشان کند از فرد تعریف ودر

 

صورتی که پای چپ فرد نشان کند از او بد گویی می کنند .

 

۴٫هنگامی که به اصطلاح محلی کسی بگوید “پلک چشم من می پرد” بیانگر این است که مهمانی

 

قصد آمدن به خانه را دارد.

 

۵٫زمانی که کسی خواب بدی دید برای رفع بلا ودادن صدقه مقداری گندم یا جو بیرون می ریزند

 

تا پرندگان آن را بخورند وبلا رفع شود.

 

۶٫موقعی که فردی از خانواده,یا میهمانی که خیلی دوستش دارند قصد سفر به جایی دور را دارد

 

بعد از رفتن پشت سرش یک کاسه ی آب می ریزند وبا این کار به قول خودشان سلامتی آن فرد

 

را تضمین می کنند وامیدوارند زودتر برگردد.

 

۷٫گاهی برای رفع اثرات چشم زخم تخم مرغ را بر سر فرد چشم خورده می زنند این باور به گونه

 

ای است که فردی که تخم مرغ را بر روی سر بیمار می شکند نام تک تک افرادی را که احتمال

 

می رود او را چشم کرده باشند می برد وبرای هر فرد یک دایره بر روی تخم مرغ می کشد به

 

همین ترتیب کار پیش می رود تا اینکه تخم مرغ به نام فردی شکسته می شود که بیمار را چشم

 

کرده است بر این اساس اعتقاد بر این است که با زدن تخم مرغ بر سر فرد بیمار فرد مذکور شفا

 

پیدا می کند.

 

و…

 

ضرب المثل های روستا:

 

۱٫”قسمون که مخوری راست ولی لنگون خروس مور دل به شک مکنه”(سوگند هایی که

 

می خوری  باور می کنم اما پاهای خروس ما به شک می اندازد)= به کسی اطلاق می شود که

 

بی جهت قسم می خورد در حالی که نشانه ای از کارش پیدا است که صحت قسم های او را  تایید

 

نمی کند.

 

۲٫”یه کلاغ ره چل کلاغ مکنن”(یک کلاغ را چهل کلاغ می کند ) = یعنی خبری را بیش از آن

 

چه واقعیت دارد بزرگ می کنند .

 

۳٫”ذغال مسوزه ولی رو سیه هی بقی ممونه “(ذغال می سوزد اما روسیاهی آن باقی می ماند)

 

=زمانی که کسی کار اشتباهی انجام دهد آن کار انجام می شود اما ندامت وپشیمانی آن باقی

 

می ماند.

 

۴٫”تخم مرغ دز شتر دز مشو”(تخم مرغ دزد شتر دزد می شود)  = کسی که شروع به کار زشت

 

نماید  باید از تکرار کارش جلوگیری نماید وگرنه دست به کارهای بد تری می زند.

 

۵٫”چقندر کلو ته توره ایه”(چغندر بزرگ ته توبره است ) = وقتی که هنوز کارهای سخت باقی

 

مانده است .

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا:

 

۱٫شورای اسلامی روستا که شامل ۳نفر اصلی و۱ نفر علی البدل می باشد.

 

۲٫دبستان اتحاد روستا که به صورت مشترک بین دختر وپسر می باشد.

 

۳٫خانه ی بهداشت روستا که در سال ۱۳۶۶ تاسیس شده و ۲نفر در آن مشغول به کار می باشد.

 

۴٫مرکز مخابرات و خدمات ارتباطی از تلفن ثا بت برخوردار است وبرخی خدمات بانکی را

 

برای مردم انجام می دهد در این مرکز یک نفر مشغول به کار است.

 

۵٫ساختمان دهیاری که کارهای مربوط به ده در آن صورت می گیرد .

 

۶٫پایگاه مقاومت امام علی (ع) روستا

 

۷٫کتابخانه  وباشگاه قائم آل محمد روستا

 

۸٫کانون فرهنگی  مساجد در روستا

 

۹٫شعبه نفت

 

تقاط قوت مشارکت مردم روستا:

 

۱٫مشارکت در تامین منابع مالی لایروبی قنوات روستا

 

۲٫وجود روش های همیاری در شیوه های  تولید در گذشته

 

۳٫وجود شیوه های همیاری روستاییان در زمینه ی تاسیس ومرمت بنا

 

۴٫وجود زمینه ی مشارکت در تامین منابع مالی طرح های عمرانی در گذشته نظیر مسجد,حسینیه

 

,شبکه ی آبرسانی ,حمام و…

 

۵٫وجود زمینه های مشارکت در تامین نیروی انسانی پروژ ه های  عمرانی نظیر احداث دیوار

 

ساحلی

 

۶٫عدم وجود اختلافات داخلی در روستا

 

۷٫وجود حس تعاون وهمکاری بین ساکنان روستا

 

۸٫تمایل به مشارکت در زمینه ی تامین نیروی انسانی به صورت رایگا ن

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا:

 

۱٫عدم آشنایی مردم روستا از اهداف پروژه های عمرانی

 

۲٫پایین بودن سطح درآمد روستاییان وعدم توان مالی در اجرای پروژه ها

 

۳٫عدم آگاهی مردم روستا از منفعت های عمومی این طرح ها .

 

 

ضمائم وپیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع ومآخذ

 

۱٫جعفری- ابراهیم      مبانی اقلیم شناسی       ۱۳۸۵       نشر دانشگاه تهران

 

۲٫آمار طرح هادی روستای دل آباد –بنیاد مسکن کل استان

 

۳٫آمار خانه ی بهداشت روستا ی دل آباد

 

۴٫سعیدی –عباس     مبانی جغرافیای روستایی       ۱۳۸۶     نشر سمت

 

۵٫مومنی –مهدی      جغرافیای انسانی (۲)           ۱۳۷۷      نشر محتشم

 

۶٫مهدوی –مسعود   اصول ومبانی جغرافیای جمعیت ۱۳۸۵    نشر قومس

 

۷٫مهدوی –مسعود   مقدمه ای بر جغرافیایی ایران   ۱۳۸۴     نشر سمت

 

  1. واظهارات اهالی محترم روستای دل آباد…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه بیرجند

دانشکده ادبیات وعلوم انسانی

 

موضوع:

 

منوگرافی  روستای دل آباد

 

زیر نظر استاد محترم:

 

جناب آقای دکتر شاطری

 

تهیه کننده:

عیسی علیزاده

 

پاییز۹۳

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                             صفحه

 

مقدمه………………………………………………………………………………….۱

 

بخش اول:ویژگی های طبیعی روستا

 

۱٫هویت روستا…………………………………………………………………………………….۴

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا………………………………………………………………………۴

 

۱-۲:موقعیت ریاضی………………………………………………………………………………۴

 

۲-۲:موقعیت نسبی:……………………………………………………………………………….۴

 

۳-۲:تعیین وسعت ومحدوده ی روستا……………………………………………………………۴

 

اقلیم روستا…………………………………………………………………………….۵

 

۱٫تنگناها ومحدودیت ها و تهدید های اقلیم………………………………………………………۵

 

۲٫توانها وامکانات وفرصت های اقلیم …………………………………………………………..۵

 

وضعیت باد در روستا………………………………………………………………………………۵

 

۱٫باد های شرقی……………………………………………………………………………………۶

 

۲٫بادهای شمال شرقی –جنوب غربی…………………………………………………………….۶

 

۳٫بادهای جنوب شرقی –شمال غربی…………………………………………………………….۶

 

پوشش گیاهی……………………………………………………………………………………….۶

 

۱٫گیاهان خود روی آبی……………………………………………………………………………۶

 

۲٫گیاهان خود روی دیم…………………………………………………………………………….۷

وضعیت زمین شناسی وتوپوگرافی………………………………………………………………۷

 

محدودیت ها وتنگناهای توپوگرافی………………………………………………………………۷

 

وضعیت گسل وزمین لرزه………………………………………………………………………..۸

 

حوادث طبیعی……………………………………………………………………………………..۸

 

منابع آب …………………………………………………………………………………………..۹

 

۱٫منابع آب سطحی………………………………………………………………………………..۹

 

۲٫منابع آب زیر زمینی…………………………………………………………………………….۹

 

-مشکلات منابع آب آشامیدنی……………………………………………………………………۱۰

 

-مشکلات منابع آب کشاورزی…………………………………………………………………..۱۰

 

وضعیت کشاورزی ……………………………………………………………………………….۱۰

 

بررسی زندگی جانوری…………………………………………………………………………..۱۲

 

۱٫جانوران اهلی…………………………………………………………………………………..۱۲

 

۲٫جانوران وحشی…………………………………………………………………………………۱۳

 

بخش دوم ویژگی های انسانی روستا:

 

فصل اول :تاریخچه روستا…………………………………………………………..۱۵

 

وجه تسمیه…………………………………………………………………………………………۱۵

 

خلاصه ی تاریخ روستا بر اساس اظهارات مردم……………………………………………….۱۵

 

فصل دوم:سیمای روستا……………………………………………………………..۱۷

 

مراحل گسترش کالبدی…………………………………………………………………………….۱۷

 

۱٫هسته ی اولیه روستا……………………………………………………………………………۱۸

 

۲٫مرحله ی اول توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۳٫مرحله ی دوم توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۴٫مرحله ی سوم توسعه…………………………………………………………………………..۱۹

 

محلات مختلف روستا………………………………………………………………………………۱۹

 

۱٫محله ی سر آب…………………………………………………………………………………..۱۹

 

۲٫محله ی بالای روستا……………………………………………………………………………..۱۹

 

۳٫محله ی پایین روستا……………………………………………………………………………..۲۰

 

۴٫محله ی پی کمر…………………………………………………………………………………..۲۰

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی در آن …………………………………………………..۲۰

 

۱٫ابنیه ی بادوام…………………………………………………………………………………….۲۱

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام……………………………………………………………………………….۲۱

 

۳٫ابنیه ی بی دوام…………………………………………………………………………………..۲۱

 

فصل سوم :جمعیت شناسی روستا……………………………………………………۲۲

 

میزان وتغییرات جمعیت طی زمان…………………………………………………………………۲۲

 

۱٫دوره ی قبل از سال ۱۳۳۵……………………………………………………………………….۲۳

 

۲٫دوره ی پس از ۱۳۳۵(ترجیحا سه دوره ی آخر)………………………………………………۲۴

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال ۱۳۸۸…………………………………………………………۲۵

 

برآوردی از میزان سواد در سال ۱۳۸۸……………………………………………………………۲۷

 

متولدین روستا از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۸……………………………………………………………..۲۸

 

فوت شدگان روستا از سال ۱۳۸۴ تا۱۳۸۸………………………………………………………..۲۹

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی آینده(۹۵و۱۴۰۵و۱۴۱۵)…………………………..۲۹

 

وضعیت مهاجرت……………………………………………………………………………………۳۰

 

فصل چهارم :ساختار اقتصاد روستا………………………………………………….۳۲

 

در آمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی…………………………………………………….۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی)……………………………………………………۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(صنعت)……………………………………………………….۳۶

 

دامداری در روستا…………………………………………………………………………………۳۷

 

شیوه ی مالکیت در روستا………………………………………………………………………..۳۸

 

۱٫مالکیت خصوصی……………………………………………………………………………….۳۸

 

۲٫مالکیت عمومی………………………………………………………………………………….۳۹

 

۳٫مالکیت دولتی……………………………………………………………………………………۳۹

 

۴٫مالکیت وقفی…………………………………………………………………………………….۳۹

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال………………………………………………………..۴۰

 

نحوه ی تقسیم زمین در روستا…………………………………………………………………..۴۰

 

آب وآبیاری در روستا…………………………………………………………………………….۴۱

 

مشکلات آبیاری در روستا……………………………………………………………………….۴۱

 

فصل پنجم :آداب ورسوم مردم روستا………………………………………………۴۲

 

مسائل فرهنگی وآیین های ملی ومذهبی وباستانی

 

۱٫آیین های کهن روستا………………………………………………………………………….۴۳

 

– سده…………………………………………………………………………………………..۴۳

 

– خروسه………………………………………………………………………………………۴۳

 

-آیین باران خواهی……………………………………………………………………………۴۴

 

– برداشت محصول……………………………………………………………………………۴۴

 

– مراسم کف زنی……………………………………………………………………………..۴۵

 

آیین های مذهبی وآیین های شادی……………………………………………..۴۵

 

– آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم وصفر……………………………………….۴۵

 

عزاداری مردم در شب های قدر…………………………………………………………….۴۷

 

– آیین های مذهبی قدیمی در روستا…………………………………………………………..۴۷

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا……………………………………………………………….۴۷

 

۲٫مراسم مرکب حج……………………………………………………………………………۴۷

 

– آیین های شادی………………………………………………………………………………۴۸

 

۱٫آیین های شاد مذهبی………………………………………………………………………..۴۸

 

۲٫آیین های مربوط به عقد وعروسی…………………………………………………………۴۹

 

۳٫آیین های مربوط به عید نوروز…………………………………………………………….۵۰

 

برخی ازباورهای مردم روستا…………………………………………………………………۵۱

 

برخی از ضرب المثل های رایج در روستا……………………………………………………۵۲

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا……………………………………………………..۵۳

 

نقاط قوت مشارکت مردم روستا………………………………………………………………۵۳

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا…………………………………………………………….۵۴

ضمائم  و پیوست ها…………………………………………………………………………..۵۵

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

روستاواحدی جغرافیایی است که درآن تمام عوامل اجتماعی/ فرهنگی/ اقتصادی /طبیعی

 

وغیره…به هم آمیخته شده واز نظر تعاون وهمکاری روحیه ی خاصی نسبت به این مسائل وجود

 

داشته واکنون هم با یک سیر نزولی نسبت به گذشته وجود دارد.ازطرفی روستا مکانی است که به

 

لحاظ تامین نیازهابه شهر وابستگی کمی دارد یعنی می شود گفت که درآن نوعی خود کفایی نسبی

 

حکم فرماست اماامروزه این طرز تلقی در مورد روستاهای ایران کم رنگ شده به گونه ای که هر

 

چه از گذشته به زمان حال نزدیک می شویم باافزایش وابستگی روستا به شهر روبرو هستیم یعنی

 

عواملی چند مانند اصلاحات ارضی /رواج صنعت/نیاز شهرها به نیروی کار ارزان/جاذبه های

 

شهر و…ضربه ی مهلکی بر اقتصاد وزندگی روستایی وارد آورد که تخلیه ی روستاها ومهاجرت

 

گسترده ی روستاییان به شهرها برای کسب درآمد ورفاه بیشتراز نتایج آن است.هدف از انجام این

 

تحقیق آگاهی کافی و بجا از وضعیت گذشته وحال روستا از لحاظ عوامل اجتماعی/ اقتصادی/

 

فرهنگی/خدماتی –تسهیلاتی/طبیعی وغیره است از مطالعه ی روستا می توان نکات منفی ومثبت

 

زیادی راکشف کردکه با به کارگیری نکات وعوامل مثبت می بایست راه پیشرفت روستا را هموار

 

کرد همچنین با به کارگیری نکات منفی می توان تمام سعی خود رابر آن داشت که در پی اصلاح

 

آن باشیم.از آنجایی که روستا از گذشته های دور نقش مهمی درتامین نیازهای یک کشور ایفا می

 

کرده است برنامه ریزی در جهت احیا وجلوگیری ازتخلیه ی آن می تواند یکی از نشانه های ثبات

 

وپیشرفت کشوری باشد بر این اساس بامطالعه ی مواردی مانند توانایی های بالقوه ی روستا/کشت

 

غالب/شیوه ی تقسیم بندی اراضی/سطح زیر کشت/نوع محصول/وضعیت دامداری/ خصوصیت

 

 

 

آب وهوایی/درآمد افراد روستا/انواع فعالیت مردم/جمعیت /نسبت سنی وجنسی/وضعیت

 

مهاجرت/وضع سواد و…می توان با یک برنامه منظم واصولی به سمت توسعه وآبادی روستا

 

حرکت کرد.روستای دل آباد دردهستان القورات/بخش مرکزی بیرجند ودر استان خراسان جنوبی

 

قراردارد واز چهار طرف توسط کوه محاصره شده است این روستا آب وهوای نسبتا خشک ونیمه

 

خشکی دارد ومحصول غالب آن گندم/زرشک/آلووسیر می باشد.

 

امیدوارم با مطالعه ی دقیق واصولی روستای دل آباد بتوانم آن طور که باید وشاید تمام واقعیات

 

روستا را پوشش دهم  به گونه ای که در بکارگیری توانایی ها وظرفیت های بالقوه ی روستا سند

 

خوبی به حساب آید.

 

ودر پایان از استاد بزرگوارجناب آقای دکتر مفید شاطری تشکر می نمایم چرا که راهنمایی ها

 

ودلسوزی های ایشان همیشه چراغ راه اینجانب بوده وخواهد بود واز اینکه لیاقت شاگردی آن

 

استاد ارجمند را داشته ام بسیارخرسندم.درهمین رابطه جا دارداز فرمانداری وبخشداری

 

بیرجند/بنیادمسکن ومنابع طبیعی استان/خانه بهداشت روستاوهمچنین ازآقایان رضا احمدی/ مهدی

 

عیدی//علی کارگر وسرکار خانم عیدی وکلیه ی عزیزانی که ما رایاری کرده اند کمال تشکر را داشته باشم امیدوار درسایه ی حق تعالی سربلند وپایدار باشند وخداوند سبحان به هم ی ایشان اجر ومزد دنیوی واخروی عنایت بفرماید.

 

 

این مجموعه مسلما دارای نقایص وکاستی ها یی خواهد بود . یاداوری کاستی ها وارائه ی نظریات اصلاحی

 

وپیشنهاد های سازنده  به وسیله ی علاقه مندان وصاب نظران ما را در کامل تر کردن آن توانا تر خواهد کرد.

 

                                                                          با تشکر  : عیسی علیزاده

                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول:

 

 

ویژگی های طبیعی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱٫هویت روستا:

 

روستای دل آباد دردهستان القورات /بخش مرکزی بیرجند/ واستان خراسان جنوبی واقع شده

 

است.

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا:

۱-۲-موقعیت ریاضی:

 

روستای دل آباد در شمال شهرستان بیرجند / در۳۳ درجه و۷ دقیقه ی عرض شمالی/در۵۹ درجه

 

و۲۳ دقیقه طول شرقی / در محدوده ی سیاسی دهستان القورات از بخش مرکزی بیرجند قرار

 

دارد ارتفاع آن از سطح دریا۲۱۲۰ متر می باشد.

 

۲-۲- موقعیت نسبی:

 

فاصله ی روستا تامرکز استان  به طور تقریبی۳۶ کیلو متر می باشد ودر مسیر ارتباطی بیرجند-

 

قاین قرار دارد به صورتی که در ۳ راهی حاجی آبادالقورات به یک محور فرعی کشیده وپس از

 

چند روستا به روستای مذ کورمی رسیم قابل ذکر است این محور در انتها به همان محور اصلی

 

یعنی بیرجند- قاین  ختم می شود.

 

۳-۲:تعیین  وسعت ومحدوده ی روستا:

روستای دل آباد طبق آماری  که در سال ۱۳۷۸ توسط اداره ی منابع طبیعی گرفته شده مساحتی

 

حدود۲۶۴۵٫۹ هکتار دارد که از این تعداد۱۶۳۶٫۵۳ هکتار جزء منابع ملی و۱۰۰۹٫۳۷ هکتار

 

مستثنیات روستا را شامل می شود بر این اساس مختصات  UTMروستا به گونه ای است که در

 

زن(منطقه) ۴۰/ y=3668100/x  =۷۲۲۵۰۰  می باشد.

 

 

اقلیم روستا:

 

روستای دل آباد در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده میزان تبخیر وتعرق حاصل ازسطوح آبها

 

وپوششی وخاک بیش از میزان بارندگی است از این رو غالب  نیاز آبی از طریق بارندگی تامین

 

نمی گردد در این اقلیم هیچ جریان دایمی آبی وجود ندارد ریزش های جوی  در این منطقه کم بوده

 

وتغییر پذیری آن فوق العاده زیاد است.

 

۱٫تنگنا ها/ محدودیت ها/وتهدید های اقلیم روستا:

 

– واقع شدن روستا دراقلیم خشک

 

– کمبود بارندگی ورطوبت

 

– نبودن رودخانه ی دایمی

 

– متغیر شدن سطح آبهای زیر زمینی وافت دبی آنها به دلیل خشکسالی های اخیر.

 

۲٫توانها ,امکانات وفرصت های اقلیم روستا:

 

-توان کشاورزی روستا در بهره گیری از سرزمین خشک ونامساعد ناحیه

 

– قابلیت کشت پاره ای از محصولات کشاورزی که به کم آبی ومحیط گرمسیری سازگار هستند

 

مثل رزشک وزعفران .

 

وضعیت باد ها در روستا:

 

طبق آمار ثبت شده درایستگاه سینوپتیک بیرجند اکثر بادهای در ۳جهت شرق/شمال شرقی به

 

جنوب غربی/و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد.

 

 

 

۱٫بادهای شرقی:

 

این باد ها در اواخر بهار واوایل تابستان می وزند ودنباله ی بادهای ۱۲۰ روزه ی سیستان اند این

 

باد ها با سرعت زیاد وفاقد ابر وبارندگی اند.

 

۲٫بادهای شمال شرقی به جنوب غربی:

 

این باد بر اثر آنتی سیکلون(پرفشار) سیبری به وجود می آید و درجه حرارت را پایین می آورد

 

وهمچنین باعث سرمازدگی محصولات کشاورزی می گردد.

 

۳٫بادهای جنوب شرقی به شمال غربی:

 

بادهای گرم ومرطوب اند که در فصل زمستان وارد منطقه می شوند این بادها همراه با ابر

 

وبارندگی کم ودر واقع اثر آنتی سیکلون های اقیانوس اطلس ودریای مدیترانه می باشد.براین

 

اساس در روستای دل آباد بادی که ازشرق روستا می وزد باد غالب منطقه است که ساکنین به آن

 

کوه باد می گویندوبادی های جنوب شرق-شمال غرب باد های باران زا در منطقه هستند که به قبله

 

باد معروف است و درنهایت باد های شمال شرق-جنوب غرب بادهای سرد وخشک منطقه هستند

 

که به آن در اصطلاح محلی سیه باد می گویند.

 

پوشش گیاهی:

 

در روستای مذکور گونه های متعددی از گیاهان می رویند که به دو دسته ی  گیاهان خود روی

 

آبی ودیم تقسیم می  شود

 

۱٫گیاهان خود روی آبی:

 

شامل گیاهانی مانند سلمه / پونه/بادیان/خاکشیر/فریز وغیره می شود .

 

 

۲٫گیاهان خودروی دیم :

بسیاری از گیاهان  دیم خاصیت دارویی دارد مانند کاکتی/ آویشن /مسدار/ بادیان کوهی /گل

 

زوفا/استقودوس که به نظر اهالی در درمان بسیاری از بیماری های مزمن موثر اند به عنوان مثال

 

آویشن ومسدار برای درمان بیماری های سرما خوردگی/تنگی نفس/استخوان دردی/ سر درد

 

مزمن/وبرای آرامش وتمرکز فکرموثر است ضمن اینکه گیاهانی وجود دارد که خاصیت دارویی

 

ندارد مانند شزگیله /شزگ/انگی/جاج/تلخه/گورباش و…(به اصطلاح محلی)

 

وضعیت توپوگرافی وزمین شناسی:

 

روستای دل آباد در شمال بیرجند ودر حوزه ی آبریز دشت بیرجند در شمال حوزه ی آبریزکویر

 

لوت واقع شده است.کوه باقران نسبت به روستا جهت جنوبی دارد وامتداد آن تقریبا شمال غربی –

 

جنوب شرقی است. شیب عمومی روستا جهتی شرق به شمال غرب دارد.روستا به لحاظ زمین

 

شناسی مربوط به تشکیلات دوران کواترنر(چهارم) وشامل سنگ های بازالت می باشد.

 

محدودیتها وتنگنا ها ی توپوگرافی روستا:

 

– واقع شدن روستا در منطقه ی کوهستانی

 

– کمبود زمین مسطح برای بهره گیری از آن در امر کشاورزی توانها وامکانات  توپوگرافی

 

روستا

 

– امکان استفاده از ارتفاعات منطقه به منظور مرتع و دیم کاری

 

 

وضعیت گسل وزمین لرزه:

 

تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه ی گسل قلعه سرخ – نوزاد ازعوامل بارز زمین

 

 

لرزه های اخیر است علاوه بر آن گسل های سیاه کمر/اسماعیل آباد / و بیرجند  هم در منطقه

 

وجود دارد  . بر اساس اظهارات مردم روستادر سال ۱۳۷۵ زلزله ای در منطقه رخ داده است که

 

این زلزله خوشبختانه خسارت  جانی نداشته اما به دلیل عدم استحکام و قدیمی بودن ساختمان ها

 

ونوع مصالح استفاده شده در آن درز وشکاف هایی را در ساختمان ها به وجود آورده است.مزیتی

 

که روستادراین زمینه دارد این است که توپوگرافی آن خطرات زمین لرزه را کاهش می دهدزیرا

 

از چهار طرف توسط کوه محاصره شده است.

 

حوادث طبیعی در روستا:

 

علاوه بر زمین لرزه ‘سیل وسرما زدگی محصولات انواع دیگر بلایای طبیعی هستندکه در روستا

 

رخ می دهد .در روستای دل آبادمسیل هایی در شمال/جنوب /وغرب آن وجود دارد این مسیل ها

 

محور ارتباط بین روستایی را شامل می شود که منطبق بر بستر مسیل می با شد بنا بر نظر افراد

 

روستا این مسیل ها هرز چند گاهی با رگباری کوتاه دست خوش سیلاب شده وباعث مسدود شدن

 

راههای ارتباطی  روستاوصدمه دیدن اراضی زراعی وهم چنین از دست رفتن خاک می گردد به

 

طور مثال:در سال ۱۳۷۶ سیل نا بود کننده ای در روستا رخ داد که خسارات فراوانی به اراضی

 

زراعی وارد کرد.از طرفی سرمازدگی پدیده ای است که در گذشته فقط در اواخر تابستان واوایل

 

پاییزرخ می داد واکثر محصولات کشاورزی به خصوص سیفی جات را نابود می کرد امادرسال

 

های اخیر باگرم شدن آب وهوای کره ی زمین  به تبع آن منطقه گرم شده ودرختانی مانندآلو /بادام

 

/زرد آلوو…از اواسط اسفند ماه شروع به شکوفه دادن می کنداما بر اثر باد سردی (باد شمال

 

شرقی –جنوب غربی ) که شبانه درمنطقه شروع به وزیدن می کند به کلی شکوفه های این گونه

 

درختان به ویژه درخت بادام را از بین می برد وبه کشاورزان خسارات زیادی را وارد می کند.

 

 

 

منابع آب روستا:

 

منابع آب به دو گروه آبهای سطحی وزیر زمینی تقسیم می شود

 

۱٫منابع آب های سطحی روستا:

 

این روستا متاسفا نه بنا بر ناسازگاری های طبیعت منبع آب سطحی چه فصلی وچه دایمی ندارد.

 

۲٫منابع آبهای زیرزمینی روستا:

 

در این روستا به طور گسترده ازمنابع آب زیر زمینی استفاده شده است به گونه ای که در روستای

 

دل آباد ۱۳ رشته قنات با دبی متوسط ۱الی۲ اینچ وجود دارد این قنوات عبارتند :قنات دل آباد/

 

علی آباد(عباس)/چشمه/سبوحی/ نسایی/کمالان اولیا/کمالان سفلی/اشتاکول/کلاته ی مجید/کلاته

 

دیخی/ کلاته قلی /آتوک اولیا/آتوک سفلی/که پر آب ترین آن قنات د ل آباد وکم آب ترین آن قنات

 

کلاته دیخی می باشد ضمن اینکه آب شرب وآشامیدنی روستا از دو قنات دل آباد وعلی آبادوآب

 

لوله کشی تامین اما این۱۳ قنات طی سال های گذشته در پی خشکسالی ها وپایین رفتن سفره ی

 

آبهای زیر زمینی با کاهش چشمگیر دبی مواجه شده است.روستای دل آ باد دارای آب لوله کشی

 

شده می باشد اما متاسفانه بنا به دلایلی از جمله نشست سفره ی آب زیر زمینی چاه مرکز که در

 

روستای نقنج قرارداشت خشک شده وآب لوله کشی روستا قطع گردید اما پس از مدتی براساس

 

مراجعات ودرخواست های مردم روستا دولت با تانکر’آب به محل منبع رسانده وبه طور متوسط

 

هفته ای یک بارآب باز شده ودر اختیار مردم قرار می گیرد. از طرفی دولت خدمت گذار در نظر

 

دارد بار دیگر آب لوله کشی  دایمی را به روستا برساند این طرح از چاهای عمیق روستای مرک

 

آغاز وبه سمت دهستان القورات هدایت می شود که تا این لحظه تا روستای بزقنج لوله کشی

 

صورت گرفته است. روستای دل آباد جزء یکی از روستاهایی است که در این طرح

 

 

قراردارد.بدیهی است روستای مذکورفاقد چشمه/چاه عمیق ونیمه عمیق است.

 

مشکلات منابع آب آشامیدنی روستا:

 

– عدم وجود آب کافی در شبکه ی آبرسانی روستا وجیره بندی آب فقط یک روز در هفته به دلیل

 

کمبود آب

 

– استفاده مردم روستا از رختشو خانه برای شستن ظروف/البسه/ فرش وغیره وبروز مشکلاتی از

 

جمله بعد مسافت وسختی تردد

 

– استفاده از آب مظهرقنات جهت آب آشامیدنی ومشکلات تردد روزانه زنان وکودکان برای تهیه

 

ی آب آشامیدنی

 

مشکلات منابع آب کشاورزی روستا:

 

– کمبود آب زراعی با وجود ۱۳ رشته قنات در روستا

 

– پایین بودن دبی آب قنوات درپی خشک سالی های اخیر

 

– پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه های سنتی آبیاری

 

– هرز روی آب به واسطه ی خاکی وروباز بودن نهر های آب درمزارع

 

وضعیت کشاورزی در روستا:

 

شیوه ی کشت به صورت کاملا سنتی صورت می گیرد. به دلیل کوچک بودن قطعات زمین های

 

زراعی که نتیجه ی قوانین غلط ارث وتقسیم زمین است وهم چنین  پراکنده بودن آن  کمتر از

 

ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود وبیشتر از نیروی کارخانواده در بهره برداری های

 

اقتصادی زمین  استفاده می شود.مالکیت اراضی  فردی وهدف از تولید برآوردن نیا زهای

 

معیشتی خانواده می باشد سطح تولید کم و نو آوری در مدیریت کشت مشاهده نمی شود. نوع

 

محصولات متنوع است تا اگر محصولی از بین رفت محصول دیگری برای خانواده باقی

 

بماند.زراعت روستا را گندم/جو/سیر/هندوانه و..وباغات آن را اکثرا زرشک/بادام/آلو وبه

 

ندرت زعفران دربر می گیرد بر این اساس سطح زیرکشت آبی روستا۸٫۶هکتاروسطح آیش آن

 

۰٫۶وسطح زیر کشت دیم۱۰۳٫۸ هکتاربا سطح آیش۹۸٫۶ می باشد.

 

نمودار شماره ی:۱ سطح زیرکشت ومیزان آیش روستای دل آباد درسال۹۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره ی۱ سطح زیرکشت ومیزان تولید زراعی روستای دل آباد در سال ۹۳

 

 

  سطح زیر کشت سطح آیش
آبی ۸٫۶ ۰٫۶
دیم ۱۰۳٫۸ ۹۸٫۶

 

نوع محصول سطح زیر کشت هکتار راندمان تولیددرهکتار(کیلوگرم) درآمد ناخالص هر هکتار(ریال) درآمد خالص هر هکتار(ریال)
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۴۱۲۸۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۸۷۵۴۶۰
جو آبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۲۸۵۲۰۰۰
جمع ۹۹ ۳۷۸۵۵۴۶۰

باغداری

آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۷۹۶۵۰۰
بادام ۱۰٫۸
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۴۸۵۵۰۰۰
جمع ۱۳٫۴ ۱۰۲۶۵۱۵۰۰

همانطور که در جدول مشخص است سطح زیر کشت گندم دیم بیشتر اما بازدهی کمتری دارد

 

از طرفی در باغداری بیشترین سطح زیر کشت به بادام اختصاص دارد اما همانطورکه قبلا عنوان

 

شد به دلیل سر مازدگی هیچ محصولی از آن بدست نمی آید درعوض گندم وجوی آبی در زراعت

 

وزرشک باسطح زیر کشت کم بازدهی بالایی دارد.

 

*مشکلی که دراین رابطه وجود دارد این است که آمار مربوط به محصول زرشک  کاملا اشتباه

 

به نظر می رسد زیرا رقم خیلی پایین تر ازواقعیت می باشد.طبق محاسبه تقریبی  سطح زیرکشت

 

روستا به تنهایی بیش ازرقم کل یعنی۱۳٫۴ می باشد.

 

بررسی زندگی جانوری روستا:

 

در دو بخش جانوران اهلی و وحشی خلاصه می شود.

 

۱٫جانوران اهلی:

 

حیوانات اهلی روستا شامل گاو /گوسفند/ بز/الاغ/مرغ/خروس /وکفتر می شود که به صورت

 

سنتی پرورش می یابند وبه مرتفع کردن برخی نیازهای اهالی کمک می کنند مانند گوسفند وبز

 

نیازگوشتی ساکنین را برطرف می سازد.

 

۲٫جانوران وحشی:

 

حیوانات وحشی روستا شامل گرگ/ شغال /روباه/خرگوش/خارپشت/ مار/سوسمار می شوند

 

همچنین پرندگان وحشی روستا عبارتند از:زاغ/کلاغ/تیهو/شاهین /جغد/قمری(موسی

 

تقی)/گنجشک (چغوک)و…

 

ازطرفی آبزیانی مثل ماهی وجلبک در قنوات روستا یافت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم:

 

ویژگی های انسانی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: تاریخچه روستا

 

وجه تسمیه ی روستا:

 

بنا به گفته ی اهالی محل واسنادی که وجود دارد در مورد نامگذاری روستا به”دل آباد” دو نظریه

 

وجود دارد

 

۱٫بر اساس نظر عده ای مردمان این روستا به دلیل اینکه در گذشته نسبت به مردم مناطق اطراف

 

فهمیده تر /پیشرفته تر ودر کل افرادی خوب وبا نزاکت بوده اند  به دل آوا معروف شده است که

 

بعدها بنا به دلایلی نامعلوم از دل آ وا به دل آباد تغییر کرده است.

 

۲٫نظر دومی که در این رابطه وجود دارد این است که این روستا در گذسته نسبت به حال

 

حاضرخوش آب وهواتر وسرسبزتر بوده است بنابر این به آن دل آباد می گفتند.

 

خلاصه تاریخ روستا براساس اظهارات مردم:

 

روستای دل آباد حدود ۷۵۰ سال پیش توسط فردی کرمانشاهی به نام حاجی کرمانشاهی ایجاد شده

 

است این فرد اولین قنات روستارا احداث  ودرپی آن دامداری وکشاورزی را گسترش داده است

 

.در آن زمان که اوضاع نا امنی توسط تر کان شرق به وجود آمده اقوامی که در اطراف واکناف

 

روستا زندگی می کرده اند تصمیم به تمرکز دریک مکان گرفته اند این مکان همان دل آباد بوده

 

است بر این اساس اقوام آتیان که در جنوب روستایعنی در آتوک فعلی زندگی می کرده اند/اقوام

 

سبوحیان که در شمال روستادر سبوحی فعلی روزگار می گذرانده اند وهمچنین اقوام کولیان که در

 

غرب روستا یعنی در اشتا کول فعلی زندگی می کرده اند همگی در دل آباد فعلی تمرکز یافته اند

 

این افراد به دلیل ترس از ترکان  قلعه ای در محله ای که اکنون پی کمر نامیده می شود بنا نهاده

 

اند ودرپی آن به ساخت تونل زیر زمینی برای استفاده از قنات وغیره اقدام کرده اند تاریخ با همین

 

فرازونشیب ها سپری شده تا اینکه با کاهش ناامنی مراحل توسعه ی کالبدی روستا آغاز وهسته ی

 

اولیه ی آن بیرون از قلعه شکل گرفته است و روستا چه از لحاظ خانوار وچه از لحاظ وسعت

 

تحت تسلط گسترش قابل ملاحظه ای یافته است.

 

اماکن و بنا های تاریخی:

 

این روستا دارای بناهایی از جمله قلعه /تونل زیر زمینی /آسیاب بادی/وقنات قدیمی بوده است که

 

متاسفانه همگی آنها به دلیل عدم آگاهی مردم تخریب وبه جای آن خانه مسکونی ساخته شده است.

 

فصل دوم: سیمای روستا

 

مراحل گسترش کالبدی روستا:

 

روستای دل آباد دارای چند مرحله ی توسعه ی کالبدی می باشد که عبارتند از:

 

۱٫هسته ی اولیه ی روستا:

 

به طور طبیعی در ایران هسته ی اولیه ی اکثر روستا های متمر کز گرداگرد اماکن عمومی از

 

جمله مسجد/ قلعه گسترش کالبدی پیدا کرده است روستای دل آباد هم از این قاعده مستثنی

 

نیست.گرچه هسته ی اولیه ی روستا به طور کلی تخریب وتبدیل به ساخت وسازهای جدید گردیده

 

است اما آثاری اندک تداعی کننده ی این موضوع است که روستای مذکورهم مثل دیگر روستاهای

 

متمرکز گرداگرد اماکن گسترش یافته است هسته ی اولیه درشمال غربی دل آباد فعلی واقع بوده

 

است به گونه ای که تمام قسمت های آن به جزء نشانه هایی  کوچک متا سفانه توسط اهالی به

 

منظور ساخت ساز های جدید از بین رفته است به عنوان مثال مسجد قدیمی روستا که تنها اثر باقی

 

مانده ی هسته ی اولیه محسوب می شد در سال ۱۳۸۶ کاملا تخریب به جای آن مسجد جدیدی

 

ساخته شد.

 

۲٫مرحله ی اول توسعه:

 

در این مرحله از توسعه ساخت وسازها اغلب در اطراف مسیل اصلی روستا شکل گرفته است به

 

صورتی که ساختمان ها در این مرحله از هسته ی اولیه به سمت جنوب کشیده شده است احتمال

 

می رود در این مرحله جابجایی قنات  به۵۰۰ متری شمال روستا صورت گرفته است (ازمنزل

 

آقای چوپانی به سمت سر آب فعلی)

 

:۳مرحله ی دوم توسعه :

 

طبق بررسی های انجام شده ساخت وسازهای این مرحله به سمت شرق روستا سوق پیدا کرده

 

است به عبارت دیگر در این مرحله  قلعه ی روستا به علت ساخت وسازهای جدید ونا آگاهی مردم

 

تخریب شده است. به هر تقدیر در این مرحله محله ی موسوم به پی کمر شکل گرفته است.

 

مرحله ی سوم توسعه ی روستا:

 

دراین مرحله ساختمان های روستا مجددا خود را به سمت جنوب روستا کشیده است به گونه ای که

 

در مورد گسترش روستا به سمت جنوب ۳ دلیل وجود دارد:۱٫در قسمت شمالی روستا وجود

 

قبرستان فرصت هر گونه ساخت وساز را گرفته است. ۲٫شرق روستا به دلیل نزدیکی به مزارع

 

ومسیل نمی تواند هیچ ساخت وسازی صورت گیرد .۳٫همچنین در غرب روستا  باز هم به دلیل

 

نزدیکی به مزارع ومسیل ساخت وساز متوقف شده است  بنا براین ناچارغالب پیشروی ها در

 

جنوب روستا صورت گرفته است.

 

محلات مختلف روستا:

 

روستای دل آباد شامل ۴ محله می باشد:

 

۱٫محله ی سر آب:

 

هسته ی اولیه ی روستا ومرکز آمد وشد افراد روستا می باشد . اماکنی مانند مسجد/حسینیه/قنات

 

اصلی /شعبه ی نفت/پایگاه بسیج/کانون مساجد/کتابخانه/وباشگاه جوانان روستا در این محله واقع

 

است. با این تفاسیر این محله از روستا محل ارتباط وتجمع اهالی جهت امور مختلف از جمله امور

 

مذهبی می باشد.

 

۲٫محله ی بالای ده روستا (معروف به بلند تگ)

 

جنوب روستا رادر بر می گیرد به گونه ای که جدید ترین ساختمان ها در این محله قرار دارد اکثر

 

کوچه های آن علی رغم شیب زیاد پرعرض هستند اما بسیاری از آنهابرای عبوروسایل نقلیه

 

مناسب به نظر نمی آید  بهداشت/دبستان /دفتر خدمات ارتباطی /وساختمان دهیاری در این محله

 

قراردارد ضمن اینکه جدیدا محور ارتباطی روستا از محله ی سرآب به بالا دست این محله انتقال

 

یافته است بر این اساس این محله بعد از محله ی سر آب پررفت آمد ترین محله لحاظ می گردد.

 

۳٫محله ی پایین روستا(معروف به پایین تگ):

 

در شمال روستا واقع است تراکم ساختمان ها درآن اندکی بیشتر است به گونه ای که عرض کم

 

وشیب زیاد کوچه های آن امکان عبور وسایل نقلیه را فراهم نمی کند از طرفی حمام متروکه ی

 

روستا/قبرستان وبیشتر مزارع روستا در پایین دست این محله قرار دارد

 

۴٫محله ی پی کمر:

دربر گیرنده ی شرق روستا است این محله کم رفت وآمد ترین محله قلمداد می شود.

 

*اما آنچه جالب توجه به نظر می رسد در محله بندی روستای مذکور بر خلاف  اغلب روستا

 

هایی که محله بندی آن جنبه ی قومی /مذهبی/فرهنگی و…دارند هیچ گونه تعصبی به چشم نمی

 

خورد وتقسیم بندی آن کاملا عرفی می باشد.

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی به کار رفته در آن:

 

درطول تاریخ آنچه مسلم است این موضوع می باشد که هر ناحیه ی جغرافیایی بنا بر شرایط آب

 

وهوایی خود خانه های متفاوتی دارند که تا حد زیادی گویای نوع آب وهوای آن ناحیه می باشد به

 

طور مثال خانه های موجود درنواحی جنگلی وبارانی از چوب وبا سقف شیروانی ساخته شده

 

است یادر نواحی خشک خانه ها ازخشت وگل با سقف گنبدی بنا شده است از طرفی نوع فعالیت

 

ودرآمد حاصل از آن وهمچنین مصالح در دسترس  جهت ایجاد خانه وکیفیت آن نقش مهمی دارد.

 

روستای دل آباد به دلیل اینکه درمنطقه ی آب وهوایی خشک ونیمه خشک واقع است اکثرا دارای

 

ساختمان هایی است که مصالح مورد استفاده ی آن از اطراف روستا بدست آمده است مانند خشت

 

/گل /سنگ/چوب و… روستای مورد مطالعه ی ما ۳نوع ابنیه با کیفیت دارد که عبارتند از:

 

۱٫ابنیه ی بادوام:

متاسفانه ابنیه های بادوام روستا کم وحدود ۱۳ درصد می باشد مصالح به کار رفته در این نوع

 

ابنیه ها از تیر آهن وآجر است .اکثر آنها درجنوب روستا به چشم می خورند این ابنیه ها دارای

 

شرایط مطلوبی برای زندگی اند وبه ابنیه های نوساز معروف می باشند.

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام:

 

این نوع ابنیه حدود۸۲ درصد از خانه های روستا در بر می گیرد ومصالح به کار رفته در آن از

 

خشت /سنگ/وچوب می باشد این نوع ابنیه از لحاظ ضریب امنیت شرایط قابل قبولی ندارند ودر

 

مراحل اول ودوم توسعه ساخته شده اند.

 

۳٫ابنیه ی بی دوام:

 

این دسته از بناها به دلیل قدمت زیاد وهم چنین به کار بردن مصالح  کم دوام در آن مخروبه یا در

 

حال تخریب هستند در این بناها کسی زندگی نمی کند وممکن است دارای سقف یا بدون سقف

 

باشند. این بناها گاها فضایی است که اختصاص به نگه داری دام دارد.مصالح به کار رفته در آن

 

از کاه گل/خشت وچوب است و۵ درصد از ساختمان ها رادر برمی گیرد.

 

نمودار شماره ۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

        جدول شماره ی۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

انواع واحد مسکونی درصد نوع مصالح
بادوام۱ ۱۳ تیر آهن/آجر
نیمه بادوام۲ ۸۲ خشت/سنگ/چوب
کم دوام ۳ ۵ گل /چوب

 

فصل سوم: جمعیت شناسی روستا

 

میزان وتغییرات آن طی زمان:

 

از میان ویژگی های روستا آنچه بیش از همه ذهن انسان را به خود جلب می کند بحث جمعیت

 

وشناخت آن است که براستی برای وقوف یافتن از چگونگی تحول وتوسعه ی روستا امری اجتناب

 

ناپذیر به حساب می آید. می دانیم که سرشماری جمعیت در ایران  به صورت رسمی ازسال۱۳۳۵

 

آغاز گردیده وقبل از آن آمار دقیق وقابل اعتمادی که بشود به آن اطمینان کرد وجود ندارد( اگر

 

چه بنا به نظر دکتر مسعود مهدوی احتمالا در ایران اولین سر شماری را درسال ۱۲۵۲شمسی

 

صنیع الدوله انجام داد می توان برآوردی از جمعیت روستایی به عمل آورد که بر اساس آن

 

جمعیت کل ایران۱۱٫۵ میلیون نفر بود به گونه ای که از این تعداد ۴۳٫۵ درصد آن در روستا

 

زندگی می کرده اند یا ژنرال شیندلر در گزارشی از جمعیت ایران در سال ۱۲۶۲ جمعیت ایران

 

را ۷٫۶ میلیون نفر بر آورد می نماید که درحدود ۵۰درصد آن روستاییان و۲۵ درصد آن را

 

عشایران در بر می گیرند.به طور کلی آمار موجود قبل از سال ۱۳۳۵ اطلاعات دقیقی از جمعیت

 

روستا  به دست نمی دهد)(جغرافیای روستایی ایران –مسعود مهدوی صفحه ی۱۰۳)

 

از طرفی طبق آماری که سرشماری های رسمی به عمل آمده مشخص شد که در ایران روز به

 

روز جمعیت روستایی کاهش می یابد ودرعوض به جمعیت شهر ها افزوده می شود به عنوان

 

نمونه در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۳ درصد جمعیت در روستا ها زندگی می کر ده اند و۴۷ درصد آنها

 

در شهر ها  ودر سال ۱۳۶۵ حدود ۴۵٫۸ درصد جمعیت در روستا و۵۴ درصد آنها در شهر ها

 

زندگی می کرده اند که علت آن اتفاقاتی است که بعد اصلاحات ارضی صورت گرفت وباعث

 

تخلیه ی بیشتر جمعیت روستا گردیده است.

 

اما در مورد جمعیت روستای دل آباد می توان دو دوره را بررسی کرد:

 

۱٫دوره ی قبل از سال۱۳۳۵ یعنی دوره ی غیر رسمی:

 

اگرچه در دوره ی غیر رسمی آماری وجود ندارد که بشود به آن اعتماد کرداما بر اساس نظر

 

اهالی ودادن برخی نشانه ها  می توان تا حدی جمعیت روستا را حدس زد.

 

به این ترتیب روستای دل آباد دردوره ی غیررسمی تقریبا در بین ۸۰الی۹۰ نفرمتغیربوده است به

 

گونه ای که در دوره ی چند ساله جمعیت چندان رشدی نداشته است به عبارت دیگر با وجود اینکه

 

خانواده ها فرزندان زیادی داشته اند گاها به این موضوع بر می خوریم که مرگ ومیر بیشتر از

 

متولدین زنده مانده بوده است  وبرعکس بنابر این  جمعیت در طی زمان نه چندان رشد ونه چندان

 

کاهشی داشته است.بعد ها به دلیل بهتر شدن اوضاع وافزایش امکانات بهداشتی بر جمعیت روستا

 

افزوده شده است.

۲٫جمعیت روستا در دوره ی رسمی(ترجیحا ۳دوره ی۶۵/۷۵/۸۵):

 

اگر بخواهیم آمار جمعیتی روستای مذکور را در سه دوره ی سرشماری اخیر(۶۵ ,۷۵و۸۵)

 

مقاسسه نماییم متوجه این مسئله می شویم که این روستا  تا سال ۱۳۷۵ نه تنها دچار کاهش جمعیت

 

نشده بلکه نسبت به دوره ی قبل بر جمعیت آن افزوده شده است اما این رشد طی زمان سیر نزولی

 

داشته است یعنی جمعیت روستا د سال ۱۳۶۵حدود ۳۳۴ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۱نفر مرد

 

و۱۸۳نفرزن بوده است به گونه ای که نسبت به  سال   ۱۳۵۵, ۱٫۳رشد داشته است ودر سال

 

۱۳۷۵جمعیت به ۳۸۴نفر رسیده است که از این تعداد  ۱۸۷نفر مرد و۱۹۷ نفر زن بوده اند این

 

دوره نسبت به دوره ی  قبل ۰٫۴ رشد داشته است ودر سال۱۳۸۵جمعیت ۳۵۷نفر بوده که از این

 

تعداد ۱۷۲ نفر مرد و۱۸۵ نفر زن بوده اند این دوره نسبت به دوره ی قبل ۰٫۸- رشد منفی داشته

 

است ودر سال ۱۳۸۸ باز هم جمعیت کاهش وبه۳۳۴ نفر رسیده است که از این تعداد ۱۶۰ نفر

 

مرد و۱۷۴ نفر زن  هستند.

 

علت اینکه جمعیت روستا در این سه دوره سیر نزولی داشته است عبارت است از:

 

خروج نیروی جوان وفعال روستا که نسل مولد روستا را تشکیل می دهند این عامل به دلیل

 

مشکلات اقتصادی واجتماعی در اثر خشک سالی های متوالی,پایین بودن درآمد اقتصادی,وجود

 

بیکاری,عدم وجود امکانات رفاهی –خدماتی وهمچنین عدم علاقه ی نیروی جوان روستا به

 

فعالیت های کشاورزی می تواند از عوامل تخلیه ی جمعیت  نسبی روستا و مهاجرت به شهر باشد

 

با این تفاسیرروستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه جزء روستا های مهاجر فرست

 

تلقی می گردد.

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال۱۳۸۸:

 

ساختمان سنی به طور مستقیم تحت تاثیر سه عامل متغیر یعنی مرگ ومیر /زایش ومهاجرت قرار

 

دارد این عوامل کاملا ازهم مستقل نیستند و هر گونه تغییری دریک عامل سرانجام بر دوعامل

 

دیگر نیز اثر می گذارد اما شرایط اجتماعی واقتصادی تنهااز طریق این سه عامل می تواند بر

 

ساختمان سنی تاثیر گذارد.از طرفی اگر چه آمارگیران روش های متعددی برای تعیین دقیق

 

محاسبات سنی به کار می گیرند ولی در مجموع این اطلاعات معمولا باعدم دقت کافی مواجه

 

است(اصول ومبانی جغرافیای جمعیت / مهدوی مسعود-صفحه ی ۱۱۱)

 

برای بررسی نسبت سنی وجنسی روستای دل آباد دو عامل گروه سنی وهرم سنی راموردتوجه

 

قرار می دهیم:

جدول شماره ی۳: نسبت سنی جمعیت روستای دل آباد درسال۸۸

نسبت سنی مرد زن کل
۱۴-۰ ۳۰ ۳۰ ۶۰
۶۴-۱۵ ۹۳ ۱۲۳ ۲۱۶
۶۵به بالا ۲۷ ۲۱ ۴۸

نمودار شماره ی۳:نسبت سنی جمعیت

 روستای دل آباد در سال ۸۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنیم اکثر افراد روستا را بزرگسالان در بر می گیرد که در واقع جمعیت

 

فعال روستا به حساب می آید ودو گروه سنی دیگر که شامل کودکان وسالخوردگان می شود

 

جمعیت کمتری را در برمی گیرد.

 

نمودار شماره ی۴:نسبت جنسی گروههای سنی  مختلف روستای دل آباد

در سال۸۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار بالانسبت جنسی گروههای سنی روستا را نشان می دهد  به گونه ای که در گروه

 

سنی۰تا۱۴ سال نسبت جنسی مردان ۳۵ درصد وزنان ۴۲ ذرصد می باشد ونسبت جنسی کل در

 

آن ۸۳٫۳ درصد است. در گروه سنی ۱۵تا۳۴سال حدود ۶۴درصدمرد و۶۹ درصد آنها زن بوده

 

اند ونسبت جنسی درآن ۹۲٫۸ درصد می باشد. در گروه سنی ۳۵تا۶۴ سال مردان ۵۲ درصد

 

وزنان۵۸ درصد ونسبت جنسی در آن۸۹٫۷ درصد است. اما در گروه سنی ۶۵سال به

 

بالا۲۱درصد مردو۱۶ درصد زن بوده اندونسبت جنسی در آن۱۳۱٫۳ می باشد.

 

برآوردی از میزان سواد مردم روستا در سال ۸۸:

 

یکی از معیارهای پیشرفت های اجتماعی در هر جامعه میزان باسوادان آن می باشد آموزش در

 

 

جامعه نقش مهمی را ایفا می کند که غافل شدن از آن می تواند ضر به ی مهلکی بر ارکان اصلی

 

جامعه وارد آورد.در بررسی وتحلیل آمار مربوط به سواد آموزی افراد زیر ۶ سال لحاظ نمی شود

 

زیرا این افراد هنوز به مرحله ی آموزش عمومی نرسیده اند. مسئله ی سواد امری است مهم

 

وموثر به گونه ای که هر کشوری  جمعیت دانش آموخته بیشتری داشته باشد به طبع خلاقیت

 

ونوآوری در آن بیشتر به چشم خواهد خورد برعکس هر کشوری جمعیت دانش آموخته کمتری را

 

دارا باشد کمتر از تکنولوژی ونوآوری بهره خواهد برد ضمن اینکه همان تحصیل کرده های کم

 

در جایی که باید به کار گرفته شود به دلیل فراهم نبودن ساختار ها مشغول به فعالیت نیستند این

 

وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم از جمله ایران گرفتار آن می باشد بنابر این وضع

 

سواد نقش تعیین کننده ای در اوضاع جامعه دارد.روستای دل آباد از لحاظ محیط آموزشی فقط

 

دارای یک مدرسه ی دبستان می باشد این به گونه ای است  که به خاطر تخلیه ی جمعیت روستا

 

روز به روز از تعداد دانش آموزان آن کاسته وچه بسا روزی برسد که دیگر هیچ دانش آموزی

 

برای تحصیل در آن وجود نداشته باشد قابل ذکر است این دبستان درحال حاظر یعنی در سال ۸۸

 

کلا۲۳ دانش آموز دارد که ازاین تعداد ۱۵ نفرپسر و۸نفر دخترمشغول به تحصیل هستند. ازطرفی

 

طی چندین مرحله نهضت سواد آموزی اقدام به باسواد کردن  افراد روستا کرده است اما اگر چه

 

هدف اصلی باسواد کردن افراد بوده ولی مشکلاتی چند از قبیل کهولت سنی اکثر افراد, عدم

 

حضور منظم در کلاس ها, سرباز زدن برخی از آنها  برای حضور در کلاس وعدم دقت در

 

هنگام آموزش گاه بی گاه مانع تحقق این هدف می گردد.

 

 

 

جدول شماره ی ۴:وضع سواد مردم روستای دل آباد در سال ۸۸

(به نفر)

بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فوق دیپلم لیسانس بالای لیسانس
۱۰۷ ۱۲۲ ۴۳ ۳۶ ۵ ۲

 

همان گونه که در جدول مشاهده می کنیم متاسفانه ۱۰۷ نفر از جمعیت روستا بی سواد هستند.

 

وضع به گونه ای است که هرچه به مدارج ومقاطع بالاتر می رویم از تعداد افراد کاسته می شود

 

که این خود نتیجه ی توجه کم به امر تحصیل به خصوص در گذشته می تواند باشد (به دلیل پای

 

بند بودن به برخی از فرهنگ ها)

   

جدول شماره ی۵: متولدین روستای دل آباداز سال۸۴ تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل
۱ ۳ ۴
۸۵ ۱ ۱
۸۶ ۱ ۱ ۲
۸۷
۸۸ ۳ ۳ ۶

مشاهده می کنیم بیشترین متولدین مربوط به سال ۸۸ وکمترین آنها مربوط به سال ۸۷

 

است که هیچ فردی متولد شده است.

جدول شماره ی ۶: فوت شد گان روستای دل آباد از سال ۸۴تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل علت مرگ
۸۴ ۲ ۲ ۴ سکته/مشکلات روانی تنفسی
۸۵ ۳ ۲ ۵ سرطان/دیابت/فشار خون/تصادف/سکته
۸۶ ۱ ۱ سکته قلبی
۸۷
۸۸ ۳ ۳ آسم/سکته قلبی/فشار خون

 

همانگونه که در جدول مشخص است  بیشترین مرگ ومیر مربوط به سال ۸۵و کمترین آنها

 

مربوط به سال۸۷ می باشد که خوشبختانه هیچ کسی فوت نکرده است آنچه مسلم است این است که

 

اکثر افراد فوت شده بر اثر سکته جان خود را از دست داده اند.

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی( ۱۳۹۵,۱۴۰۵و۱۴۱۵):

 

برای محاسبه ی آن از فرمولpo(1+r)t  pt =کمک می گیریم.

 

Po=بیانگر جمعیت فعلی     r=نرخ رشد      t=دوره ی زمانی

 

*برای محاسبه از نرخ رشد ۳ دوره ی ۸۵,۷۵,۶۵ میانگین گرفته ایم که نرخ رشد میانگین ۰٫۳

 

بدست آمده است.

 

بر این اساس جمعیت روستا در سال ۸۵,۳۳۴ نفر بوده است  بنابراین جمعیت روستا

 

در سال ۹۵  به چند نفر خواهد رسید؟

 

Pt=po(1+r)t=334(1+0.3)10=347

 

طبق فرمول جمعیت در سال ۹۵ به ۳۴۷ نفر خواهد رسید.

 

 

 

 

جمعیت در سال ۱۴۰۵ :

 

Pt=po(1+r)t=347(1+0.3)10=360

 

در سال ۱۴۰۵ جمعیت به ۳۶۰نفر خواهد رسید.

 

جمعیت در سال ۱۴۱۵:

 

Pt=po(1+r)t=360(1+0.3)10=373

 

در سال ۱۴۱۵ جمعیت روستا به ۳۷۳ نفر خواهد رسید.

 

*اما انچه در حال حاضر وجود دارد کاهش جمعیت  است نه افزایش آن …

 

وضعیت مهاجرت در روستا:

 

مهاجرت یعنی حرکت یا جابه جایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین

 

واسکان  در سرزمین  دیگر. از طرف دیگر مهاجرت برای انسان هایی مطرح می شود که

 

استقرار یافته اند وبرای مدت طولانی در مکانی ساکن بوده و احتمالا در این مدت  تصمیم قطعی

 

برای مهاجرت نداشته اند. در یک مقطع زمانی انگیزه ای  اعم از اقتصادی,اجتماعی ویا سیاسی

 

آنها را ترک سرزمین اصلی و اقامت در سرزمین دیگر وا می دارد که معمولا در آن قصد

 

بازگشت مطرح نیست بنابراین این طرز تلقی از مهاجرت کسانی را که فصلی یا موقتی مهاجرت

 

می کنند در زمره ی مهاجرین قرار نمی دهد(مبانی جغرافیای جمعیت –مهدوی مسعود/صفحه ی

 

۱۷۴)مهاجرت از روستا به شهرعموما مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود این پدیده

 

در کشور هایی که در حال صنعتی شدن هستند بسیار اتفاق می افتد تا جایی که این جابه جایی نقش

 

اصلی را در توسعه ی اقتصادی وافزایش درآمد بازی می کندکشور ایران نمونه ی بارزی از این

 

وضعیت است.(مبانی ج جمعیت- مهدوی مسعود/صفحه ی ۱۸۴)

 

روستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه  تا دوره ی۶۵-۵۵به ندرت در آن مهاجرتی

 

اتفاق  می افتاده است یا به عبارت دیگرهیچ نوع مهاجرتی در آن ثبت نشده است اما از این دوره

 

به بعد کم کم بنا برشرایطی که بر جامعه حاکمفرما بود مهاجرت به شهرآغازشد بدیهی است این

 

مهاجرت غالبا براثر پیدا کردن شغل وازدواج صورت می گرفته ومی گیرد اما از سال۱۳۷۵بر

 

شدت آن افزوده شده است.به هر حال ما آمار افرادی راکه در یک دوره ی ۵ساله یعنی از

 

سال۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ از روستا مهاجرت کرده اند یا در این دوره ی زمانی به روستا آمده اند

 

بررسی نموده ایم که به تفکیک جنس  آن را درجداول زیر بیان کرده ایم.

 

 

 

 

جدول شماره ی ۷: آمار افرادی که از سال۸۴تا۸۸ از روستا مهاجرت

کرده اند

 

سال تعداد خانوارر مردد زن. انگیزه مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل.
۱۳۸۴ ۳ ۳ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,سمنان. ودستگرد ۲۴سال/دیپلم ۲۴سال/ابتدایی ۲۷سال/ابتدایی ۵
۱۳۸۵ ۳ ۲ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند ۲۹ سال/فوق دیپلم.۲۷سال /لیسلنس  ۲۵سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶ ۲ ۲ ۵ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,طبس ودستگرد ۲۶سال/دیپلم

۳۰یال دیپلم

۷
۱۳۸۷ ۷ ۷ ۸ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,آرین شهر,زهان,فلارگ,سنگ آباد ۲۵سال/دیپلم.جانی ۲۸سال/سیکل.۳۱سال /لیسانس.۲۶ سال/سیکل/۲۱سال/ابتدایی.۲۵سال/سیکل ۱۵٫
۱۳۸۸ ۳ ۳ ۴ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,اسد آباد ۲۷سال/دیپلم.۲۷سال/لیسانس.۲۶سال سیکل ۷

 

 

 

 

 

 

جدول شماره۸: افرادی که ازسال ۸۴تا۸۸ به دل آباد مهاجرت کرده اند

 

سال تعداد خانوار مرد زن انگیره مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل
۱۳۸۴
۱۳۸۵ ۱ ۲ ۲ وجود برخی مشکلات درشهر موقتی دل آباد ۳۶سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶
۱۳۸۷ ۱ ۱ طلاق دائمی دل آباد ۱
۱۳۸۸ ۱ ۱ ۳ کشاوزری ودامداری دائمی دل آباد ۲۸سال/ابتدایی ۴

 

 

فصل ۴:

 

ساختار اقتصاد روستا:

 

اقتصاد روستایی بر بهره برداری وبهره وری ازخاک تکیه دارد وهرفعالیتی که وابسته ی آن یا

 

براثرآن باشد  وجامعه ی روستایی را منتفع کند در این بحث جای دارد معیشت اصلی روستاییان

 

از طریق  کشاورزی وکشت وکار در روی زمین تامین و ممکن است حرفه ومشاغل جنبی وجود

 

داشته باشد که قسمتی از معیشت روستاییان را تامین کند به هر حال اقتصاد روستایی شامل تمام

 

فعالیت های موجود در روستا اعم ازکشاورزی ویا غیر کشاورزی را که برای تامین معاش

 

روستاییان صورت می گیرد در بر می گیرد بنابراین ارکان اقتصاد روستایی به شدت وابسته به

 

آب وخاک,شیوه ی آبیاری وسازمان تولید می باشد(ج انسانی ۲-مومنی مهدی صفحه ی ۱۶۳)

 

در روستای دل آباد فعالیت های سه بخش عمده یعنی کشاورزی ,صنعت وخدمات وجود دارد که

 

به تفکیک آن را در جدول زیر نشان می دهیم:

 

جدول شماره ۹:فعالیت های عمده ی روستای دل آباد در سال۸۵

نام بخش نوع شغل تعداد شاغل درصد
کشاورزی زراعت,باغداری دامداری ۸۶ ۴۴٫۶
صنعت کارگر ساختمان وکارخانه ای,کارگر قالی بافی ۹۶ ۴۹٫۷
خدمات کارمندودهیار,فروشنده وراننده تراکتور ۱۱ ۵٫۷
جمع ۱۹۳ ۱۰۰

بر این اساس از کل جمعیت روستا در سال۸۵,۱۹۳نفر جمعیت فعال محسوب می شوند بنابراین

 

ضریب بار تکفل روستا به شرح زیر است:

 

۱۷۱٫۰۹=۱۰۰ضرب در۲٫۹/۱۱۸=D.R

 

ضریب بار تکفل روستا ۱۷۱٫۹می باشد که در مقایسه با ضریب کشوری که ۱۰۳٫۷است بسیار

 

بالا تر است

جدول شماره ۱۰:نرخ فعالیت روستای دل آباد در سال ۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت ده ساله وبیشتر جمعیت فعا ل نرخ فعالیت
۱۳۷۵ مرد ۱۱۴ ۱۰۳ ۹۰٫۴
زن ۱۴۶ ۱۴ ۹٫۶
جمع ۲۶۰ ۱۱۷ ۴۵
۱۳۸۵ مرد ۱۵۳ ۱۳۲ ۸۶٫۳
زن ۱۶۶ ۹۵ ۵۷٫۲
جمع ۳۱۹ ۲۲۷ ۷۱٫۲

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ای بیرجند

 

 

 

 

 

جدول شماره۱۱:نرخ اشتغال وبیکاری روستای دل آباد در سال۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت بیکار جمعیت فعال نرخ اشتغال نرخ بیکاری
۱۳۷۵ مرد ۲۰ ۱۰۳ ۸۰٫۶ ۰٫۲
زن ۷ ۱۴ ۵۰ ۰٫۵
۱۳۸۵ مرد ۲۵ ۱۳۲ ۸۱٫۱ ۱۸٫۹
زن ۹ ۹۵ ۹۰٫۵ ۹٫۵

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ی بیرجند

 

برپایه ی اطلاعات جدول۱۱می توان گفت نرخ فعالیت مردان در سال۸۵نسبت به ۷۵/,۴٫۱درصد

 

کاهش داشته است لیکن زنان در زنان با افزایش ۴۷٫۶ درصدی مواجه هستیم که این مسئله

 

برروی نرخ فعالیت روستا تاثیرگذاشته است وسبب افزایش ۲۶٫۲درصدی آن شده است این امر

 

ناشی از فعالیت شرکت فرش در روستا واشتغال زایی برای عده ای اززنان روستا می با شد.

 

جدول شماره ۱۲:جمعیت فعال روستای دل آباد در سال۷۵ و۸۵

سال شاخص جمعیت شاغل جمعیت بیکار جمعیت فعال
۱۳۷۵ مرد ۸۸ ۲۲ ۱۰۳
زن ۲۰ ۹ ۱۴
جمع ۱۰۸ ۳۱ ۱۱۷
۱۳۸۵ مرد ۱۰۷ ۲۵ ۱۳۲
زن ۸۶ ۹ ۹۵
جمع ۱۹۳ ۳۴ ۲۲۷

براساس اطلاعات حاصله که از واحد  تحقیقات جهاد کشاورزی گرفته شده است در سال۱۳۷۵در

 

این روستااز تعداد۳۸۴نفرجمعیت آن۲۶۸نفر درگروه سنی بالای ده سال داشته که ازاین تعداد۱۰۸

 

نفرشاغل و۳۱نفر افراد بیکار را نشا ن می داده اند ودر سال۱۳۸۵ از ۳۵۷نفرجمعیت۲۶۴نفر در

 

گروه سنی بالای ده سال قرار داشته که از این تعداد۱۹۳نفر شاغل و۳۴نفر آن بیکار می باشند.

 

 

 

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی:

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی در جداول زیر آمده است:

 

جدول شماره ۱۳:درآمد بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد در سال۸۵

 

نام بخش درآمد خالص(ریال) درصد درآمد سرانه جمعیت(ریال) درآمد سرانه خانوار(ریال)
زراعت ۷۱۴۸۰۳۰۰ ۵٫۷ ۲۰۰۲۲۴ ۸۳۱۱۶۶
باغداری ۳۱۰۹۵۲۰۰۰ ۲۴٫۶ ۸۷۱۰۱۴ ۳۶۱۵۷۲۰
دامداری ۱۶۱۸۱۷۸۸۰ ۱۲٫۸ ۴۵۳۲۷۱ ۱۸۸۱۶۰۳
صنعت ۵۸۲۰۰۰۰۰۰ ۴۶ ۱۶۳۰۲۵۲ ۶۷۶۷۴۴۱
خدمات ۱۳۸۶۰۰۰۰۰ ۱۱ ۳۸۸۲۳۵ ۱۶۱۱۶۲۷
جمع ۱۲۶۴۸۵۰۱۸۰ ۱۰۰ ۳۵۴۲۹۹۷ ۱۴۷۰۷۵۶۰

 

جدول شماره۱۴ در آمد سرانه بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد درسال۸۵

 

 

شاخص   درآمد سرانه سالانه(ریال) درآمد  سرانه ماهانه(ریال)
جمعیت ۳۵۷ ۳۵۴۲۹۹۷ ۲۹۵۲۴۹
خانوار ۸۶ ۱۴۷۰۷۵۶۰ ۱۲۲۵۶۳۰

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی):

 

همانطور که در پیش تر عنوان شد فعالیت مردم روستا در سه بخش کشاورزی,صنعت وخدمات

 

شکل می گیرد در این میان کشاورزی بیشترین درصد را به خود اختصاص می دهد “کشاورزی

 

شامل زراعت وباغداری می شود منظور از زراعت کاشت گیاهان یک ساله می باشد که با توجه

 

به شرایط طبیعی در منطقه متفاوت می باشد . به طور کلی  جامعه ی روستایی از بدو تشکیل

 

ترجیح می داده است برای تامین زندگی خود به کاشت ,داشت وبرداشت اینگونه محصولات

 

بپردازد در حال حاضر توجه به زراعت در روستا ها از اهمیت ویژه ای  برخوردار است که به

 

صورت آبی ودیم مورد بهره برداری قرار می گیرد وسهم قابل توجهی از اشتغال روستارا به خود

 

اختصاص می دهد”(ج انسانی ۲-مومنی مهدی ص ۱۷۳)

 

اما صنعت در روستا به گونه ای است که درآن قالی بافی به دلیل سرمایه بری اندک وخا نگی

 

بودن از یک سو ودر آمد زایی  برای خانوار روستایی از سوی د یگرتنها صنعت دستی است که

 

در روستای دل آباد در حال حاضر رایج است در این بخش غالبا زنان خانه دارودختران فعالیت

 

دارند. صنایع دستی روستای دل آباد شامل قالی وقالیچه می شود به طوری که زمینه ی اشتغال ۸۶

 

نفر را فراهم کرده است در این بین ۳۰نفر برای شرکت فرش کار می کنند این شاغلین در ازای

 

بافت قالی دستمزد دریافت می کنند  که به طور متوسط درآمد این افراد ۵۰۰۰۰۰ریال در ماه می

 

باشد.

جدول شماره ۱۵:تولید ودرآمد بافت قالی درروستای دل آباد درسال۸۵

تعداد دار قالی تعداد بافنده پای هردار ابعاد هر فرش مدت بافت درآمد خالص هر قالی درآمد خالص هر قالیچه درآمد خالص کل قالی ها
۲۸ ۲ ۳در۲ ۴ماه ۳۵۰۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۴۲۰۰۰۰۰۰۰

 

در روستا علاوه بر صنایع دستی تعدادی از روستاییان در بخش صنایع ساختمانی بنایی وکارخانه

 

درشهر بیرجند مشغول به فعالیت اند(معمولا در فصل پاییز وزمستان) متوسط در آمد ماهانه ی

 

هرفرد در این بخش ۱۶۰۰۰۰۰ریال می باشد شایان ذکر است خانواده های این کارگران در

 

روستا ساکن می باشد وفقط سرپرست خانواده برای کار کوچ کرده است.

 

 

 

جدول شماره ۱۶:فعالیت صنعتی ودرآمد حاصله از آن درروستای دل آباد

درسال ۸۵

 

نوع اشتغال تعداد درآمد ماهانه (ریال) جمع کل درآمد(ریال )
کارگر کارخانه ۵ ۲۰۰۰۰۰۰ ۱۲۰۰۰۰۰۰۰
کارگر ساختمانی ۵ ۱۲۰۰۰۰۰ ۷۲۰۰۰۰۰۰
کارگر قالی بافی ۳۰ ۵۰۰۰۰۰ ۱۸۰۰۰۰۰۰۰
قالی باف شخصی ۵۶ ۳۱۲۵۰۰ ۲۱۰۰۰۰۰۰۰
جمع ۹۶ ۵۸۲۰۰۰۰۰۰

اماکمترین شغل را در روستاخدمات به وجود آورده است در گذشته  مشاغل خدماتی در روستا

 

نسبت به امروز محدودتر بوده ولی امروزه به تدریج این گونه مشاغل در حا ل افزایش است یکی

 

ازعوامل گسترش مشاغل خدماتی در روستا ها ناشی ازشیوه ی اصلاحات ارضی بر اساس نسق

 

زراعی بوده که باعث افزایش خوش نشینان روستایی گردیده وهمین خوش نشینان مهاجرین عمده

 

روستایی  وگرایش به مشاغل خدماتی را افزایش دادند براین اساس در روستای دل آباد ۱۱نفر

 

دربخش خدمات مشغول به کار هستند که حدود ۵٫۷ شاغلین را دربر می گیرد. این افراد شامل

 

دهیار ,شورا,فروشنده وراننده تراکتور می شود.

 

دامداری در روستا:

 

یکی دیگر از ارکان اقتصاد روستایی دامداری است به صورتی که هر خانوار روستایی به توجه

 

به وضعیت اقتصادی خود ومقدار علوفه وامکانات زراعی که در اختیار دارد اقدام به نگهداری

 

تعدادی دام می کند این دام ها معمولا روز ها در مزارع وباغات اطراف روستا به چرا برده می

 

شوند وشب ها جمعا به روستا مراجعت می کنند. در روزهای بارانی وسرد زمستان این دام ها در

 

آغل نگهداری می شوند وبا علوفه ی دستی وخشک تغذیه می گردند.تولید عمده ی این دام ها اغلب

 

 

به صورت لبنیات وگوشت به مصرف خانوار می رسد (ج انسانی۲-مومنی مهدی ص۱۷۹)

 

اما در روستای دل آباد  بخش دامداری مکمل بخش کشاورزی می باشد متاسفانه بر اثر عواملی

 

چند از جمله  بایر شدن وعدم برخورداری مراتع از قابلیت مناسب برای استفاده ی دام ,نبود

 

نیروی جوان برای ادامه ی این کار وکهولت سن بسیاری از دامداران که امکان رفتن به صحرا

 

برای آنها وجود ندارد باعث کاهش شدید دام های سبک مانند گوسفند وبز در سالهای اخیر شده

 

است از طرفی به علت هزینه بر بودن دام های سنگین از جمله گاو در روستا زمینه ی حذف این

 

دام ها را فراهم شده است.

 

دامهای عمده ای که اکنون در روستا وجود دارند: گوسفند وبز ۵۲۷ راس , الاغ ۴۳راس ,گاو ۴

 

۴ راس و,مرغ وخروس۶۶ قطعه می باشد.

 

شیوه ی مالکیت در روستا:

 

در روستای  دل آباد همانند دیگر روستاهای منطقه ۴ نوع مالکیت وجود دارد:

 

۱٫مالکیت خصوصی:

 

در حال حاضر بسیاری از اراضی زیر کشت وسکونتی روستا از نوع مالکیت خصوصی است.

 

این مالکیت شامل فضاهای مسکونی ,اراضی باز و بایرداخل بافت ,باغات وواحد های تجاری

 

است که مساحت آن ۲۸۷۸۳مترمربع است و۶۰٫۵ درصد فضای روستا را شامل می شود.

 

۲٫مالکیت عمومی:

 

این نوع مالکیت شامل معابر,حمام,مسیل,مظهر قنات,غسالخانه,استخر آب ورخشو خانه است

 

 

که۱۴۱۹۲متر مربع از فضای روستا را در بر می گیرد وحدود ۲۹٫۸درصد از کل اراضی  را

 

شامل می شود.

 

۳٫مالکیت دولتی:

 

شامل دبستان ,خانه ی بهداشت,شعبه ی نفت,پست بانک ودهیاری می شود که ۳۷۱۹متر مربع از

 

اراضی روستا را شامل وحدود ۷٫۸ درصد از فضای روستا را شامل می شود.

 

۴٫مالکیت وقفی:

 

شامل مسجد ,حسینیه ,کتابخانه,پایگاه بسیج وتعدادی از زمین هایی که افراد روستا بر ائمه  ودر

 

گذشتگان خود وقف کرده اند  جزء موقوفات روستا محسوب می شود.

 

              نمودارشماره ی۱۷:موقوفات روستای دل آباد

نوع موقوفه مقدار وقف بر
موقوفه ی محمد اسماعیل یک شبانه روز امام حسین(ع)
  ”   ”       فاطمه استاد اکبر ۵ فنجان ائمه
   ”    ”     بی بی گلثوم تعدادی درخت عناب بی بی گلثوم
   ”    ”     ملا عبدالحسین ۷٫۵فنجان حضرت علی(ع)
   ”     ”    حسن علی گدا در گذشتگان
  ”      ”    محمد حسین یک طاقه حضرت علی(ع)-شب قدر

و…

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال:

 

روستای دل آباد در گذشته بهره برداری وتولید آن به صورت معیشتی بوده یعنی فقط برای رفع

 

نیازهای روز مره ی خود به کشت محصولات وبهره برداری  از آن می پرداخته اند ,در گذشته

 

بیشتر محصولاتی که کشت می شد شامل  گندم,جو ,چغندر,شلغم و…بود وخبری از باغداری نبود

 

به طوری که در مورد جو وگندم زیادی از آن را مصرف ومقدار کمی  به کشت سال بعد

 

اختصاص پیدا می کرد واز چغندر وشلغم به عنوان تغذیه ی دام استفاده می شد بدیهی است صددر
صد کشت با الاغ یا گاو صورت می گرفته  اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی وافزایش سطح

 

آگاهی مردم نسبت به کشاورزی ومسائل آن,باغداری وکشت مبتنی برحداکثر درآمد صورت می

 

گیرد که به دلیل عدم یکپارچه بودن اراضی زراعی مشکل بسیاری در آن وجود دارد مانند عدم

 

امکان استفاده از وسایل پیشرفته ی کشاورزی . بنابراین زمین آبی در صورت امکان با الاغ ودر

 

غیر از آن با نیروی  یدی ساکنین زمین شخم زده می شود اما در مورد زمین دیم شرایط به گونه

 

ای است که در بعضی از زمین های هموار از تراکتور استفاده می گردد ولی مابقی با الاغ کشت

 

صورت می گیرد در این گونه مزارع یک سال گندم ویک سال هندوانه وخربزه کشت می شود.

 

محصولات عمده ای  که اکنون در روستا بدست می آید عبارتند از: زرشک,آلو,عناب,گندم و…

 

نحوه ی تقسیم زمین ها در روستا:

 

نظام تقسیم زمیین به صورت ارثی صورت می گیرد یعنی دو سوم زمین از آن پسرها ویک سوم

 

زمین ها از آن دختر ها می شود متاسفانه این نوع تقسیم زمین  را می توان از بدترین نوع تقسیم

 

زمین نامید که بر منطقه حاکم است زیرا همانطور که عنوان شد روز به روز از وسعت اراضی

 

تحت تسلط یک فرد کاسته می شود وفرصت هر گونه برنامه ریزی اصولی ومنظم مبتنی

 

برحداکثر درآمد را می گیرد.

 

 

 

 

 

آب وآبیاری در روستا:

 

منابع آب روستا همان طور که در بخش طبیعی عنوان شد شامل ۱۳ قنات وآب لوله کشی(هفته ای

 

یک بار)می شود.

 

اما تقسیم بندی آب قنوات روستا همانند گذشته بر اساس فنجان ,طاقه وسهم صورت می گیرد:

 

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

 

شود.

 

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

 

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

 

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یا

 

یک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند.

 

لازم به ذکر است هر قناتی که آب بیشتری داشته باشد وبه قنات وروستا نزد یکتر باشد وهمچنین

 

دبی بالاتری داشته باشد ارزش اقتصادی بیشتری دارد مثلا زمین های قنات دل آباد ارزش بیشتری

 

نسبت به اراضی کمالان سفلی دارد.

 

مشکلات آبیاری:

 

۱٫پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه ی سنتی آبیاری

 

۲٫هرزروی آب به واسطه ی خاکی و رو باز بودن  نهرهای آب در مزارع

 

۳٫هدر رفتن کامل آب در اکثر روزهای پاییز وزمستان به دلیل عدم نیاز به آب در فصول سرد

 

۴٫و….

 

 

واحد های خرید وفروش روستا: شامل من,تخم کار ,متر ,زر و…می باشد.

 

در روستا به دلیل نبود مشارکت همگانی هیچ گونه همکاری وهمیاری در زمینه ی کاشت ,داشت

 

وبرداشت محصول صورت نمی گیرد وفقط مشارکت در زمینه های ساخت اماکن عمومی,تعمیر

 

قنوات,استخر وکانال روبی صورت می گیرد

 

جدول شماره ۱۸:سطح زیر کشت با راندمان ونوع درآمد روستای دل آباد در سال ۸۵

نوع محصول سطح زیر کشت به هکتار راندمان تولید به کیلو گرم درآمد ناخالص به ریال درآمد خالص به ریال
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۶۲۳۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۹۵۰۰۰۰
جوآبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۳۲۰۰۰۰۰
آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۱۲۸۰۰۰
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۳۰۰۰۰۰۰

قابل ذکر است این آمار مربوط به سال۱۳۸۵ است ودر مقایسه با سال ۱۳۸۸تفاوت فاحش در آن

 

مشاهده می شود در سال ۱۳۸۸ هیچ زمینی وجود ندارد که به گندم وجو آبی اختصاص یابد

 

وبیشتر اراضی را باعات زرشک ,آلو,عناب ,سیر وبادام در بر می گیرد. علت ذکر نکردن

 

محصول بادام این است که در چند سال گذشته به دلیل تغییرات آب وهوایی درختان بادام در هنگام

 

شکوفه دادن دچار سرما زدگی می شوند وهیچ بادامی دست نمی آید. از طرفی  روز به روز

 

برمزارع وباغاتی که به درخت زرشک اختصاص یافته افزوده می شود به همین دلیل آمار

 

سال۱۳۸۸در مقایسه با سال ۱۳۸۵ تفاوت فاحشی دارد.

 

 

 

 

 

فصل ۵:آداب ورسوم مردم روستا:

 

– مسائل فرهنگی وآیین های ملی ,مذهبی وباستانی:

 

شامل ۳ بخش است:

 

۱٫آیین های کهن روستا:

 

بر اساس اظهارات اهالی روستا آیین های  باستانی  که در روستا وجود دارد عبارتند از :

 

سده,خروسه ,آیین های باران خواهی ,برداشت محصول ,مراسم کف زنی و…که هر کدام را به

 

طور مختصر بیان می کنیم.

 

۱٫سده:

 

در برنامه ای که در روستا به عنوان سده یاد می شود تعدادی از افراد روستا شبانه مشعل های

 

آتش در دست می گرفتند و به درب خانه های تمامی اهالی روستا می رفتند  وبرای ساکنین هر

 

خانه دعا های مخصوص می خواندند مانند خداوندا بگردان بلای بد, قضای بد, آتش زلزله,قحطی ,

 

صم وستون بیگانه و… سپس اهل هر خانه مقداری پول ,روغن ,برنج یا هرچیز دیگر به افراد

 

مذکور می دادند. به همین ترتیب درب خانه های تمامی وبرای اهل آن دعا می کردند ودر پایان

 

اجناس جمع شده را بین هم تقسیم می کردند  لازم به ذکر است که این مراسم هر ساله وحدود ۵۰

 

روز مانده به نوروز یعنی اوایل بهمن صورت می گیرد شعاری که در جریان این مراسم  داده می

 

شود  به این صورت است که می گویند (سده ,سده ,سده ۱۰۰ به خرمه ۵۰ به نوروز)

 

۲٫خروسه:

 

در گذشته که اکثر اراضی زراعی آبی روستا زیر کشت گندم بوده است هنگام رسیدن گندم در بین

 

بوته های آن پدیده ای به نام خروسه به وجود می آمده که مردم روستا آن را یک بلا یا تابوت تلقی

 

می کردند بنابراین برای رفع بلا و اینکه محصولشان خیر وبرکت داشته باشد خروسی را در کنار

 

به اصطلاح خروسه قربانی می کردند.

 

بدیهی است زمانی خروسه به وجود می آمده که تعداد زیادی ازبوته های گندم  حالتی شبیه به تاج

 

خروس پیدا می کرده اند ونشانه ای  برای اطلاع از خروسه محسوب می شده است .قابل ذکر

 

است مردم روستا به این امر آنقدر مقید بودند که در صورت نبود خروس در روستا  گاهی تا دو

 

سه روز برای پیدا کردن وخرید آن به روستاهای اطراف می رفتند وخروس مورد نظر را

 

خریداری وقربانی می کردند.

 

۳٫آیین باران خواهی:

 

در زمانهای گذشته که مردم با خشکسالی ودر پی آن با  قحطی وگرسنگی مواجه می شدند از

 

خدای خود باران و نزولات جوی طلب می کردند  روستای دل آباد هم از این امر مستثنی نبوده

 

بنابراین از خدای خود بدین گونه طلب باران می کردند: ابتدا بزرگان روستا یک شب دور هم جمع

 

می شدند ودرباره ی چگونگی اجرا وبرگزاری مراسم برنامه ریزی می کرده اند وروز بعد کلیه

 

مردم را در یک مکان خاصی جمع می کرده اند ومراسم طلب باران را شروع می کرده اند

 

گاها در این باب اشعاری  هم می سرودند که مفهوم آن بیانگر همین مطلب بوده است  مانند ا… بده

 

تو بارون به حرمت مزارون

 

۴٫برداشت محصول :

 

در این آیین زمانی که موقع برداشت محصول فرا می رسیده است تمامی کشاورزان دور کدخدا

 

جمع می شدند و با اجازه ی او برداشت محصول را که غالبا گندم بوده است آغاز می کرده اند به

 

گونه ای  محصولات همه اراضی  را طی چند روز جمع آوری و نزد کدخدا آورده سپس کدخدا به

 

هر کدام از شرکاء سهمی را که قبلا براساس اراضی مشخص شده بود می داده ودر ضمن مقداری

 

از محصول را برای خود بر می داشته است بدیهی است که این کار به صورت صد در صد

 

تعاونی صورت می گرفته است.

 

۵٫مراسم کف زنی :

 

این مراسم معمولا در شب یلدا یا زمانی که بزرگان روستا جمع می شدند صورت می گرفته است

 

در این مراسم از ریشه ی گیاهی که این ریشه در اصطلاح بیخ نامیده می شود استفاده می شود به

 

گونه ای که  بیخ را ابتدا روی حرارت جوش می دهند زمانی که  آب جوشیده شده ی بیخ سرد شد

 

مقداری از آن را در ظرفی می ریزند وبا چوب مخصوصی که دسته گز نامیده  می شود به یک

 

جهت آن را هم می زنند  ضمن اینکه فردی وظیفه ی ریختن شکر را بر عهده دارد  همین طور هم

 

زدن کف ادامه پیدا می کند تا به اندازه ی کافی بالا آید .کف در این مرحله آماده ی مصرف می

 

گردد گاها مغز پسته,بادام یا گردو را به عنوان تزیین روی آن می ریزند.

 

– آیین های مذهبی وسوگواری وآیین های شادی:

 

آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم:

 

مردم روستای دل آباد با شروع ایام محرم وصفر هر شب  به حسینیه می روند وبه سوگواری می

 

پردازند تا اینکه در روز ۷ محرم مراسم علم بندی را برگزار می کنند  در این مراسم صاحبان

 

علم ها  وعده ای دیگر در حسینیه ی روستا جمع می شوند ومراسم علم بندی را انجام می دهند

 

هرسال یکی از علم داران هدایا ونذورات مردم درقالب گندم وپول را جمع آوری می کنند این

 

هدایا به کسی می سد که سال علم از او باشد سپس درهشتم ماه محرم  افراد علمدار همراه اهالی بر

 

سر مزار درگذشتگان  روستا می روند ومراسم اخلاص وفاتحه خوانی را به جا می آورند پس از

 

اتمام مراسم گروه مذکور  به سمت تک تک افراد روستا می روند ر این مراسم پس از اینکه علم

 

ها درب خانه ای رفت آخوند یا روحانی محل شروع به خواندن فاتحه ی سلامتی می کند  در همین

 

بحبوحه بزرگان خانه از جمله پدر ومادر همه ی علم ها را می بوسند ویادی از علمدار کربلا می

 

کنند گاهی زنان خانه به علمداران نان تعارف می کنند علاوه بر این تمام افراد با شیرینی پذیرایی

 

می گردند از طرفی از همان ابتدائی که آخوند شروع به فاتحه خواندن اهالی خانه مقداری گندم

 

ویک پاکت پول را برای هر خانواده را در وسط جمع می گذارند پس از اینکه فاتحه ی آخوند به

 

اتمام رسید مسئولین مربوط  نذورات را جمع آوری می کنند قابل ذکر است مقداری کمی گندم را

 

به عنوان تبرک برای صاحب خانه باقی می گذارنداین مراسم تا نهم محرم ادامه دارد.

 

ضمن اینکه هیئت صاحب زمانی روستا در روز هشتم حرکت می کند و به سمت قبرستان روستا

 

می رود پس از رسیدن با خواندن فاتحه مجدد به سر آب روستا بر می گردند وپس از اتمام مراسم

 

برای به جا آوردن نماز وخوردن نهار آماده می شوند بعد از ظهر مراسم به همین شکل ادامه پیدا

 

می کند .

 

در ادامه عده ای از مردم روستا در شب عاشورا شب زنده داری می کنند ودر صبح با خواندن

 

زیارت عاشورا مراسم را از سر می گیرند .پس از صرف صبحانه هیئت همراه با علم ها دوباره

 

به سرقبرستان می روند وبه طریق روز گذشته به ادامه ی مراسم می پردازند با این تفاوت که در

 

بعد از ظهر روز عاشورا مراسم به اصطلاح تق((tegh را شروع می کنند در این مراسم  مردم

 

دعای عرفه ی امام حسین را می خوانند وتمامی علم ها را باز می کنند چند ساعت بعد,مراسم شام

 

غریبان آغازمی گردد در این مراسم مسئولین مربوطه خیمه ی کوچکی را در حسینیه ی روستا

 

آماده وتعدادی شمع را در آن روشن می کنند و در ادامه عده ی کمی از کودکان روستا را جمع

 

وبه دو گروه تقسیم می کنند وبا خواندن اشعاری مانند” امشب  به صحرا بی کفن جسم شهیدان

 

است شام غریبان است, شام غریبان است ” مسیری تقریبا ۵۰۰متری راطی می کنند و به حسینیه

 

بر می گردند ودور خیمه ی از قبل آماده شده می نشینند .پس از تلاوت قرآن مراسم نوحه خوانی

 

ادامه می یابد قابل ذکر است  قبل از این مراسم مردم روستا خیمه های نمادینی را در معابر

 

عمومی روستا درست می کنند که در آن محل مراسم شبیه خوانی شام غریبان اجرا شود .

 

پس از این مراسم مردم هر شب تا  ۴۸  در حسنیه جمع می شوند وبه سوگواری می پردازند ضمن

 

اینکه در ۴۸ هیئت روستا  به مشهد مقدس  مراجعت می نماید .

 

عزاداری مردم در شب های قدر:

 

افراد زیادی هر ساله در ماه مبارک رمضان به مردم روستا افطاری می دهند .شب های قدر

 

روستا حال وهوای خاصی دارد ومردم روستا به سوگواری وخواندن قرآن می پردازند.

 

آیین های قدیمی که در روستا وجود داشته عبارتند از:

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا:

 

در این مراسم عده ای از مردم روستا به درب تک تک خانه های روستا می رفتند و با گرفتن

 

اجناسی برای اهل خانه فاتحه خوانی می کردند.

 

۲٫مراسم مرکب حج:

 

در این مراسم که بیشتر حالت طنز داشته است یک ریسمانی را انتخاب به گونه ای که یک سر آن

 

را به یک طرف خانه وسر دیگر آن را به طرف دیگر خانه می بستند و افرادی را که ادعا

 

می کردند می خواهند به حج بروند باید روی طناب چه به حالت ایستاده وچه به حالت نشسته

 

(چهار زانو) راه می رفتند ودر پایان هر کس این مرحله را با موفقیت طی می کرد را حاجی

 

می نامیدند.

 

– آیین های شادی:

 

۱٫آیین های شاد مذهبی:

 

مردم روستای دل آباد عید سعید قربان ,عید غدیر خم ,عید فطر وروزهای میلاد ائمه به خصوص

 

روزمیلاد حضرت مهدی (عج) را جشن می گیرند. مردم روستا درعید سعید قربان به خا نه های

 

افرادی می روند که در سه سا ل گذ شته عزیزی را ازدست داده باشند.وبا خواندن فاتحه روح آن

 

مرحوم راشاد وبه بازماندگان دلداری می دهند.درادامه خانوادهایی که کسی را ازد ست داده باشند

 

بایددرعید قربان۳سال متوالی گوسفندی را برای فرد مرحوم شده قربانی کنند و سپس هر سال هم

 

در حسینیه ی روستا جلسه ی ختمی به نام آن مرحوم منعقد بنما یند .از طرفی به اعتقا د مردم

 

روستا خون گوسفند قربانی تبرک می باشد.

 

مردم روستا در عید غدیرهم گرد هم می آیند ومدا حان با خواندن مولودی واشعاری دروصف

 

مولای متقیان حضرت علی (ع)ومردم هم با کف زدن وشادی کردن مراتب اراد ت خودشان را به

 

مولا یشان ابراز می دارند. درپایان با شیرنی وشربت ازمردم پذیرایی می شود.

 

مردم روستا همچنین در ایام ولادت ائمه به خصوص ولاد ت حضرت مهدی(عج) جشن های

 

ویژای را برگزار می کنند به عنوان مثال در جشن ولادت حضرت مهدی (عج) جایگاهی را در

 

حسینیه ی روستا به عنوان سن آماده می کنند مراسمی از قبیل خواندن مولودی ,سخنرانی,برنامه

 

های طنزومسابقات قرآنی را برگزارمی نمایند در پایان با پذیرایی مراسم را به اتمام می رسانند.

 

در روز عید فطر مردم در حسینیه جمع می شوند ضمن پرداخت زکات فطریه(گندم یا پول) نماز

 

مخصوص این روز را اقامه می کنند در ادامه پس از سخنرانی باآ ش نذری پذیرایی می شوند .

 

مراسم مربوط به عقد وعروسی:

 

هنگامی که در روستا پسری خواهان دختری شود ابتدا یکی از بزرگترهای پسر به عنوان قاصد

 

به خانه ی دختر می رود تا موضوع را با خانواده ی دختر در میان گذارد .در صورت موافقت

 

خانواده ی دختر ,دختر وپسر را در گوشه ای تنها می گذارند تا با هم صحبت هایی که لازم

 

وضروری است انجام دهند پس ازموافقت نهایی ,خانواده ی پسر هدایایی از جمله حلقه,چادر,عطر

 

,شیرینی ,جوراب (ترجیحا با رنگ سفید)و… به خانه ی عروس می برند ومتقابلا روز بعد خانواده

 

دختر  هم با بردن هدایایی به خانه ی پسر موافقت رسمی خود را اعلام می نمایند. در روستا به

 

این مراسم “بردن نشانی “می گویند.

 

در ادامه  برای انجام مراسم عقد ابتدا هماهنگی لازم در رابطه با زمان آن بین دو خانواده

 

صورت می گیرد سپس هنگامی که زمان عقد فرا رسید عده ای از خانم ها به فکر آماده کردن

 

سفره ی عقد می افتند این سفره معمولا شامل آیینه وشمعدان,عسل ,سبزی,شیرینی ,میوه وغیره

 

می باشد مراسم عقد با سابیدن قند بر سر زوجین آغاز وپس از گفتن” بلی ”  باپذیرایی همراه

 

شادی مراسم  عقد به پایان می رسد .

 

اکنون به زمان عروسی رسیده ایم :روز قبل از عروسی عروس وداماد به آرایشگاه وحمام می

 

روند وتجدید فراش می نمایند تا برای مراسم حنا بندان که در شب آن روز برگزارمی شود آماده

 

شوند در مراسم حنابندان مردان روستا به خانه ی داماد وزنان روستا به خانه ی عروس می روند

 

ودر طی این مراسم دستهای عروس وداماد را حنا می کنند قابل ذکراست میهما نان هم ازحنا به

 

نیت خوشبختی زوجین دستهای خود را حنا می نمایند.روز بعد ازشب حنا بندان مراسم عروس

 

بران را برگزار می کنند دراین مراسم ابتدا داماد را دریک محیط باز(مانند داخل حیاط یا خرمن)

 

لباس دامادی می پوشانند سپس داماد را به سمت خانه ی عروس همراهی می کنند وقتی که داماد

 

نزد عروس رفت چند ساعتی را در کنار او به اموری مانند خواندن قرآن,شادی ,تقدیم هدایا و….

 

می پردازد سپس عروس را برای حرکت از خانه اش به سمت خانه ی داماد آماده می کنند دراینجا

 

باید تمامی اعضای خانواده ی عروس از بزرگ به کوچک با عروس خداحافظی کنند پس از انجام

 

این کار عروس راهی خانه ی داماد می شود هنگامی که عروس وداماد در حال حرکت به سمت

 

خانه ی داماد هستند گاها بر سر عروس وداماد نقل وسکه می پا شند در این مرحله تعدادی

 

ازمردان دور داماد وتعدادی از زنان دور عروس جمع  می شوند و با هل هله وشادی آنها را

 

همراهی می کنند نا اینکه به خانه ی داماد برسند. عروس وداماد در هنگام ورود به خانه انار یا

 

تخم مرغ را به عنوان چشم زخم بر سر در خانه می زنند مراسم به همین گونه ادامه دارد تا اینکه

 

روز بعد مراسم معروف به “مبارک باد” شروع می شود در این هنگام مردان به خانه ی داماد

 

برای مبارک باد وزنان به خانه ی عروس برای “ماتمان” می روند در اینجاست که مراسم

 

عروسی پایان می یابد.

 

آیین مربوط به عید نوروز:

 

تقریبا چند دقیقه ای که به تحویل سال باقی مانده باشد سفره ی هفت سین را زنان خانه آماده می

 

کنند پس از چیدن سفره همه ی اعضای خانواده دور سفره می نشینند ومنتظر تحویل سال می مانند

 

تا اینکه ندای یا مقلب القلوب به گوش رسید فرزندان برمی خیزند و به دست بوس پدر ومادر

 

می روند وعید را به آنها تبریک می گویند واز آنها عیدی می گیرند وسپس چندی بعد کوچکترهای

 

اقوام به خانه ی بزرگتر های اقوام می روند وعید را به آنها تبریک می گویند روز های عید همین

 

طور سپری می شود تا اینکه روز سیزده به در فرامی رسد ومردم روستا برای تفریح به کوه ,

 

دشت وصحرا می روند وروز ملقب به طبیعت را سپری می کنند.

 

باورهای مردم روستا:

 

۱٫اگر پرنده ای مدوام بر لب خانه ای بیاید وشروع به خواندن آواز نماید اعتقاد بر این است که

 

خبری در راه است.

 

۲٫اعتقاد بر این است که شب چهار شنبه حرکت به پایین روستا خوب نیست واحساس می کنند

 

اگر این کار را انجام دهند خطری آنها راتهدید خواهد کرد.

 

۳٫زمانی که به اصطلاح مردم روستا”پای کسی نشان کند” این طور تلقی می گردد که کسی در

 

مورد آن فرد صحبت می کند به گونه ای که اگر پای راست فرد نشان کند از فرد تعریف ودر

 

صورتی که پای چپ فرد نشان کند از او بد گویی می کنند .

 

۴٫هنگامی که به اصطلاح محلی کسی بگوید “پلک چشم من می پرد” بیانگر این است که مهمانی

 

قصد آمدن به خانه را دارد.

 

۵٫زمانی که کسی خواب بدی دید برای رفع بلا ودادن صدقه مقداری گندم یا جو بیرون می ریزند

 

تا پرندگان آن را بخورند وبلا رفع شود.

 

۶٫موقعی که فردی از خانواده,یا میهمانی که خیلی دوستش دارند قصد سفر به جایی دور را دارد

 

بعد از رفتن پشت سرش یک کاسه ی آب می ریزند وبا این کار به قول خودشان سلامتی آن فرد

 

را تضمین می کنند وامیدوارند زودتر برگردد.

 

۷٫گاهی برای رفع اثرات چشم زخم تخم مرغ را بر سر فرد چشم خورده می زنند این باور به گونه

 

ای است که فردی که تخم مرغ را بر روی سر بیمار می شکند نام تک تک افرادی را که احتمال

 

می رود او را چشم کرده باشند می برد وبرای هر فرد یک دایره بر روی تخم مرغ می کشد به

 

همین ترتیب کار پیش می رود تا اینکه تخم مرغ به نام فردی شکسته می شود که بیمار را چشم

 

کرده است بر این اساس اعتقاد بر این است که با زدن تخم مرغ بر سر فرد بیمار فرد مذکور شفا

 

پیدا می کند.

 

و…

 

ضرب المثل های روستا:

 

۱٫”قسمون که مخوری راست ولی لنگون خروس مور دل به شک مکنه”(سوگند هایی که

 

می خوری  باور می کنم اما پاهای خروس ما به شک می اندازد)= به کسی اطلاق می شود که

 

بی جهت قسم می خورد در حالی که نشانه ای از کارش پیدا است که صحت قسم های او را  تایید

 

نمی کند.

 

۲٫”یه کلاغ ره چل کلاغ مکنن”(یک کلاغ را چهل کلاغ می کند ) = یعنی خبری را بیش از آن

 

چه واقعیت دارد بزرگ می کنند .

 

۳٫”ذغال مسوزه ولی رو سیه هی بقی ممونه “(ذغال می سوزد اما روسیاهی آن باقی می ماند)

 

=زمانی که کسی کار اشتباهی انجام دهد آن کار انجام می شود اما ندامت وپشیمانی آن باقی

 

می ماند.

 

۴٫”تخم مرغ دز شتر دز مشو”(تخم مرغ دزد شتر دزد می شود)  = کسی که شروع به کار زشت

 

نماید  باید از تکرار کارش جلوگیری نماید وگرنه دست به کارهای بد تری می زند.

 

۵٫”چقندر کلو ته توره ایه”(چغندر بزرگ ته توبره است ) = وقتی که هنوز کارهای سخت باقی

 

مانده است .

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا:

 

۱٫شورای اسلامی روستا که شامل ۳نفر اصلی و۱ نفر علی البدل می باشد.

 

۲٫دبستان اتحاد روستا که به صورت مشترک بین دختر وپسر می باشد.

 

۳٫خانه ی بهداشت روستا که در سال ۱۳۶۶ تاسیس شده و ۲نفر در آن مشغول به کار می باشد.

 

۴٫مرکز مخابرات و خدمات ارتباطی از تلفن ثا بت برخوردار است وبرخی خدمات بانکی را

 

برای مردم انجام می دهد در این مرکز یک نفر مشغول به کار است.

 

۵٫ساختمان دهیاری که کارهای مربوط به ده در آن صورت می گیرد .

 

۶٫پایگاه مقاومت امام علی (ع) روستا

 

۷٫کتابخانه  وباشگاه قائم آل محمد روستا

 

۸٫کانون فرهنگی  مساجد در روستا

 

۹٫شعبه نفت

 

تقاط قوت مشارکت مردم روستا:

 

۱٫مشارکت در تامین منابع مالی لایروبی قنوات روستا

 

۲٫وجود روش های همیاری در شیوه های  تولید در گذشته

 

۳٫وجود شیوه های همیاری روستاییان در زمینه ی تاسیس ومرمت بنا

 

۴٫وجود زمینه ی مشارکت در تامین منابع مالی طرح های عمرانی در گذشته نظیر مسجد,حسینیه

 

,شبکه ی آبرسانی ,حمام و…

 

۵٫وجود زمینه های مشارکت در تامین نیروی انسانی پروژ ه های  عمرانی نظیر احداث دیوار

 

ساحلی

 

۶٫عدم وجود اختلافات داخلی در روستا

 

۷٫وجود حس تعاون وهمکاری بین ساکنان روستا

 

۸٫تمایل به مشارکت در زمینه ی تامین نیروی انسانی به صورت رایگا ن

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا:

 

۱٫عدم آشنایی مردم روستا از اهداف پروژه های عمرانی

 

۲٫پایین بودن سطح درآمد روستاییان وعدم توان مالی در اجرای پروژه ها

 

۳٫عدم آگاهی مردم روستا از منفعت های عمومی این طرح ها .

 

 

ضمائم وپیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع ومآخذ

 

۱٫جعفری- ابراهیم      مبانی اقلیم شناسی       ۱۳۸۵       نشر دانشگاه تهران

 

۲٫آمار طرح هادی روستای دل آباد –بنیاد مسکن کل استان

 

۳٫آمار خانه ی بهداشت روستا ی دل آباد

 

۴٫سعیدی –عباس     مبانی جغرافیای روستایی       ۱۳۸۶     نشر سمت

 

۵٫مومنی –مهدی      جغرافیای انسانی (۲)           ۱۳۷۷      نشر محتشم

 

۶٫مهدوی –مسعود   اصول ومبانی جغرافیای جمعیت ۱۳۸۵    نشر قومس

 

۷٫مهدوی –مسعود   مقدمه ای بر جغرافیایی ایران   ۱۳۸۴     نشر سمت

 

  1. واظهارات اهالی محترم روستای دل آباد…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه بیرجند

دانشکده ادبیات وعلوم انسانی

 

موضوع:

 

منوگرافی  روستای دل آباد

 

زیر نظر استاد محترم:

 

جناب آقای دکتر شاطری

 

تهیه کننده:

عیسی علیزاده

 

پاییز۹۳

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                             صفحه

 

مقدمه………………………………………………………………………………….۱

 

بخش اول:ویژگی های طبیعی روستا

 

۱٫هویت روستا…………………………………………………………………………………….۴

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا………………………………………………………………………۴

 

۱-۲:موقعیت ریاضی………………………………………………………………………………۴

 

۲-۲:موقعیت نسبی:……………………………………………………………………………….۴

 

۳-۲:تعیین وسعت ومحدوده ی روستا……………………………………………………………۴

 

اقلیم روستا…………………………………………………………………………….۵

 

۱٫تنگناها ومحدودیت ها و تهدید های اقلیم………………………………………………………۵

 

۲٫توانها وامکانات وفرصت های اقلیم …………………………………………………………..۵

 

وضعیت باد در روستا………………………………………………………………………………۵

 

۱٫باد های شرقی……………………………………………………………………………………۶

 

۲٫بادهای شمال شرقی –جنوب غربی…………………………………………………………….۶

 

۳٫بادهای جنوب شرقی –شمال غربی…………………………………………………………….۶

 

پوشش گیاهی……………………………………………………………………………………….۶

 

۱٫گیاهان خود روی آبی……………………………………………………………………………۶

 

۲٫گیاهان خود روی دیم…………………………………………………………………………….۷

وضعیت زمین شناسی وتوپوگرافی………………………………………………………………۷

 

محدودیت ها وتنگناهای توپوگرافی………………………………………………………………۷

 

وضعیت گسل وزمین لرزه………………………………………………………………………..۸

 

حوادث طبیعی……………………………………………………………………………………..۸

 

منابع آب …………………………………………………………………………………………..۹

 

۱٫منابع آب سطحی………………………………………………………………………………..۹

 

۲٫منابع آب زیر زمینی…………………………………………………………………………….۹

 

-مشکلات منابع آب آشامیدنی……………………………………………………………………۱۰

 

-مشکلات منابع آب کشاورزی…………………………………………………………………..۱۰

 

وضعیت کشاورزی ……………………………………………………………………………….۱۰

 

بررسی زندگی جانوری…………………………………………………………………………..۱۲

 

۱٫جانوران اهلی…………………………………………………………………………………..۱۲

 

۲٫جانوران وحشی…………………………………………………………………………………۱۳

 

بخش دوم ویژگی های انسانی روستا:

 

فصل اول :تاریخچه روستا…………………………………………………………..۱۵

 

وجه تسمیه…………………………………………………………………………………………۱۵

 

خلاصه ی تاریخ روستا بر اساس اظهارات مردم……………………………………………….۱۵

 

فصل دوم:سیمای روستا……………………………………………………………..۱۷

 

مراحل گسترش کالبدی…………………………………………………………………………….۱۷

 

۱٫هسته ی اولیه روستا……………………………………………………………………………۱۸

 

۲٫مرحله ی اول توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۳٫مرحله ی دوم توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۴٫مرحله ی سوم توسعه…………………………………………………………………………..۱۹

 

محلات مختلف روستا………………………………………………………………………………۱۹

 

۱٫محله ی سر آب…………………………………………………………………………………..۱۹

 

۲٫محله ی بالای روستا……………………………………………………………………………..۱۹

 

۳٫محله ی پایین روستا……………………………………………………………………………..۲۰

 

۴٫محله ی پی کمر…………………………………………………………………………………..۲۰

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی در آن …………………………………………………..۲۰

 

۱٫ابنیه ی بادوام…………………………………………………………………………………….۲۱

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام……………………………………………………………………………….۲۱

 

۳٫ابنیه ی بی دوام…………………………………………………………………………………..۲۱

 

فصل سوم :جمعیت شناسی روستا……………………………………………………۲۲

 

میزان وتغییرات جمعیت طی زمان…………………………………………………………………۲۲

 

۱٫دوره ی قبل از سال ۱۳۳۵……………………………………………………………………….۲۳

 

۲٫دوره ی پس از ۱۳۳۵(ترجیحا سه دوره ی آخر)………………………………………………۲۴

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال ۱۳۸۸…………………………………………………………۲۵

 

برآوردی از میزان سواد در سال ۱۳۸۸……………………………………………………………۲۷

 

متولدین روستا از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۸……………………………………………………………..۲۸

 

فوت شدگان روستا از سال ۱۳۸۴ تا۱۳۸۸………………………………………………………..۲۹

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی آینده(۹۵و۱۴۰۵و۱۴۱۵)…………………………..۲۹

 

وضعیت مهاجرت……………………………………………………………………………………۳۰

 

فصل چهارم :ساختار اقتصاد روستا………………………………………………….۳۲

 

در آمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی…………………………………………………….۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی)……………………………………………………۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(صنعت)……………………………………………………….۳۶

 

دامداری در روستا…………………………………………………………………………………۳۷

 

شیوه ی مالکیت در روستا………………………………………………………………………..۳۸

 

۱٫مالکیت خصوصی……………………………………………………………………………….۳۸

 

۲٫مالکیت عمومی………………………………………………………………………………….۳۹

 

۳٫مالکیت دولتی……………………………………………………………………………………۳۹

 

۴٫مالکیت وقفی…………………………………………………………………………………….۳۹

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال………………………………………………………..۴۰

 

نحوه ی تقسیم زمین در روستا…………………………………………………………………..۴۰

 

آب وآبیاری در روستا…………………………………………………………………………….۴۱

 

مشکلات آبیاری در روستا……………………………………………………………………….۴۱

 

فصل پنجم :آداب ورسوم مردم روستا………………………………………………۴۲

 

مسائل فرهنگی وآیین های ملی ومذهبی وباستانی

 

۱٫آیین های کهن روستا………………………………………………………………………….۴۳

 

– سده…………………………………………………………………………………………..۴۳

 

– خروسه………………………………………………………………………………………۴۳

 

-آیین باران خواهی……………………………………………………………………………۴۴

 

– برداشت محصول……………………………………………………………………………۴۴

 

– مراسم کف زنی……………………………………………………………………………..۴۵

 

آیین های مذهبی وآیین های شادی……………………………………………..۴۵

 

– آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم وصفر……………………………………….۴۵

 

عزاداری مردم در شب های قدر…………………………………………………………….۴۷

 

– آیین های مذهبی قدیمی در روستا…………………………………………………………..۴۷

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا……………………………………………………………….۴۷

 

۲٫مراسم مرکب حج……………………………………………………………………………۴۷

 

– آیین های شادی………………………………………………………………………………۴۸

 

۱٫آیین های شاد مذهبی………………………………………………………………………..۴۸

 

۲٫آیین های مربوط به عقد وعروسی…………………………………………………………۴۹

 

۳٫آیین های مربوط به عید نوروز…………………………………………………………….۵۰

 

برخی ازباورهای مردم روستا…………………………………………………………………۵۱

 

برخی از ضرب المثل های رایج در روستا……………………………………………………۵۲

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا……………………………………………………..۵۳

 

نقاط قوت مشارکت مردم روستا………………………………………………………………۵۳

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا…………………………………………………………….۵۴

ضمائم  و پیوست ها…………………………………………………………………………..۵۵

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

روستاواحدی جغرافیایی است که درآن تمام عوامل اجتماعی/ فرهنگی/ اقتصادی /طبیعی

 

وغیره…به هم آمیخته شده واز نظر تعاون وهمکاری روحیه ی خاصی نسبت به این مسائل وجود

 

داشته واکنون هم با یک سیر نزولی نسبت به گذشته وجود دارد.ازطرفی روستا مکانی است که به

 

لحاظ تامین نیازهابه شهر وابستگی کمی دارد یعنی می شود گفت که درآن نوعی خود کفایی نسبی

 

حکم فرماست اماامروزه این طرز تلقی در مورد روستاهای ایران کم رنگ شده به گونه ای که هر

 

چه از گذشته به زمان حال نزدیک می شویم باافزایش وابستگی روستا به شهر روبرو هستیم یعنی

 

عواملی چند مانند اصلاحات ارضی /رواج صنعت/نیاز شهرها به نیروی کار ارزان/جاذبه های

 

شهر و…ضربه ی مهلکی بر اقتصاد وزندگی روستایی وارد آورد که تخلیه ی روستاها ومهاجرت

 

گسترده ی روستاییان به شهرها برای کسب درآمد ورفاه بیشتراز نتایج آن است.هدف از انجام این

 

تحقیق آگاهی کافی و بجا از وضعیت گذشته وحال روستا از لحاظ عوامل اجتماعی/ اقتصادی/

 

فرهنگی/خدماتی –تسهیلاتی/طبیعی وغیره است از مطالعه ی روستا می توان نکات منفی ومثبت

 

زیادی راکشف کردکه با به کارگیری نکات وعوامل مثبت می بایست راه پیشرفت روستا را هموار

 

کرد همچنین با به کارگیری نکات منفی می توان تمام سعی خود رابر آن داشت که در پی اصلاح

 

آن باشیم.از آنجایی که روستا از گذشته های دور نقش مهمی درتامین نیازهای یک کشور ایفا می

 

کرده است برنامه ریزی در جهت احیا وجلوگیری ازتخلیه ی آن می تواند یکی از نشانه های ثبات

 

وپیشرفت کشوری باشد بر این اساس بامطالعه ی مواردی مانند توانایی های بالقوه ی روستا/کشت

 

غالب/شیوه ی تقسیم بندی اراضی/سطح زیر کشت/نوع محصول/وضعیت دامداری/ خصوصیت

 

 

 

آب وهوایی/درآمد افراد روستا/انواع فعالیت مردم/جمعیت /نسبت سنی وجنسی/وضعیت

 

مهاجرت/وضع سواد و…می توان با یک برنامه منظم واصولی به سمت توسعه وآبادی روستا

 

حرکت کرد.روستای دل آباد دردهستان القورات/بخش مرکزی بیرجند ودر استان خراسان جنوبی

 

قراردارد واز چهار طرف توسط کوه محاصره شده است این روستا آب وهوای نسبتا خشک ونیمه

 

خشکی دارد ومحصول غالب آن گندم/زرشک/آلووسیر می باشد.

 

امیدوارم با مطالعه ی دقیق واصولی روستای دل آباد بتوانم آن طور که باید وشاید تمام واقعیات

 

روستا را پوشش دهم  به گونه ای که در بکارگیری توانایی ها وظرفیت های بالقوه ی روستا سند

 

خوبی به حساب آید.

 

ودر پایان از استاد بزرگوارجناب آقای دکتر مفید شاطری تشکر می نمایم چرا که راهنمایی ها

 

ودلسوزی های ایشان همیشه چراغ راه اینجانب بوده وخواهد بود واز اینکه لیاقت شاگردی آن

 

استاد ارجمند را داشته ام بسیارخرسندم.درهمین رابطه جا دارداز فرمانداری وبخشداری

 

بیرجند/بنیادمسکن ومنابع طبیعی استان/خانه بهداشت روستاوهمچنین ازآقایان رضا احمدی/ مهدی

 

عیدی//علی کارگر وسرکار خانم عیدی وکلیه ی عزیزانی که ما رایاری کرده اند کمال تشکر را داشته باشم امیدوار درسایه ی حق تعالی سربلند وپایدار باشند وخداوند سبحان به هم ی ایشان اجر ومزد دنیوی واخروی عنایت بفرماید.

 

 

این مجموعه مسلما دارای نقایص وکاستی ها یی خواهد بود . یاداوری کاستی ها وارائه ی نظریات اصلاحی

 

وپیشنهاد های سازنده  به وسیله ی علاقه مندان وصاب نظران ما را در کامل تر کردن آن توانا تر خواهد کرد.

 

                                                                          با تشکر  : عیسی علیزاده

                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول:

 

 

ویژگی های طبیعی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱٫هویت روستا:

 

روستای دل آباد دردهستان القورات /بخش مرکزی بیرجند/ واستان خراسان جنوبی واقع شده

 

است.

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا:

۱-۲-موقعیت ریاضی:

 

روستای دل آباد در شمال شهرستان بیرجند / در۳۳ درجه و۷ دقیقه ی عرض شمالی/در۵۹ درجه

 

و۲۳ دقیقه طول شرقی / در محدوده ی سیاسی دهستان القورات از بخش مرکزی بیرجند قرار

 

دارد ارتفاع آن از سطح دریا۲۱۲۰ متر می باشد.

 

۲-۲- موقعیت نسبی:

 

فاصله ی روستا تامرکز استان  به طور تقریبی۳۶ کیلو متر می باشد ودر مسیر ارتباطی بیرجند-

 

قاین قرار دارد به صورتی که در ۳ راهی حاجی آبادالقورات به یک محور فرعی کشیده وپس از

 

چند روستا به روستای مذ کورمی رسیم قابل ذکر است این محور در انتها به همان محور اصلی

 

یعنی بیرجند- قاین  ختم می شود.

 

۳-۲:تعیین  وسعت ومحدوده ی روستا:

روستای دل آباد طبق آماری  که در سال ۱۳۷۸ توسط اداره ی منابع طبیعی گرفته شده مساحتی

 

حدود۲۶۴۵٫۹ هکتار دارد که از این تعداد۱۶۳۶٫۵۳ هکتار جزء منابع ملی و۱۰۰۹٫۳۷ هکتار

 

مستثنیات روستا را شامل می شود بر این اساس مختصات  UTMروستا به گونه ای است که در

 

زن(منطقه) ۴۰/ y=3668100/x  =۷۲۲۵۰۰  می باشد.

 

 

اقلیم روستا:

 

روستای دل آباد در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده میزان تبخیر وتعرق حاصل ازسطوح آبها

 

وپوششی وخاک بیش از میزان بارندگی است از این رو غالب  نیاز آبی از طریق بارندگی تامین

 

نمی گردد در این اقلیم هیچ جریان دایمی آبی وجود ندارد ریزش های جوی  در این منطقه کم بوده

 

وتغییر پذیری آن فوق العاده زیاد است.

 

۱٫تنگنا ها/ محدودیت ها/وتهدید های اقلیم روستا:

 

– واقع شدن روستا دراقلیم خشک

 

– کمبود بارندگی ورطوبت

 

– نبودن رودخانه ی دایمی

 

– متغیر شدن سطح آبهای زیر زمینی وافت دبی آنها به دلیل خشکسالی های اخیر.

 

۲٫توانها ,امکانات وفرصت های اقلیم روستا:

 

-توان کشاورزی روستا در بهره گیری از سرزمین خشک ونامساعد ناحیه

 

– قابلیت کشت پاره ای از محصولات کشاورزی که به کم آبی ومحیط گرمسیری سازگار هستند

 

مثل رزشک وزعفران .

 

وضعیت باد ها در روستا:

 

طبق آمار ثبت شده درایستگاه سینوپتیک بیرجند اکثر بادهای در ۳جهت شرق/شمال شرقی به

 

جنوب غربی/و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد.

 

 

 

۱٫بادهای شرقی:

 

این باد ها در اواخر بهار واوایل تابستان می وزند ودنباله ی بادهای ۱۲۰ روزه ی سیستان اند این

 

باد ها با سرعت زیاد وفاقد ابر وبارندگی اند.

 

۲٫بادهای شمال شرقی به جنوب غربی:

 

این باد بر اثر آنتی سیکلون(پرفشار) سیبری به وجود می آید و درجه حرارت را پایین می آورد

 

وهمچنین باعث سرمازدگی محصولات کشاورزی می گردد.

 

۳٫بادهای جنوب شرقی به شمال غربی:

 

بادهای گرم ومرطوب اند که در فصل زمستان وارد منطقه می شوند این بادها همراه با ابر

 

وبارندگی کم ودر واقع اثر آنتی سیکلون های اقیانوس اطلس ودریای مدیترانه می باشد.براین

 

اساس در روستای دل آباد بادی که ازشرق روستا می وزد باد غالب منطقه است که ساکنین به آن

 

کوه باد می گویندوبادی های جنوب شرق-شمال غرب باد های باران زا در منطقه هستند که به قبله

 

باد معروف است و درنهایت باد های شمال شرق-جنوب غرب بادهای سرد وخشک منطقه هستند

 

که به آن در اصطلاح محلی سیه باد می گویند.

 

پوشش گیاهی:

 

در روستای مذکور گونه های متعددی از گیاهان می رویند که به دو دسته ی  گیاهان خود روی

 

آبی ودیم تقسیم می  شود

 

۱٫گیاهان خود روی آبی:

 

شامل گیاهانی مانند سلمه / پونه/بادیان/خاکشیر/فریز وغیره می شود .

 

 

۲٫گیاهان خودروی دیم :

بسیاری از گیاهان  دیم خاصیت دارویی دارد مانند کاکتی/ آویشن /مسدار/ بادیان کوهی /گل

 

زوفا/استقودوس که به نظر اهالی در درمان بسیاری از بیماری های مزمن موثر اند به عنوان مثال

 

آویشن ومسدار برای درمان بیماری های سرما خوردگی/تنگی نفس/استخوان دردی/ سر درد

 

مزمن/وبرای آرامش وتمرکز فکرموثر است ضمن اینکه گیاهانی وجود دارد که خاصیت دارویی

 

ندارد مانند شزگیله /شزگ/انگی/جاج/تلخه/گورباش و…(به اصطلاح محلی)

 

وضعیت توپوگرافی وزمین شناسی:

 

روستای دل آباد در شمال بیرجند ودر حوزه ی آبریز دشت بیرجند در شمال حوزه ی آبریزکویر

 

لوت واقع شده است.کوه باقران نسبت به روستا جهت جنوبی دارد وامتداد آن تقریبا شمال غربی –

 

جنوب شرقی است. شیب عمومی روستا جهتی شرق به شمال غرب دارد.روستا به لحاظ زمین

 

شناسی مربوط به تشکیلات دوران کواترنر(چهارم) وشامل سنگ های بازالت می باشد.

 

محدودیتها وتنگنا ها ی توپوگرافی روستا:

 

– واقع شدن روستا در منطقه ی کوهستانی

 

– کمبود زمین مسطح برای بهره گیری از آن در امر کشاورزی توانها وامکانات  توپوگرافی

 

روستا

 

– امکان استفاده از ارتفاعات منطقه به منظور مرتع و دیم کاری

 

 

وضعیت گسل وزمین لرزه:

 

تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه ی گسل قلعه سرخ – نوزاد ازعوامل بارز زمین

 

 

لرزه های اخیر است علاوه بر آن گسل های سیاه کمر/اسماعیل آباد / و بیرجند  هم در منطقه

 

وجود دارد  . بر اساس اظهارات مردم روستادر سال ۱۳۷۵ زلزله ای در منطقه رخ داده است که

 

این زلزله خوشبختانه خسارت  جانی نداشته اما به دلیل عدم استحکام و قدیمی بودن ساختمان ها

 

ونوع مصالح استفاده شده در آن درز وشکاف هایی را در ساختمان ها به وجود آورده است.مزیتی

 

که روستادراین زمینه دارد این است که توپوگرافی آن خطرات زمین لرزه را کاهش می دهدزیرا

 

از چهار طرف توسط کوه محاصره شده است.

 

حوادث طبیعی در روستا:

 

علاوه بر زمین لرزه ‘سیل وسرما زدگی محصولات انواع دیگر بلایای طبیعی هستندکه در روستا

 

رخ می دهد .در روستای دل آبادمسیل هایی در شمال/جنوب /وغرب آن وجود دارد این مسیل ها

 

محور ارتباط بین روستایی را شامل می شود که منطبق بر بستر مسیل می با شد بنا بر نظر افراد

 

روستا این مسیل ها هرز چند گاهی با رگباری کوتاه دست خوش سیلاب شده وباعث مسدود شدن

 

راههای ارتباطی  روستاوصدمه دیدن اراضی زراعی وهم چنین از دست رفتن خاک می گردد به

 

طور مثال:در سال ۱۳۷۶ سیل نا بود کننده ای در روستا رخ داد که خسارات فراوانی به اراضی

 

زراعی وارد کرد.از طرفی سرمازدگی پدیده ای است که در گذشته فقط در اواخر تابستان واوایل

 

پاییزرخ می داد واکثر محصولات کشاورزی به خصوص سیفی جات را نابود می کرد امادرسال

 

های اخیر باگرم شدن آب وهوای کره ی زمین  به تبع آن منطقه گرم شده ودرختانی مانندآلو /بادام

 

/زرد آلوو…از اواسط اسفند ماه شروع به شکوفه دادن می کنداما بر اثر باد سردی (باد شمال

 

شرقی –جنوب غربی ) که شبانه درمنطقه شروع به وزیدن می کند به کلی شکوفه های این گونه

 

درختان به ویژه درخت بادام را از بین می برد وبه کشاورزان خسارات زیادی را وارد می کند.

 

 

 

منابع آب روستا:

 

منابع آب به دو گروه آبهای سطحی وزیر زمینی تقسیم می شود

 

۱٫منابع آب های سطحی روستا:

 

این روستا متاسفا نه بنا بر ناسازگاری های طبیعت منبع آب سطحی چه فصلی وچه دایمی ندارد.

 

۲٫منابع آبهای زیرزمینی روستا:

 

در این روستا به طور گسترده ازمنابع آب زیر زمینی استفاده شده است به گونه ای که در روستای

 

دل آباد ۱۳ رشته قنات با دبی متوسط ۱الی۲ اینچ وجود دارد این قنوات عبارتند :قنات دل آباد/

 

علی آباد(عباس)/چشمه/سبوحی/ نسایی/کمالان اولیا/کمالان سفلی/اشتاکول/کلاته ی مجید/کلاته

 

دیخی/ کلاته قلی /آتوک اولیا/آتوک سفلی/که پر آب ترین آن قنات د ل آباد وکم آب ترین آن قنات

 

کلاته دیخی می باشد ضمن اینکه آب شرب وآشامیدنی روستا از دو قنات دل آباد وعلی آبادوآب

 

لوله کشی تامین اما این۱۳ قنات طی سال های گذشته در پی خشکسالی ها وپایین رفتن سفره ی

 

آبهای زیر زمینی با کاهش چشمگیر دبی مواجه شده است.روستای دل آ باد دارای آب لوله کشی

 

شده می باشد اما متاسفانه بنا به دلایلی از جمله نشست سفره ی آب زیر زمینی چاه مرکز که در

 

روستای نقنج قرارداشت خشک شده وآب لوله کشی روستا قطع گردید اما پس از مدتی براساس

 

مراجعات ودرخواست های مردم روستا دولت با تانکر’آب به محل منبع رسانده وبه طور متوسط

 

هفته ای یک بارآب باز شده ودر اختیار مردم قرار می گیرد. از طرفی دولت خدمت گذار در نظر

 

دارد بار دیگر آب لوله کشی  دایمی را به روستا برساند این طرح از چاهای عمیق روستای مرک

 

آغاز وبه سمت دهستان القورات هدایت می شود که تا این لحظه تا روستای بزقنج لوله کشی

 

صورت گرفته است. روستای دل آباد جزء یکی از روستاهایی است که در این طرح

 

 

قراردارد.بدیهی است روستای مذکورفاقد چشمه/چاه عمیق ونیمه عمیق است.

 

مشکلات منابع آب آشامیدنی روستا:

 

– عدم وجود آب کافی در شبکه ی آبرسانی روستا وجیره بندی آب فقط یک روز در هفته به دلیل

 

کمبود آب

 

– استفاده مردم روستا از رختشو خانه برای شستن ظروف/البسه/ فرش وغیره وبروز مشکلاتی از

 

جمله بعد مسافت وسختی تردد

 

– استفاده از آب مظهرقنات جهت آب آشامیدنی ومشکلات تردد روزانه زنان وکودکان برای تهیه

 

ی آب آشامیدنی

 

مشکلات منابع آب کشاورزی روستا:

 

– کمبود آب زراعی با وجود ۱۳ رشته قنات در روستا

 

– پایین بودن دبی آب قنوات درپی خشک سالی های اخیر

 

– پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه های سنتی آبیاری

 

– هرز روی آب به واسطه ی خاکی وروباز بودن نهر های آب درمزارع

 

وضعیت کشاورزی در روستا:

 

شیوه ی کشت به صورت کاملا سنتی صورت می گیرد. به دلیل کوچک بودن قطعات زمین های

 

زراعی که نتیجه ی قوانین غلط ارث وتقسیم زمین است وهم چنین  پراکنده بودن آن  کمتر از

 

ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود وبیشتر از نیروی کارخانواده در بهره برداری های

 

اقتصادی زمین  استفاده می شود.مالکیت اراضی  فردی وهدف از تولید برآوردن نیا زهای

 

معیشتی خانواده می باشد سطح تولید کم و نو آوری در مدیریت کشت مشاهده نمی شود. نوع

 

محصولات متنوع است تا اگر محصولی از بین رفت محصول دیگری برای خانواده باقی

 

بماند.زراعت روستا را گندم/جو/سیر/هندوانه و..وباغات آن را اکثرا زرشک/بادام/آلو وبه

 

ندرت زعفران دربر می گیرد بر این اساس سطح زیرکشت آبی روستا۸٫۶هکتاروسطح آیش آن

 

۰٫۶وسطح زیر کشت دیم۱۰۳٫۸ هکتاربا سطح آیش۹۸٫۶ می باشد.

 

نمودار شماره ی:۱ سطح زیرکشت ومیزان آیش روستای دل آباد درسال۹۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره ی۱ سطح زیرکشت ومیزان تولید زراعی روستای دل آباد در سال ۹۳

 

 

  سطح زیر کشت سطح آیش
آبی ۸٫۶ ۰٫۶
دیم ۱۰۳٫۸ ۹۸٫۶

 

نوع محصول سطح زیر کشت هکتار راندمان تولیددرهکتار(کیلوگرم) درآمد ناخالص هر هکتار(ریال) درآمد خالص هر هکتار(ریال)
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۴۱۲۸۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۸۷۵۴۶۰
جو آبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۲۸۵۲۰۰۰
جمع ۹۹ ۳۷۸۵۵۴۶۰

باغداری

آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۷۹۶۵۰۰
بادام ۱۰٫۸
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۴۸۵۵۰۰۰
جمع ۱۳٫۴ ۱۰۲۶۵۱۵۰۰

همانطور که در جدول مشخص است سطح زیر کشت گندم دیم بیشتر اما بازدهی کمتری دارد

 

از طرفی در باغداری بیشترین سطح زیر کشت به بادام اختصاص دارد اما همانطورکه قبلا عنوان

 

شد به دلیل سر مازدگی هیچ محصولی از آن بدست نمی آید درعوض گندم وجوی آبی در زراعت

 

وزرشک باسطح زیر کشت کم بازدهی بالایی دارد.

 

*مشکلی که دراین رابطه وجود دارد این است که آمار مربوط به محصول زرشک  کاملا اشتباه

 

به نظر می رسد زیرا رقم خیلی پایین تر ازواقعیت می باشد.طبق محاسبه تقریبی  سطح زیرکشت

 

روستا به تنهایی بیش ازرقم کل یعنی۱۳٫۴ می باشد.

 

بررسی زندگی جانوری روستا:

 

در دو بخش جانوران اهلی و وحشی خلاصه می شود.

 

۱٫جانوران اهلی:

 

حیوانات اهلی روستا شامل گاو /گوسفند/ بز/الاغ/مرغ/خروس /وکفتر می شود که به صورت

 

سنتی پرورش می یابند وبه مرتفع کردن برخی نیازهای اهالی کمک می کنند مانند گوسفند وبز

 

نیازگوشتی ساکنین را برطرف می سازد.

 

۲٫جانوران وحشی:

 

حیوانات وحشی روستا شامل گرگ/ شغال /روباه/خرگوش/خارپشت/ مار/سوسمار می شوند

 

همچنین پرندگان وحشی روستا عبارتند از:زاغ/کلاغ/تیهو/شاهین /جغد/قمری(موسی

 

تقی)/گنجشک (چغوک)و…

 

ازطرفی آبزیانی مثل ماهی وجلبک در قنوات روستا یافت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم:

 

ویژگی های انسانی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: تاریخچه روستا

 

وجه تسمیه ی روستا:

 

بنا به گفته ی اهالی محل واسنادی که وجود دارد در مورد نامگذاری روستا به”دل آباد” دو نظریه

 

وجود دارد

 

۱٫بر اساس نظر عده ای مردمان این روستا به دلیل اینکه در گذشته نسبت به مردم مناطق اطراف

 

فهمیده تر /پیشرفته تر ودر کل افرادی خوب وبا نزاکت بوده اند  به دل آوا معروف شده است که

 

بعدها بنا به دلایلی نامعلوم از دل آ وا به دل آباد تغییر کرده است.

 

۲٫نظر دومی که در این رابطه وجود دارد این است که این روستا در گذسته نسبت به حال

 

حاضرخوش آب وهواتر وسرسبزتر بوده است بنابر این به آن دل آباد می گفتند.

 

خلاصه تاریخ روستا براساس اظهارات مردم:

 

روستای دل آباد حدود ۷۵۰ سال پیش توسط فردی کرمانشاهی به نام حاجی کرمانشاهی ایجاد شده

 

است این فرد اولین قنات روستارا احداث  ودرپی آن دامداری وکشاورزی را گسترش داده است

 

.در آن زمان که اوضاع نا امنی توسط تر کان شرق به وجود آمده اقوامی که در اطراف واکناف

 

روستا زندگی می کرده اند تصمیم به تمرکز دریک مکان گرفته اند این مکان همان دل آباد بوده

 

است بر این اساس اقوام آتیان که در جنوب روستایعنی در آتوک فعلی زندگی می کرده اند/اقوام

 

سبوحیان که در شمال روستادر سبوحی فعلی روزگار می گذرانده اند وهمچنین اقوام کولیان که در

 

غرب روستا یعنی در اشتا کول فعلی زندگی می کرده اند همگی در دل آباد فعلی تمرکز یافته اند

 

این افراد به دلیل ترس از ترکان  قلعه ای در محله ای که اکنون پی کمر نامیده می شود بنا نهاده

 

اند ودرپی آن به ساخت تونل زیر زمینی برای استفاده از قنات وغیره اقدام کرده اند تاریخ با همین

 

فرازونشیب ها سپری شده تا اینکه با کاهش ناامنی مراحل توسعه ی کالبدی روستا آغاز وهسته ی

 

اولیه ی آن بیرون از قلعه شکل گرفته است و روستا چه از لحاظ خانوار وچه از لحاظ وسعت

 

تحت تسلط گسترش قابل ملاحظه ای یافته است.

 

اماکن و بنا های تاریخی:

 

این روستا دارای بناهایی از جمله قلعه /تونل زیر زمینی /آسیاب بادی/وقنات قدیمی بوده است که

 

متاسفانه همگی آنها به دلیل عدم آگاهی مردم تخریب وبه جای آن خانه مسکونی ساخته شده است.

 

فصل دوم: سیمای روستا

 

مراحل گسترش کالبدی روستا:

 

روستای دل آباد دارای چند مرحله ی توسعه ی کالبدی می باشد که عبارتند از:

 

۱٫هسته ی اولیه ی روستا:

 

به طور طبیعی در ایران هسته ی اولیه ی اکثر روستا های متمر کز گرداگرد اماکن عمومی از

 

جمله مسجد/ قلعه گسترش کالبدی پیدا کرده است روستای دل آباد هم از این قاعده مستثنی

 

نیست.گرچه هسته ی اولیه ی روستا به طور کلی تخریب وتبدیل به ساخت وسازهای جدید گردیده

 

است اما آثاری اندک تداعی کننده ی این موضوع است که روستای مذکورهم مثل دیگر روستاهای

 

متمرکز گرداگرد اماکن گسترش یافته است هسته ی اولیه درشمال غربی دل آباد فعلی واقع بوده

 

است به گونه ای که تمام قسمت های آن به جزء نشانه هایی  کوچک متا سفانه توسط اهالی به

 

منظور ساخت ساز های جدید از بین رفته است به عنوان مثال مسجد قدیمی روستا که تنها اثر باقی

 

مانده ی هسته ی اولیه محسوب می شد در سال ۱۳۸۶ کاملا تخریب به جای آن مسجد جدیدی

 

ساخته شد.

 

۲٫مرحله ی اول توسعه:

 

در این مرحله از توسعه ساخت وسازها اغلب در اطراف مسیل اصلی روستا شکل گرفته است به

 

صورتی که ساختمان ها در این مرحله از هسته ی اولیه به سمت جنوب کشیده شده است احتمال

 

می رود در این مرحله جابجایی قنات  به۵۰۰ متری شمال روستا صورت گرفته است (ازمنزل

 

آقای چوپانی به سمت سر آب فعلی)

 

:۳مرحله ی دوم توسعه :

 

طبق بررسی های انجام شده ساخت وسازهای این مرحله به سمت شرق روستا سوق پیدا کرده

 

است به عبارت دیگر در این مرحله  قلعه ی روستا به علت ساخت وسازهای جدید ونا آگاهی مردم

 

تخریب شده است. به هر تقدیر در این مرحله محله ی موسوم به پی کمر شکل گرفته است.

 

مرحله ی سوم توسعه ی روستا:

 

دراین مرحله ساختمان های روستا مجددا خود را به سمت جنوب روستا کشیده است به گونه ای که

 

در مورد گسترش روستا به سمت جنوب ۳ دلیل وجود دارد:۱٫در قسمت شمالی روستا وجود

 

قبرستان فرصت هر گونه ساخت وساز را گرفته است. ۲٫شرق روستا به دلیل نزدیکی به مزارع

 

ومسیل نمی تواند هیچ ساخت وسازی صورت گیرد .۳٫همچنین در غرب روستا  باز هم به دلیل

 

نزدیکی به مزارع ومسیل ساخت وساز متوقف شده است  بنا براین ناچارغالب پیشروی ها در

 

جنوب روستا صورت گرفته است.

 

محلات مختلف روستا:

 

روستای دل آباد شامل ۴ محله می باشد:

 

۱٫محله ی سر آب:

 

هسته ی اولیه ی روستا ومرکز آمد وشد افراد روستا می باشد . اماکنی مانند مسجد/حسینیه/قنات

 

اصلی /شعبه ی نفت/پایگاه بسیج/کانون مساجد/کتابخانه/وباشگاه جوانان روستا در این محله واقع

 

است. با این تفاسیر این محله از روستا محل ارتباط وتجمع اهالی جهت امور مختلف از جمله امور

 

مذهبی می باشد.

 

۲٫محله ی بالای ده روستا (معروف به بلند تگ)

 

جنوب روستا رادر بر می گیرد به گونه ای که جدید ترین ساختمان ها در این محله قرار دارد اکثر

 

کوچه های آن علی رغم شیب زیاد پرعرض هستند اما بسیاری از آنهابرای عبوروسایل نقلیه

 

مناسب به نظر نمی آید  بهداشت/دبستان /دفتر خدمات ارتباطی /وساختمان دهیاری در این محله

 

قراردارد ضمن اینکه جدیدا محور ارتباطی روستا از محله ی سرآب به بالا دست این محله انتقال

 

یافته است بر این اساس این محله بعد از محله ی سر آب پررفت آمد ترین محله لحاظ می گردد.

 

۳٫محله ی پایین روستا(معروف به پایین تگ):

 

در شمال روستا واقع است تراکم ساختمان ها درآن اندکی بیشتر است به گونه ای که عرض کم

 

وشیب زیاد کوچه های آن امکان عبور وسایل نقلیه را فراهم نمی کند از طرفی حمام متروکه ی

 

روستا/قبرستان وبیشتر مزارع روستا در پایین دست این محله قرار دارد

 

۴٫محله ی پی کمر:

دربر گیرنده ی شرق روستا است این محله کم رفت وآمد ترین محله قلمداد می شود.

 

*اما آنچه جالب توجه به نظر می رسد در محله بندی روستای مذکور بر خلاف  اغلب روستا

 

هایی که محله بندی آن جنبه ی قومی /مذهبی/فرهنگی و…دارند هیچ گونه تعصبی به چشم نمی

 

خورد وتقسیم بندی آن کاملا عرفی می باشد.

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی به کار رفته در آن:

 

درطول تاریخ آنچه مسلم است این موضوع می باشد که هر ناحیه ی جغرافیایی بنا بر شرایط آب

 

وهوایی خود خانه های متفاوتی دارند که تا حد زیادی گویای نوع آب وهوای آن ناحیه می باشد به

 

طور مثال خانه های موجود درنواحی جنگلی وبارانی از چوب وبا سقف شیروانی ساخته شده

 

است یادر نواحی خشک خانه ها ازخشت وگل با سقف گنبدی بنا شده است از طرفی نوع فعالیت

 

ودرآمد حاصل از آن وهمچنین مصالح در دسترس  جهت ایجاد خانه وکیفیت آن نقش مهمی دارد.

 

روستای دل آباد به دلیل اینکه درمنطقه ی آب وهوایی خشک ونیمه خشک واقع است اکثرا دارای

 

ساختمان هایی است که مصالح مورد استفاده ی آن از اطراف روستا بدست آمده است مانند خشت

 

/گل /سنگ/چوب و… روستای مورد مطالعه ی ما ۳نوع ابنیه با کیفیت دارد که عبارتند از:

 

۱٫ابنیه ی بادوام:

متاسفانه ابنیه های بادوام روستا کم وحدود ۱۳ درصد می باشد مصالح به کار رفته در این نوع

 

ابنیه ها از تیر آهن وآجر است .اکثر آنها درجنوب روستا به چشم می خورند این ابنیه ها دارای

 

شرایط مطلوبی برای زندگی اند وبه ابنیه های نوساز معروف می باشند.

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام:

 

این نوع ابنیه حدود۸۲ درصد از خانه های روستا در بر می گیرد ومصالح به کار رفته در آن از

 

خشت /سنگ/وچوب می باشد این نوع ابنیه از لحاظ ضریب امنیت شرایط قابل قبولی ندارند ودر

 

مراحل اول ودوم توسعه ساخته شده اند.

 

۳٫ابنیه ی بی دوام:

 

این دسته از بناها به دلیل قدمت زیاد وهم چنین به کار بردن مصالح  کم دوام در آن مخروبه یا در

 

حال تخریب هستند در این بناها کسی زندگی نمی کند وممکن است دارای سقف یا بدون سقف

 

باشند. این بناها گاها فضایی است که اختصاص به نگه داری دام دارد.مصالح به کار رفته در آن

 

از کاه گل/خشت وچوب است و۵ درصد از ساختمان ها رادر برمی گیرد.

 

نمودار شماره ۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

        جدول شماره ی۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

انواع واحد مسکونی درصد نوع مصالح
بادوام۱ ۱۳ تیر آهن/آجر
نیمه بادوام۲ ۸۲ خشت/سنگ/چوب
کم دوام ۳ ۵ گل /چوب

 

فصل سوم: جمعیت شناسی روستا

 

میزان وتغییرات آن طی زمان:

 

از میان ویژگی های روستا آنچه بیش از همه ذهن انسان را به خود جلب می کند بحث جمعیت

 

وشناخت آن است که براستی برای وقوف یافتن از چگونگی تحول وتوسعه ی روستا امری اجتناب

 

ناپذیر به حساب می آید. می دانیم که سرشماری جمعیت در ایران  به صورت رسمی ازسال۱۳۳۵

 

آغاز گردیده وقبل از آن آمار دقیق وقابل اعتمادی که بشود به آن اطمینان کرد وجود ندارد( اگر

 

چه بنا به نظر دکتر مسعود مهدوی احتمالا در ایران اولین سر شماری را درسال ۱۲۵۲شمسی

 

صنیع الدوله انجام داد می توان برآوردی از جمعیت روستایی به عمل آورد که بر اساس آن

 

جمعیت کل ایران۱۱٫۵ میلیون نفر بود به گونه ای که از این تعداد ۴۳٫۵ درصد آن در روستا

 

زندگی می کرده اند یا ژنرال شیندلر در گزارشی از جمعیت ایران در سال ۱۲۶۲ جمعیت ایران

 

را ۷٫۶ میلیون نفر بر آورد می نماید که درحدود ۵۰درصد آن روستاییان و۲۵ درصد آن را

 

عشایران در بر می گیرند.به طور کلی آمار موجود قبل از سال ۱۳۳۵ اطلاعات دقیقی از جمعیت

 

روستا  به دست نمی دهد)(جغرافیای روستایی ایران –مسعود مهدوی صفحه ی۱۰۳)

 

از طرفی طبق آماری که سرشماری های رسمی به عمل آمده مشخص شد که در ایران روز به

 

روز جمعیت روستایی کاهش می یابد ودرعوض به جمعیت شهر ها افزوده می شود به عنوان

 

نمونه در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۳ درصد جمعیت در روستا ها زندگی می کر ده اند و۴۷ درصد آنها

 

در شهر ها  ودر سال ۱۳۶۵ حدود ۴۵٫۸ درصد جمعیت در روستا و۵۴ درصد آنها در شهر ها

 

زندگی می کرده اند که علت آن اتفاقاتی است که بعد اصلاحات ارضی صورت گرفت وباعث

 

تخلیه ی بیشتر جمعیت روستا گردیده است.

 

اما در مورد جمعیت روستای دل آباد می توان دو دوره را بررسی کرد:

 

۱٫دوره ی قبل از سال۱۳۳۵ یعنی دوره ی غیر رسمی:

 

اگرچه در دوره ی غیر رسمی آماری وجود ندارد که بشود به آن اعتماد کرداما بر اساس نظر

 

اهالی ودادن برخی نشانه ها  می توان تا حدی جمعیت روستا را حدس زد.

 

به این ترتیب روستای دل آباد دردوره ی غیررسمی تقریبا در بین ۸۰الی۹۰ نفرمتغیربوده است به

 

گونه ای که در دوره ی چند ساله جمعیت چندان رشدی نداشته است به عبارت دیگر با وجود اینکه

 

خانواده ها فرزندان زیادی داشته اند گاها به این موضوع بر می خوریم که مرگ ومیر بیشتر از

 

متولدین زنده مانده بوده است  وبرعکس بنابر این  جمعیت در طی زمان نه چندان رشد ونه چندان

 

کاهشی داشته است.بعد ها به دلیل بهتر شدن اوضاع وافزایش امکانات بهداشتی بر جمعیت روستا

 

افزوده شده است.

۲٫جمعیت روستا در دوره ی رسمی(ترجیحا ۳دوره ی۶۵/۷۵/۸۵):

 

اگر بخواهیم آمار جمعیتی روستای مذکور را در سه دوره ی سرشماری اخیر(۶۵ ,۷۵و۸۵)

 

مقاسسه نماییم متوجه این مسئله می شویم که این روستا  تا سال ۱۳۷۵ نه تنها دچار کاهش جمعیت

 

نشده بلکه نسبت به دوره ی قبل بر جمعیت آن افزوده شده است اما این رشد طی زمان سیر نزولی

 

داشته است یعنی جمعیت روستا د سال ۱۳۶۵حدود ۳۳۴ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۱نفر مرد

 

و۱۸۳نفرزن بوده است به گونه ای که نسبت به  سال   ۱۳۵۵, ۱٫۳رشد داشته است ودر سال

 

۱۳۷۵جمعیت به ۳۸۴نفر رسیده است که از این تعداد  ۱۸۷نفر مرد و۱۹۷ نفر زن بوده اند این

 

دوره نسبت به دوره ی  قبل ۰٫۴ رشد داشته است ودر سال۱۳۸۵جمعیت ۳۵۷نفر بوده که از این

 

تعداد ۱۷۲ نفر مرد و۱۸۵ نفر زن بوده اند این دوره نسبت به دوره ی قبل ۰٫۸- رشد منفی داشته

 

است ودر سال ۱۳۸۸ باز هم جمعیت کاهش وبه۳۳۴ نفر رسیده است که از این تعداد ۱۶۰ نفر

 

مرد و۱۷۴ نفر زن  هستند.

 

علت اینکه جمعیت روستا در این سه دوره سیر نزولی داشته است عبارت است از:

 

خروج نیروی جوان وفعال روستا که نسل مولد روستا را تشکیل می دهند این عامل به دلیل

 

مشکلات اقتصادی واجتماعی در اثر خشک سالی های متوالی,پایین بودن درآمد اقتصادی,وجود

 

بیکاری,عدم وجود امکانات رفاهی –خدماتی وهمچنین عدم علاقه ی نیروی جوان روستا به

 

فعالیت های کشاورزی می تواند از عوامل تخلیه ی جمعیت  نسبی روستا و مهاجرت به شهر باشد

 

با این تفاسیرروستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه جزء روستا های مهاجر فرست

 

تلقی می گردد.

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال۱۳۸۸:

 

ساختمان سنی به طور مستقیم تحت تاثیر سه عامل متغیر یعنی مرگ ومیر /زایش ومهاجرت قرار

 

دارد این عوامل کاملا ازهم مستقل نیستند و هر گونه تغییری دریک عامل سرانجام بر دوعامل

 

دیگر نیز اثر می گذارد اما شرایط اجتماعی واقتصادی تنهااز طریق این سه عامل می تواند بر

 

ساختمان سنی تاثیر گذارد.از طرفی اگر چه آمارگیران روش های متعددی برای تعیین دقیق

 

محاسبات سنی به کار می گیرند ولی در مجموع این اطلاعات معمولا باعدم دقت کافی مواجه

 

است(اصول ومبانی جغرافیای جمعیت / مهدوی مسعود-صفحه ی ۱۱۱)

 

برای بررسی نسبت سنی وجنسی روستای دل آباد دو عامل گروه سنی وهرم سنی راموردتوجه

 

قرار می دهیم:

جدول شماره ی۳: نسبت سنی جمعیت روستای دل آباد درسال۸۸

نسبت سنی مرد زن کل
۱۴-۰ ۳۰ ۳۰ ۶۰
۶۴-۱۵ ۹۳ ۱۲۳ ۲۱۶
۶۵به بالا ۲۷ ۲۱ ۴۸

نمودار شماره ی۳:نسبت سنی جمعیت

 روستای دل آباد در سال ۸۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنیم اکثر افراد روستا را بزرگسالان در بر می گیرد که در واقع جمعیت

 

فعال روستا به حساب می آید ودو گروه سنی دیگر که شامل کودکان وسالخوردگان می شود

 

جمعیت کمتری را در برمی گیرد.

 

نمودار شماره ی۴:نسبت جنسی گروههای سنی  مختلف روستای دل آباد

در سال۸۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار بالانسبت جنسی گروههای سنی روستا را نشان می دهد  به گونه ای که در گروه

 

سنی۰تا۱۴ سال نسبت جنسی مردان ۳۵ درصد وزنان ۴۲ ذرصد می باشد ونسبت جنسی کل در

 

آن ۸۳٫۳ درصد است. در گروه سنی ۱۵تا۳۴سال حدود ۶۴درصدمرد و۶۹ درصد آنها زن بوده

 

اند ونسبت جنسی درآن ۹۲٫۸ درصد می باشد. در گروه سنی ۳۵تا۶۴ سال مردان ۵۲ درصد

 

وزنان۵۸ درصد ونسبت جنسی در آن۸۹٫۷ درصد است. اما در گروه سنی ۶۵سال به

 

بالا۲۱درصد مردو۱۶ درصد زن بوده اندونسبت جنسی در آن۱۳۱٫۳ می باشد.

 

برآوردی از میزان سواد مردم روستا در سال ۸۸:

 

یکی از معیارهای پیشرفت های اجتماعی در هر جامعه میزان باسوادان آن می باشد آموزش در

 

 

جامعه نقش مهمی را ایفا می کند که غافل شدن از آن می تواند ضر به ی مهلکی بر ارکان اصلی

 

جامعه وارد آورد.در بررسی وتحلیل آمار مربوط به سواد آموزی افراد زیر ۶ سال لحاظ نمی شود

 

زیرا این افراد هنوز به مرحله ی آموزش عمومی نرسیده اند. مسئله ی سواد امری است مهم

 

وموثر به گونه ای که هر کشوری  جمعیت دانش آموخته بیشتری داشته باشد به طبع خلاقیت

 

ونوآوری در آن بیشتر به چشم خواهد خورد برعکس هر کشوری جمعیت دانش آموخته کمتری را

 

دارا باشد کمتر از تکنولوژی ونوآوری بهره خواهد برد ضمن اینکه همان تحصیل کرده های کم

 

در جایی که باید به کار گرفته شود به دلیل فراهم نبودن ساختار ها مشغول به فعالیت نیستند این

 

وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم از جمله ایران گرفتار آن می باشد بنابر این وضع

 

سواد نقش تعیین کننده ای در اوضاع جامعه دارد.روستای دل آباد از لحاظ محیط آموزشی فقط

 

دارای یک مدرسه ی دبستان می باشد این به گونه ای است  که به خاطر تخلیه ی جمعیت روستا

 

روز به روز از تعداد دانش آموزان آن کاسته وچه بسا روزی برسد که دیگر هیچ دانش آموزی

 

برای تحصیل در آن وجود نداشته باشد قابل ذکر است این دبستان درحال حاظر یعنی در سال ۸۸

 

کلا۲۳ دانش آموز دارد که ازاین تعداد ۱۵ نفرپسر و۸نفر دخترمشغول به تحصیل هستند. ازطرفی

 

طی چندین مرحله نهضت سواد آموزی اقدام به باسواد کردن  افراد روستا کرده است اما اگر چه

 

هدف اصلی باسواد کردن افراد بوده ولی مشکلاتی چند از قبیل کهولت سنی اکثر افراد, عدم

 

حضور منظم در کلاس ها, سرباز زدن برخی از آنها  برای حضور در کلاس وعدم دقت در

 

هنگام آموزش گاه بی گاه مانع تحقق این هدف می گردد.

 

 

 

جدول شماره ی ۴:وضع سواد مردم روستای دل آباد در سال ۸۸

(به نفر)

بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فوق دیپلم لیسانس بالای لیسانس
۱۰۷ ۱۲۲ ۴۳ ۳۶ ۵ ۲

 

همان گونه که در جدول مشاهده می کنیم متاسفانه ۱۰۷ نفر از جمعیت روستا بی سواد هستند.

 

وضع به گونه ای است که هرچه به مدارج ومقاطع بالاتر می رویم از تعداد افراد کاسته می شود

 

که این خود نتیجه ی توجه کم به امر تحصیل به خصوص در گذشته می تواند باشد (به دلیل پای

 

بند بودن به برخی از فرهنگ ها)

   

جدول شماره ی۵: متولدین روستای دل آباداز سال۸۴ تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل
۱ ۳ ۴
۸۵ ۱ ۱
۸۶ ۱ ۱ ۲
۸۷
۸۸ ۳ ۳ ۶

مشاهده می کنیم بیشترین متولدین مربوط به سال ۸۸ وکمترین آنها مربوط به سال ۸۷

 

است که هیچ فردی متولد شده است.

جدول شماره ی ۶: فوت شد گان روستای دل آباد از سال ۸۴تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل علت مرگ
۸۴ ۲ ۲ ۴ سکته/مشکلات روانی تنفسی
۸۵ ۳ ۲ ۵ سرطان/دیابت/فشار خون/تصادف/سکته
۸۶ ۱ ۱ سکته قلبی
۸۷
۸۸ ۳ ۳ آسم/سکته قلبی/فشار خون

 

همانگونه که در جدول مشخص است  بیشترین مرگ ومیر مربوط به سال ۸۵و کمترین آنها

 

مربوط به سال۸۷ می باشد که خوشبختانه هیچ کسی فوت نکرده است آنچه مسلم است این است که

 

اکثر افراد فوت شده بر اثر سکته جان خود را از دست داده اند.

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی( ۱۳۹۵,۱۴۰۵و۱۴۱۵):

 

برای محاسبه ی آن از فرمولpo(1+r)t  pt =کمک می گیریم.

 

Po=بیانگر جمعیت فعلی     r=نرخ رشد      t=دوره ی زمانی

 

*برای محاسبه از نرخ رشد ۳ دوره ی ۸۵,۷۵,۶۵ میانگین گرفته ایم که نرخ رشد میانگین ۰٫۳

 

بدست آمده است.

 

بر این اساس جمعیت روستا در سال ۸۵,۳۳۴ نفر بوده است  بنابراین جمعیت روستا

 

در سال ۹۵  به چند نفر خواهد رسید؟

 

Pt=po(1+r)t=334(1+0.3)10=347

 

طبق فرمول جمعیت در سال ۹۵ به ۳۴۷ نفر خواهد رسید.

 

 

 

 

جمعیت در سال ۱۴۰۵ :

 

Pt=po(1+r)t=347(1+0.3)10=360

 

در سال ۱۴۰۵ جمعیت به ۳۶۰نفر خواهد رسید.

 

جمعیت در سال ۱۴۱۵:

 

Pt=po(1+r)t=360(1+0.3)10=373

 

در سال ۱۴۱۵ جمعیت روستا به ۳۷۳ نفر خواهد رسید.

 

*اما انچه در حال حاضر وجود دارد کاهش جمعیت  است نه افزایش آن …

 

وضعیت مهاجرت در روستا:

 

مهاجرت یعنی حرکت یا جابه جایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین

 

واسکان  در سرزمین  دیگر. از طرف دیگر مهاجرت برای انسان هایی مطرح می شود که

 

استقرار یافته اند وبرای مدت طولانی در مکانی ساکن بوده و احتمالا در این مدت  تصمیم قطعی

 

برای مهاجرت نداشته اند. در یک مقطع زمانی انگیزه ای  اعم از اقتصادی,اجتماعی ویا سیاسی

 

آنها را ترک سرزمین اصلی و اقامت در سرزمین دیگر وا می دارد که معمولا در آن قصد

 

بازگشت مطرح نیست بنابراین این طرز تلقی از مهاجرت کسانی را که فصلی یا موقتی مهاجرت

 

می کنند در زمره ی مهاجرین قرار نمی دهد(مبانی جغرافیای جمعیت –مهدوی مسعود/صفحه ی

 

۱۷۴)مهاجرت از روستا به شهرعموما مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود این پدیده

 

در کشور هایی که در حال صنعتی شدن هستند بسیار اتفاق می افتد تا جایی که این جابه جایی نقش

 

اصلی را در توسعه ی اقتصادی وافزایش درآمد بازی می کندکشور ایران نمونه ی بارزی از این

 

وضعیت است.(مبانی ج جمعیت- مهدوی مسعود/صفحه ی ۱۸۴)

 

روستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه  تا دوره ی۶۵-۵۵به ندرت در آن مهاجرتی

 

اتفاق  می افتاده است یا به عبارت دیگرهیچ نوع مهاجرتی در آن ثبت نشده است اما از این دوره

 

به بعد کم کم بنا برشرایطی که بر جامعه حاکمفرما بود مهاجرت به شهرآغازشد بدیهی است این

 

مهاجرت غالبا براثر پیدا کردن شغل وازدواج صورت می گرفته ومی گیرد اما از سال۱۳۷۵بر

 

شدت آن افزوده شده است.به هر حال ما آمار افرادی راکه در یک دوره ی ۵ساله یعنی از

 

سال۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ از روستا مهاجرت کرده اند یا در این دوره ی زمانی به روستا آمده اند

 

بررسی نموده ایم که به تفکیک جنس  آن را درجداول زیر بیان کرده ایم.

 

 

 

 

جدول شماره ی ۷: آمار افرادی که از سال۸۴تا۸۸ از روستا مهاجرت

کرده اند

 

سال تعداد خانوارر مردد زن. انگیزه مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل.
۱۳۸۴ ۳ ۳ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,سمنان. ودستگرد ۲۴سال/دیپلم ۲۴سال/ابتدایی ۲۷سال/ابتدایی ۵
۱۳۸۵ ۳ ۲ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند ۲۹ سال/فوق دیپلم.۲۷سال /لیسلنس  ۲۵سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶ ۲ ۲ ۵ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,طبس ودستگرد ۲۶سال/دیپلم

۳۰یال دیپلم

۷
۱۳۸۷ ۷ ۷ ۸ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,آرین شهر,زهان,فلارگ,سنگ آباد ۲۵سال/دیپلم.جانی ۲۸سال/سیکل.۳۱سال /لیسانس.۲۶ سال/سیکل/۲۱سال/ابتدایی.۲۵سال/سیکل ۱۵٫
۱۳۸۸ ۳ ۳ ۴ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,اسد آباد ۲۷سال/دیپلم.۲۷سال/لیسانس.۲۶سال سیکل ۷

 

 

 

 

 

 

جدول شماره۸: افرادی که ازسال ۸۴تا۸۸ به دل آباد مهاجرت کرده اند

 

سال تعداد خانوار مرد زن انگیره مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل
۱۳۸۴
۱۳۸۵ ۱ ۲ ۲ وجود برخی مشکلات درشهر موقتی دل آباد ۳۶سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶
۱۳۸۷ ۱ ۱ طلاق دائمی دل آباد ۱
۱۳۸۸ ۱ ۱ ۳ کشاوزری ودامداری دائمی دل آباد ۲۸سال/ابتدایی ۴

 

 

فصل ۴:

 

ساختار اقتصاد روستا:

 

اقتصاد روستایی بر بهره برداری وبهره وری ازخاک تکیه دارد وهرفعالیتی که وابسته ی آن یا

 

براثرآن باشد  وجامعه ی روستایی را منتفع کند در این بحث جای دارد معیشت اصلی روستاییان

 

از طریق  کشاورزی وکشت وکار در روی زمین تامین و ممکن است حرفه ومشاغل جنبی وجود

 

داشته باشد که قسمتی از معیشت روستاییان را تامین کند به هر حال اقتصاد روستایی شامل تمام

 

فعالیت های موجود در روستا اعم ازکشاورزی ویا غیر کشاورزی را که برای تامین معاش

 

روستاییان صورت می گیرد در بر می گیرد بنابراین ارکان اقتصاد روستایی به شدت وابسته به

 

آب وخاک,شیوه ی آبیاری وسازمان تولید می باشد(ج انسانی ۲-مومنی مهدی صفحه ی ۱۶۳)

 

در روستای دل آباد فعالیت های سه بخش عمده یعنی کشاورزی ,صنعت وخدمات وجود دارد که

 

به تفکیک آن را در جدول زیر نشان می دهیم:

 

جدول شماره ۹:فعالیت های عمده ی روستای دل آباد در سال۸۵

نام بخش نوع شغل تعداد شاغل درصد
کشاورزی زراعت,باغداری دامداری ۸۶ ۴۴٫۶
صنعت کارگر ساختمان وکارخانه ای,کارگر قالی بافی ۹۶ ۴۹٫۷
خدمات کارمندودهیار,فروشنده وراننده تراکتور ۱۱ ۵٫۷
جمع ۱۹۳ ۱۰۰

بر این اساس از کل جمعیت روستا در سال۸۵,۱۹۳نفر جمعیت فعال محسوب می شوند بنابراین

 

ضریب بار تکفل روستا به شرح زیر است:

 

۱۷۱٫۰۹=۱۰۰ضرب در۲٫۹/۱۱۸=D.R

 

ضریب بار تکفل روستا ۱۷۱٫۹می باشد که در مقایسه با ضریب کشوری که ۱۰۳٫۷است بسیار

 

بالا تر است

جدول شماره ۱۰:نرخ فعالیت روستای دل آباد در سال ۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت ده ساله وبیشتر جمعیت فعا ل نرخ فعالیت
۱۳۷۵ مرد ۱۱۴ ۱۰۳ ۹۰٫۴
زن ۱۴۶ ۱۴ ۹٫۶
جمع ۲۶۰ ۱۱۷ ۴۵
۱۳۸۵ مرد ۱۵۳ ۱۳۲ ۸۶٫۳
زن ۱۶۶ ۹۵ ۵۷٫۲
جمع ۳۱۹ ۲۲۷ ۷۱٫۲

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ای بیرجند

 

 

 

 

 

جدول شماره۱۱:نرخ اشتغال وبیکاری روستای دل آباد در سال۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت بیکار جمعیت فعال نرخ اشتغال نرخ بیکاری
۱۳۷۵ مرد ۲۰ ۱۰۳ ۸۰٫۶ ۰٫۲
زن ۷ ۱۴ ۵۰ ۰٫۵
۱۳۸۵ مرد ۲۵ ۱۳۲ ۸۱٫۱ ۱۸٫۹
زن ۹ ۹۵ ۹۰٫۵ ۹٫۵

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ی بیرجند

 

برپایه ی اطلاعات جدول۱۱می توان گفت نرخ فعالیت مردان در سال۸۵نسبت به ۷۵/,۴٫۱درصد

 

کاهش داشته است لیکن زنان در زنان با افزایش ۴۷٫۶ درصدی مواجه هستیم که این مسئله

 

برروی نرخ فعالیت روستا تاثیرگذاشته است وسبب افزایش ۲۶٫۲درصدی آن شده است این امر

 

ناشی از فعالیت شرکت فرش در روستا واشتغال زایی برای عده ای اززنان روستا می با شد.

 

جدول شماره ۱۲:جمعیت فعال روستای دل آباد در سال۷۵ و۸۵

سال شاخص جمعیت شاغل جمعیت بیکار جمعیت فعال
۱۳۷۵ مرد ۸۸ ۲۲ ۱۰۳
زن ۲۰ ۹ ۱۴
جمع ۱۰۸ ۳۱ ۱۱۷
۱۳۸۵ مرد ۱۰۷ ۲۵ ۱۳۲
زن ۸۶ ۹ ۹۵
جمع ۱۹۳ ۳۴ ۲۲۷

براساس اطلاعات حاصله که از واحد  تحقیقات جهاد کشاورزی گرفته شده است در سال۱۳۷۵در

 

این روستااز تعداد۳۸۴نفرجمعیت آن۲۶۸نفر درگروه سنی بالای ده سال داشته که ازاین تعداد۱۰۸

 

نفرشاغل و۳۱نفر افراد بیکار را نشا ن می داده اند ودر سال۱۳۸۵ از ۳۵۷نفرجمعیت۲۶۴نفر در

 

گروه سنی بالای ده سال قرار داشته که از این تعداد۱۹۳نفر شاغل و۳۴نفر آن بیکار می باشند.

 

 

 

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی:

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی در جداول زیر آمده است:

 

جدول شماره ۱۳:درآمد بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد در سال۸۵

 

نام بخش درآمد خالص(ریال) درصد درآمد سرانه جمعیت(ریال) درآمد سرانه خانوار(ریال)
زراعت ۷۱۴۸۰۳۰۰ ۵٫۷ ۲۰۰۲۲۴ ۸۳۱۱۶۶
باغداری ۳۱۰۹۵۲۰۰۰ ۲۴٫۶ ۸۷۱۰۱۴ ۳۶۱۵۷۲۰
دامداری ۱۶۱۸۱۷۸۸۰ ۱۲٫۸ ۴۵۳۲۷۱ ۱۸۸۱۶۰۳
صنعت ۵۸۲۰۰۰۰۰۰ ۴۶ ۱۶۳۰۲۵۲ ۶۷۶۷۴۴۱
خدمات ۱۳۸۶۰۰۰۰۰ ۱۱ ۳۸۸۲۳۵ ۱۶۱۱۶۲۷
جمع ۱۲۶۴۸۵۰۱۸۰ ۱۰۰ ۳۵۴۲۹۹۷ ۱۴۷۰۷۵۶۰

 

جدول شماره۱۴ در آمد سرانه بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد درسال۸۵

 

 

شاخص   درآمد سرانه سالانه(ریال) درآمد  سرانه ماهانه(ریال)
جمعیت ۳۵۷ ۳۵۴۲۹۹۷ ۲۹۵۲۴۹
خانوار ۸۶ ۱۴۷۰۷۵۶۰ ۱۲۲۵۶۳۰

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی):

 

همانطور که در پیش تر عنوان شد فعالیت مردم روستا در سه بخش کشاورزی,صنعت وخدمات

 

شکل می گیرد در این میان کشاورزی بیشترین درصد را به خود اختصاص می دهد “کشاورزی

 

شامل زراعت وباغداری می شود منظور از زراعت کاشت گیاهان یک ساله می باشد که با توجه

 

به شرایط طبیعی در منطقه متفاوت می باشد . به طور کلی  جامعه ی روستایی از بدو تشکیل

 

ترجیح می داده است برای تامین زندگی خود به کاشت ,داشت وبرداشت اینگونه محصولات

 

بپردازد در حال حاضر توجه به زراعت در روستا ها از اهمیت ویژه ای  برخوردار است که به

 

صورت آبی ودیم مورد بهره برداری قرار می گیرد وسهم قابل توجهی از اشتغال روستارا به خود

 

اختصاص می دهد”(ج انسانی ۲-مومنی مهدی ص ۱۷۳)

 

اما صنعت در روستا به گونه ای است که درآن قالی بافی به دلیل سرمایه بری اندک وخا نگی

 

بودن از یک سو ودر آمد زایی  برای خانوار روستایی از سوی د یگرتنها صنعت دستی است که

 

در روستای دل آباد در حال حاضر رایج است در این بخش غالبا زنان خانه دارودختران فعالیت

 

دارند. صنایع دستی روستای دل آباد شامل قالی وقالیچه می شود به طوری که زمینه ی اشتغال ۸۶

 

نفر را فراهم کرده است در این بین ۳۰نفر برای شرکت فرش کار می کنند این شاغلین در ازای

 

بافت قالی دستمزد دریافت می کنند  که به طور متوسط درآمد این افراد ۵۰۰۰۰۰ریال در ماه می

 

باشد.

جدول شماره ۱۵:تولید ودرآمد بافت قالی درروستای دل آباد درسال۸۵

تعداد دار قالی تعداد بافنده پای هردار ابعاد هر فرش مدت بافت درآمد خالص هر قالی درآمد خالص هر قالیچه درآمد خالص کل قالی ها
۲۸ ۲ ۳در۲ ۴ماه ۳۵۰۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۴۲۰۰۰۰۰۰۰

 

در روستا علاوه بر صنایع دستی تعدادی از روستاییان در بخش صنایع ساختمانی بنایی وکارخانه

 

درشهر بیرجند مشغول به فعالیت اند(معمولا در فصل پاییز وزمستان) متوسط در آمد ماهانه ی

 

هرفرد در این بخش ۱۶۰۰۰۰۰ریال می باشد شایان ذکر است خانواده های این کارگران در

 

روستا ساکن می باشد وفقط سرپرست خانواده برای کار کوچ کرده است.

 

 

 

جدول شماره ۱۶:فعالیت صنعتی ودرآمد حاصله از آن درروستای دل آباد

درسال ۸۵

 

نوع اشتغال تعداد درآمد ماهانه (ریال) جمع کل درآمد(ریال )
کارگر کارخانه ۵ ۲۰۰۰۰۰۰ ۱۲۰۰۰۰۰۰۰
کارگر ساختمانی ۵ ۱۲۰۰۰۰۰ ۷۲۰۰۰۰۰۰
کارگر قالی بافی ۳۰ ۵۰۰۰۰۰ ۱۸۰۰۰۰۰۰۰
قالی باف شخصی ۵۶ ۳۱۲۵۰۰ ۲۱۰۰۰۰۰۰۰
جمع ۹۶ ۵۸۲۰۰۰۰۰۰

اماکمترین شغل را در روستاخدمات به وجود آورده است در گذشته  مشاغل خدماتی در روستا

 

نسبت به امروز محدودتر بوده ولی امروزه به تدریج این گونه مشاغل در حا ل افزایش است یکی

 

ازعوامل گسترش مشاغل خدماتی در روستا ها ناشی ازشیوه ی اصلاحات ارضی بر اساس نسق

 

زراعی بوده که باعث افزایش خوش نشینان روستایی گردیده وهمین خوش نشینان مهاجرین عمده

 

روستایی  وگرایش به مشاغل خدماتی را افزایش دادند براین اساس در روستای دل آباد ۱۱نفر

 

دربخش خدمات مشغول به کار هستند که حدود ۵٫۷ شاغلین را دربر می گیرد. این افراد شامل

 

دهیار ,شورا,فروشنده وراننده تراکتور می شود.

 

دامداری در روستا:

 

یکی دیگر از ارکان اقتصاد روستایی دامداری است به صورتی که هر خانوار روستایی به توجه

 

به وضعیت اقتصادی خود ومقدار علوفه وامکانات زراعی که در اختیار دارد اقدام به نگهداری

 

تعدادی دام می کند این دام ها معمولا روز ها در مزارع وباغات اطراف روستا به چرا برده می

 

شوند وشب ها جمعا به روستا مراجعت می کنند. در روزهای بارانی وسرد زمستان این دام ها در

 

آغل نگهداری می شوند وبا علوفه ی دستی وخشک تغذیه می گردند.تولید عمده ی این دام ها اغلب

 

 

به صورت لبنیات وگوشت به مصرف خانوار می رسد (ج انسانی۲-مومنی مهدی ص۱۷۹)

 

اما در روستای دل آباد  بخش دامداری مکمل بخش کشاورزی می باشد متاسفانه بر اثر عواملی

 

چند از جمله  بایر شدن وعدم برخورداری مراتع از قابلیت مناسب برای استفاده ی دام ,نبود

 

نیروی جوان برای ادامه ی این کار وکهولت سن بسیاری از دامداران که امکان رفتن به صحرا

 

برای آنها وجود ندارد باعث کاهش شدید دام های سبک مانند گوسفند وبز در سالهای اخیر شده

 

است از طرفی به علت هزینه بر بودن دام های سنگین از جمله گاو در روستا زمینه ی حذف این

 

دام ها را فراهم شده است.

 

دامهای عمده ای که اکنون در روستا وجود دارند: گوسفند وبز ۵۲۷ راس , الاغ ۴۳راس ,گاو ۴

 

۴ راس و,مرغ وخروس۶۶ قطعه می باشد.

 

شیوه ی مالکیت در روستا:

 

در روستای  دل آباد همانند دیگر روستاهای منطقه ۴ نوع مالکیت وجود دارد:

 

۱٫مالکیت خصوصی:

 

در حال حاضر بسیاری از اراضی زیر کشت وسکونتی روستا از نوع مالکیت خصوصی است.

 

این مالکیت شامل فضاهای مسکونی ,اراضی باز و بایرداخل بافت ,باغات وواحد های تجاری

 

است که مساحت آن ۲۸۷۸۳مترمربع است و۶۰٫۵ درصد فضای روستا را شامل می شود.

 

۲٫مالکیت عمومی:

 

این نوع مالکیت شامل معابر,حمام,مسیل,مظهر قنات,غسالخانه,استخر آب ورخشو خانه است

 

 

که۱۴۱۹۲متر مربع از فضای روستا را در بر می گیرد وحدود ۲۹٫۸درصد از کل اراضی  را

 

شامل می شود.

 

۳٫مالکیت دولتی:

 

شامل دبستان ,خانه ی بهداشت,شعبه ی نفت,پست بانک ودهیاری می شود که ۳۷۱۹متر مربع از

 

اراضی روستا را شامل وحدود ۷٫۸ درصد از فضای روستا را شامل می شود.

 

۴٫مالکیت وقفی:

 

شامل مسجد ,حسینیه ,کتابخانه,پایگاه بسیج وتعدادی از زمین هایی که افراد روستا بر ائمه  ودر

 

گذشتگان خود وقف کرده اند  جزء موقوفات روستا محسوب می شود.

 

              نمودارشماره ی۱۷:موقوفات روستای دل آباد

نوع موقوفه مقدار وقف بر
موقوفه ی محمد اسماعیل یک شبانه روز امام حسین(ع)
  ”   ”       فاطمه استاد اکبر ۵ فنجان ائمه
   ”    ”     بی بی گلثوم تعدادی درخت عناب بی بی گلثوم
   ”    ”     ملا عبدالحسین ۷٫۵فنجان حضرت علی(ع)
   ”     ”    حسن علی گدا در گذشتگان
  ”      ”    محمد حسین یک طاقه حضرت علی(ع)-شب قدر

و…

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال:

 

روستای دل آباد در گذشته بهره برداری وتولید آن به صورت معیشتی بوده یعنی فقط برای رفع

 

نیازهای روز مره ی خود به کشت محصولات وبهره برداری  از آن می پرداخته اند ,در گذشته

 

بیشتر محصولاتی که کشت می شد شامل  گندم,جو ,چغندر,شلغم و…بود وخبری از باغداری نبود

 

به طوری که در مورد جو وگندم زیادی از آن را مصرف ومقدار کمی  به کشت سال بعد

 

اختصاص پیدا می کرد واز چغندر وشلغم به عنوان تغذیه ی دام استفاده می شد بدیهی است صددر
صد کشت با الاغ یا گاو صورت می گرفته  اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی وافزایش سطح

 

آگاهی مردم نسبت به کشاورزی ومسائل آن,باغداری وکشت مبتنی برحداکثر درآمد صورت می

 

گیرد که به دلیل عدم یکپارچه بودن اراضی زراعی مشکل بسیاری در آن وجود دارد مانند عدم

 

امکان استفاده از وسایل پیشرفته ی کشاورزی . بنابراین زمین آبی در صورت امکان با الاغ ودر

 

غیر از آن با نیروی  یدی ساکنین زمین شخم زده می شود اما در مورد زمین دیم شرایط به گونه

 

ای است که در بعضی از زمین های هموار از تراکتور استفاده می گردد ولی مابقی با الاغ کشت

 

صورت می گیرد در این گونه مزارع یک سال گندم ویک سال هندوانه وخربزه کشت می شود.

 

محصولات عمده ای  که اکنون در روستا بدست می آید عبارتند از: زرشک,آلو,عناب,گندم و…

 

نحوه ی تقسیم زمین ها در روستا:

 

نظام تقسیم زمیین به صورت ارثی صورت می گیرد یعنی دو سوم زمین از آن پسرها ویک سوم

 

زمین ها از آن دختر ها می شود متاسفانه این نوع تقسیم زمین  را می توان از بدترین نوع تقسیم

 

زمین نامید که بر منطقه حاکم است زیرا همانطور که عنوان شد روز به روز از وسعت اراضی

 

تحت تسلط یک فرد کاسته می شود وفرصت هر گونه برنامه ریزی اصولی ومنظم مبتنی

 

برحداکثر درآمد را می گیرد.

 

 

 

 

 

آب وآبیاری در روستا:

 

منابع آب روستا همان طور که در بخش طبیعی عنوان شد شامل ۱۳ قنات وآب لوله کشی(هفته ای

 

یک بار)می شود.

 

اما تقسیم بندی آب قنوات روستا همانند گذشته بر اساس فنجان ,طاقه وسهم صورت می گیرد:

 

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

 

شود.

 

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

 

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

 

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یا

 

یک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند.

 

لازم به ذکر است هر قناتی که آب بیشتری داشته باشد وبه قنات وروستا نزد یکتر باشد وهمچنین

 

دبی بالاتری داشته باشد ارزش اقتصادی بیشتری دارد مثلا زمین های قنات دل آباد ارزش بیشتری

 

نسبت به اراضی کمالان سفلی دارد.

 

مشکلات آبیاری:

 

۱٫پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه ی سنتی آبیاری

 

۲٫هرزروی آب به واسطه ی خاکی و رو باز بودن  نهرهای آب در مزارع

 

۳٫هدر رفتن کامل آب در اکثر روزهای پاییز وزمستان به دلیل عدم نیاز به آب در فصول سرد

 

۴٫و….

 

 

واحد های خرید وفروش روستا: شامل من,تخم کار ,متر ,زر و…می باشد.

 

در روستا به دلیل نبود مشارکت همگانی هیچ گونه همکاری وهمیاری در زمینه ی کاشت ,داشت

 

وبرداشت محصول صورت نمی گیرد وفقط مشارکت در زمینه های ساخت اماکن عمومی,تعمیر

 

قنوات,استخر وکانال روبی صورت می گیرد

 

جدول شماره ۱۸:سطح زیر کشت با راندمان ونوع درآمد روستای دل آباد در سال ۸۵

نوع محصول سطح زیر کشت به هکتار راندمان تولید به کیلو گرم درآمد ناخالص به ریال درآمد خالص به ریال
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۶۲۳۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۹۵۰۰۰۰
جوآبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۳۲۰۰۰۰۰
آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۱۲۸۰۰۰
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۳۰۰۰۰۰۰

قابل ذکر است این آمار مربوط به سال۱۳۸۵ است ودر مقایسه با سال ۱۳۸۸تفاوت فاحش در آن

 

مشاهده می شود در سال ۱۳۸۸ هیچ زمینی وجود ندارد که به گندم وجو آبی اختصاص یابد

 

وبیشتر اراضی را باعات زرشک ,آلو,عناب ,سیر وبادام در بر می گیرد. علت ذکر نکردن

 

محصول بادام این است که در چند سال گذشته به دلیل تغییرات آب وهوایی درختان بادام در هنگام

 

شکوفه دادن دچار سرما زدگی می شوند وهیچ بادامی دست نمی آید. از طرفی  روز به روز

 

برمزارع وباغاتی که به درخت زرشک اختصاص یافته افزوده می شود به همین دلیل آمار

 

سال۱۳۸۸در مقایسه با سال ۱۳۸۵ تفاوت فاحشی دارد.

 

 

 

 

 

فصل ۵:آداب ورسوم مردم روستا:

 

– مسائل فرهنگی وآیین های ملی ,مذهبی وباستانی:

 

شامل ۳ بخش است:

 

۱٫آیین های کهن روستا:

 

بر اساس اظهارات اهالی روستا آیین های  باستانی  که در روستا وجود دارد عبارتند از :

 

سده,خروسه ,آیین های باران خواهی ,برداشت محصول ,مراسم کف زنی و…که هر کدام را به

 

طور مختصر بیان می کنیم.

 

۱٫سده:

 

در برنامه ای که در روستا به عنوان سده یاد می شود تعدادی از افراد روستا شبانه مشعل های

 

آتش در دست می گرفتند و به درب خانه های تمامی اهالی روستا می رفتند  وبرای ساکنین هر

 

خانه دعا های مخصوص می خواندند مانند خداوندا بگردان بلای بد, قضای بد, آتش زلزله,قحطی ,

 

صم وستون بیگانه و… سپس اهل هر خانه مقداری پول ,روغن ,برنج یا هرچیز دیگر به افراد

 

مذکور می دادند. به همین ترتیب درب خانه های تمامی وبرای اهل آن دعا می کردند ودر پایان

 

اجناس جمع شده را بین هم تقسیم می کردند  لازم به ذکر است که این مراسم هر ساله وحدود ۵۰

 

روز مانده به نوروز یعنی اوایل بهمن صورت می گیرد شعاری که در جریان این مراسم  داده می

 

شود  به این صورت است که می گویند (سده ,سده ,سده ۱۰۰ به خرمه ۵۰ به نوروز)

 

۲٫خروسه:

 

در گذشته که اکثر اراضی زراعی آبی روستا زیر کشت گندم بوده است هنگام رسیدن گندم در بین

 

بوته های آن پدیده ای به نام خروسه به وجود می آمده که مردم روستا آن را یک بلا یا تابوت تلقی

 

می کردند بنابراین برای رفع بلا و اینکه محصولشان خیر وبرکت داشته باشد خروسی را در کنار

 

به اصطلاح خروسه قربانی می کردند.

 

بدیهی است زمانی خروسه به وجود می آمده که تعداد زیادی ازبوته های گندم  حالتی شبیه به تاج

 

خروس پیدا می کرده اند ونشانه ای  برای اطلاع از خروسه محسوب می شده است .قابل ذکر

 

است مردم روستا به این امر آنقدر مقید بودند که در صورت نبود خروس در روستا  گاهی تا دو

 

سه روز برای پیدا کردن وخرید آن به روستاهای اطراف می رفتند وخروس مورد نظر را

 

خریداری وقربانی می کردند.

 

۳٫آیین باران خواهی:

 

در زمانهای گذشته که مردم با خشکسالی ودر پی آن با  قحطی وگرسنگی مواجه می شدند از

 

خدای خود باران و نزولات جوی طلب می کردند  روستای دل آباد هم از این امر مستثنی نبوده

 

بنابراین از خدای خود بدین گونه طلب باران می کردند: ابتدا بزرگان روستا یک شب دور هم جمع

 

می شدند ودرباره ی چگونگی اجرا وبرگزاری مراسم برنامه ریزی می کرده اند وروز بعد کلیه

 

مردم را در یک مکان خاصی جمع می کرده اند ومراسم طلب باران را شروع می کرده اند

 

گاها در این باب اشعاری  هم می سرودند که مفهوم آن بیانگر همین مطلب بوده است  مانند ا… بده

 

تو بارون به حرمت مزارون

 

۴٫برداشت محصول :

 

در این آیین زمانی که موقع برداشت محصول فرا می رسیده است تمامی کشاورزان دور کدخدا

 

جمع می شدند و با اجازه ی او برداشت محصول را که غالبا گندم بوده است آغاز می کرده اند به

 

گونه ای  محصولات همه اراضی  را طی چند روز جمع آوری و نزد کدخدا آورده سپس کدخدا به

 

هر کدام از شرکاء سهمی را که قبلا براساس اراضی مشخص شده بود می داده ودر ضمن مقداری

 

از محصول را برای خود بر می داشته است بدیهی است که این کار به صورت صد در صد

 

تعاونی صورت می گرفته است.

 

۵٫مراسم کف زنی :

 

این مراسم معمولا در شب یلدا یا زمانی که بزرگان روستا جمع می شدند صورت می گرفته است

 

در این مراسم از ریشه ی گیاهی که این ریشه در اصطلاح بیخ نامیده می شود استفاده می شود به

 

گونه ای که  بیخ را ابتدا روی حرارت جوش می دهند زمانی که  آب جوشیده شده ی بیخ سرد شد

 

مقداری از آن را در ظرفی می ریزند وبا چوب مخصوصی که دسته گز نامیده  می شود به یک

 

جهت آن را هم می زنند  ضمن اینکه فردی وظیفه ی ریختن شکر را بر عهده دارد  همین طور هم

 

زدن کف ادامه پیدا می کند تا به اندازه ی کافی بالا آید .کف در این مرحله آماده ی مصرف می

 

گردد گاها مغز پسته,بادام یا گردو را به عنوان تزیین روی آن می ریزند.

 

– آیین های مذهبی وسوگواری وآیین های شادی:

 

آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم:

 

مردم روستای دل آباد با شروع ایام محرم وصفر هر شب  به حسینیه می روند وبه سوگواری می

 

پردازند تا اینکه در روز ۷ محرم مراسم علم بندی را برگزار می کنند  در این مراسم صاحبان

 

علم ها  وعده ای دیگر در حسینیه ی روستا جمع می شوند ومراسم علم بندی را انجام می دهند

 

هرسال یکی از علم داران هدایا ونذورات مردم درقالب گندم وپول را جمع آوری می کنند این

 

هدایا به کسی می سد که سال علم از او باشد سپس درهشتم ماه محرم  افراد علمدار همراه اهالی بر

 

سر مزار درگذشتگان  روستا می روند ومراسم اخلاص وفاتحه خوانی را به جا می آورند پس از

 

اتمام مراسم گروه مذکور  به سمت تک تک افراد روستا می روند ر این مراسم پس از اینکه علم

 

ها درب خانه ای رفت آخوند یا روحانی محل شروع به خواندن فاتحه ی سلامتی می کند  در همین

 

بحبوحه بزرگان خانه از جمله پدر ومادر همه ی علم ها را می بوسند ویادی از علمدار کربلا می

 

کنند گاهی زنان خانه به علمداران نان تعارف می کنند علاوه بر این تمام افراد با شیرینی پذیرایی

 

می گردند از طرفی از همان ابتدائی که آخوند شروع به فاتحه خواندن اهالی خانه مقداری گندم

 

ویک پاکت پول را برای هر خانواده را در وسط جمع می گذارند پس از اینکه فاتحه ی آخوند به

 

اتمام رسید مسئولین مربوط  نذورات را جمع آوری می کنند قابل ذکر است مقداری کمی گندم را

 

به عنوان تبرک برای صاحب خانه باقی می گذارنداین مراسم تا نهم محرم ادامه دارد.

 

ضمن اینکه هیئت صاحب زمانی روستا در روز هشتم حرکت می کند و به سمت قبرستان روستا

 

می رود پس از رسیدن با خواندن فاتحه مجدد به سر آب روستا بر می گردند وپس از اتمام مراسم

 

برای به جا آوردن نماز وخوردن نهار آماده می شوند بعد از ظهر مراسم به همین شکل ادامه پیدا

 

می کند .

 

در ادامه عده ای از مردم روستا در شب عاشورا شب زنده داری می کنند ودر صبح با خواندن

 

زیارت عاشورا مراسم را از سر می گیرند .پس از صرف صبحانه هیئت همراه با علم ها دوباره

 

به سرقبرستان می روند وبه طریق روز گذشته به ادامه ی مراسم می پردازند با این تفاوت که در

 

بعد از ظهر روز عاشورا مراسم به اصطلاح تق((tegh را شروع می کنند در این مراسم  مردم

 

دعای عرفه ی امام حسین را می خوانند وتمامی علم ها را باز می کنند چند ساعت بعد,مراسم شام

 

غریبان آغازمی گردد در این مراسم مسئولین مربوطه خیمه ی کوچکی را در حسینیه ی روستا

 

آماده وتعدادی شمع را در آن روشن می کنند و در ادامه عده ی کمی از کودکان روستا را جمع

 

وبه دو گروه تقسیم می کنند وبا خواندن اشعاری مانند” امشب  به صحرا بی کفن جسم شهیدان

 

است شام غریبان است, شام غریبان است ” مسیری تقریبا ۵۰۰متری راطی می کنند و به حسینیه

 

بر می گردند ودور خیمه ی از قبل آماده شده می نشینند .پس از تلاوت قرآن مراسم نوحه خوانی

 

ادامه می یابد قابل ذکر است  قبل از این مراسم مردم روستا خیمه های نمادینی را در معابر

 

عمومی روستا درست می کنند که در آن محل مراسم شبیه خوانی شام غریبان اجرا شود .

 

پس از این مراسم مردم هر شب تا  ۴۸  در حسنیه جمع می شوند وبه سوگواری می پردازند ضمن

 

اینکه در ۴۸ هیئت روستا  به مشهد مقدس  مراجعت می نماید .

 

عزاداری مردم در شب های قدر:

 

افراد زیادی هر ساله در ماه مبارک رمضان به مردم روستا افطاری می دهند .شب های قدر

 

روستا حال وهوای خاصی دارد ومردم روستا به سوگواری وخواندن قرآن می پردازند.

 

آیین های قدیمی که در روستا وجود داشته عبارتند از:

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا:

 

در این مراسم عده ای از مردم روستا به درب تک تک خانه های روستا می رفتند و با گرفتن

 

اجناسی برای اهل خانه فاتحه خوانی می کردند.

 

۲٫مراسم مرکب حج:

 

در این مراسم که بیشتر حالت طنز داشته است یک ریسمانی را انتخاب به گونه ای که یک سر آن

 

را به یک طرف خانه وسر دیگر آن را به طرف دیگر خانه می بستند و افرادی را که ادعا

 

می کردند می خواهند به حج بروند باید روی طناب چه به حالت ایستاده وچه به حالت نشسته

 

(چهار زانو) راه می رفتند ودر پایان هر کس این مرحله را با موفقیت طی می کرد را حاجی

 

می نامیدند.

 

– آیین های شادی:

 

۱٫آیین های شاد مذهبی:

 

مردم روستای دل آباد عید سعید قربان ,عید غدیر خم ,عید فطر وروزهای میلاد ائمه به خصوص

 

روزمیلاد حضرت مهدی (عج) را جشن می گیرند. مردم روستا درعید سعید قربان به خا نه های

 

افرادی می روند که در سه سا ل گذ شته عزیزی را ازدست داده باشند.وبا خواندن فاتحه روح آن

 

مرحوم راشاد وبه بازماندگان دلداری می دهند.درادامه خانوادهایی که کسی را ازد ست داده باشند

 

بایددرعید قربان۳سال متوالی گوسفندی را برای فرد مرحوم شده قربانی کنند و سپس هر سال هم

 

در حسینیه ی روستا جلسه ی ختمی به نام آن مرحوم منعقد بنما یند .از طرفی به اعتقا د مردم

 

روستا خون گوسفند قربانی تبرک می باشد.

 

مردم روستا در عید غدیرهم گرد هم می آیند ومدا حان با خواندن مولودی واشعاری دروصف

 

مولای متقیان حضرت علی (ع)ومردم هم با کف زدن وشادی کردن مراتب اراد ت خودشان را به

 

مولا یشان ابراز می دارند. درپایان با شیرنی وشربت ازمردم پذیرایی می شود.

 

مردم روستا همچنین در ایام ولادت ائمه به خصوص ولاد ت حضرت مهدی(عج) جشن های

 

ویژای را برگزار می کنند به عنوان مثال در جشن ولادت حضرت مهدی (عج) جایگاهی را در

 

حسینیه ی روستا به عنوان سن آماده می کنند مراسمی از قبیل خواندن مولودی ,سخنرانی,برنامه

 

های طنزومسابقات قرآنی را برگزارمی نمایند در پایان با پذیرایی مراسم را به اتمام می رسانند.

 

در روز عید فطر مردم در حسینیه جمع می شوند ضمن پرداخت زکات فطریه(گندم یا پول) نماز

 

مخصوص این روز را اقامه می کنند در ادامه پس از سخنرانی باآ ش نذری پذیرایی می شوند .

 

مراسم مربوط به عقد وعروسی:

 

هنگامی که در روستا پسری خواهان دختری شود ابتدا یکی از بزرگترهای پسر به عنوان قاصد

 

به خانه ی دختر می رود تا موضوع را با خانواده ی دختر در میان گذارد .در صورت موافقت

 

خانواده ی دختر ,دختر وپسر را در گوشه ای تنها می گذارند تا با هم صحبت هایی که لازم

 

وضروری است انجام دهند پس ازموافقت نهایی ,خانواده ی پسر هدایایی از جمله حلقه,چادر,عطر

 

,شیرینی ,جوراب (ترجیحا با رنگ سفید)و… به خانه ی عروس می برند ومتقابلا روز بعد خانواده

 

دختر  هم با بردن هدایایی به خانه ی پسر موافقت رسمی خود را اعلام می نمایند. در روستا به

 

این مراسم “بردن نشانی “می گویند.

 

در ادامه  برای انجام مراسم عقد ابتدا هماهنگی لازم در رابطه با زمان آن بین دو خانواده

 

صورت می گیرد سپس هنگامی که زمان عقد فرا رسید عده ای از خانم ها به فکر آماده کردن

 

سفره ی عقد می افتند این سفره معمولا شامل آیینه وشمعدان,عسل ,سبزی,شیرینی ,میوه وغیره

 

می باشد مراسم عقد با سابیدن قند بر سر زوجین آغاز وپس از گفتن” بلی ”  باپذیرایی همراه

 

شادی مراسم  عقد به پایان می رسد .

 

اکنون به زمان عروسی رسیده ایم :روز قبل از عروسی عروس وداماد به آرایشگاه وحمام می

 

روند وتجدید فراش می نمایند تا برای مراسم حنا بندان که در شب آن روز برگزارمی شود آماده

 

شوند در مراسم حنابندان مردان روستا به خانه ی داماد وزنان روستا به خانه ی عروس می روند

 

ودر طی این مراسم دستهای عروس وداماد را حنا می کنند قابل ذکراست میهما نان هم ازحنا به

 

نیت خوشبختی زوجین دستهای خود را حنا می نمایند.روز بعد ازشب حنا بندان مراسم عروس

 

بران را برگزار می کنند دراین مراسم ابتدا داماد را دریک محیط باز(مانند داخل حیاط یا خرمن)

 

لباس دامادی می پوشانند سپس داماد را به سمت خانه ی عروس همراهی می کنند وقتی که داماد

 

نزد عروس رفت چند ساعتی را در کنار او به اموری مانند خواندن قرآن,شادی ,تقدیم هدایا و….

 

می پردازد سپس عروس را برای حرکت از خانه اش به سمت خانه ی داماد آماده می کنند دراینجا

 

باید تمامی اعضای خانواده ی عروس از بزرگ به کوچک با عروس خداحافظی کنند پس از انجام

 

این کار عروس راهی خانه ی داماد می شود هنگامی که عروس وداماد در حال حرکت به سمت

 

خانه ی داماد هستند گاها بر سر عروس وداماد نقل وسکه می پا شند در این مرحله تعدادی

 

ازمردان دور داماد وتعدادی از زنان دور عروس جمع  می شوند و با هل هله وشادی آنها را

 

همراهی می کنند نا اینکه به خانه ی داماد برسند. عروس وداماد در هنگام ورود به خانه انار یا

 

تخم مرغ را به عنوان چشم زخم بر سر در خانه می زنند مراسم به همین گونه ادامه دارد تا اینکه

 

روز بعد مراسم معروف به “مبارک باد” شروع می شود در این هنگام مردان به خانه ی داماد

 

برای مبارک باد وزنان به خانه ی عروس برای “ماتمان” می روند در اینجاست که مراسم

 

عروسی پایان می یابد.

 

آیین مربوط به عید نوروز:

 

تقریبا چند دقیقه ای که به تحویل سال باقی مانده باشد سفره ی هفت سین را زنان خانه آماده می

 

کنند پس از چیدن سفره همه ی اعضای خانواده دور سفره می نشینند ومنتظر تحویل سال می مانند

 

تا اینکه ندای یا مقلب القلوب به گوش رسید فرزندان برمی خیزند و به دست بوس پدر ومادر

 

می روند وعید را به آنها تبریک می گویند واز آنها عیدی می گیرند وسپس چندی بعد کوچکترهای

 

اقوام به خانه ی بزرگتر های اقوام می روند وعید را به آنها تبریک می گویند روز های عید همین

 

طور سپری می شود تا اینکه روز سیزده به در فرامی رسد ومردم روستا برای تفریح به کوه ,

 

دشت وصحرا می روند وروز ملقب به طبیعت را سپری می کنند.

 

باورهای مردم روستا:

 

۱٫اگر پرنده ای مدوام بر لب خانه ای بیاید وشروع به خواندن آواز نماید اعتقاد بر این است که

 

خبری در راه است.

 

۲٫اعتقاد بر این است که شب چهار شنبه حرکت به پایین روستا خوب نیست واحساس می کنند

 

اگر این کار را انجام دهند خطری آنها راتهدید خواهد کرد.

 

۳٫زمانی که به اصطلاح مردم روستا”پای کسی نشان کند” این طور تلقی می گردد که کسی در

 

مورد آن فرد صحبت می کند به گونه ای که اگر پای راست فرد نشان کند از فرد تعریف ودر

 

صورتی که پای چپ فرد نشان کند از او بد گویی می کنند .

 

۴٫هنگامی که به اصطلاح محلی کسی بگوید “پلک چشم من می پرد” بیانگر این است که مهمانی

 

قصد آمدن به خانه را دارد.

 

۵٫زمانی که کسی خواب بدی دید برای رفع بلا ودادن صدقه مقداری گندم یا جو بیرون می ریزند

 

تا پرندگان آن را بخورند وبلا رفع شود.

 

۶٫موقعی که فردی از خانواده,یا میهمانی که خیلی دوستش دارند قصد سفر به جایی دور را دارد

 

بعد از رفتن پشت سرش یک کاسه ی آب می ریزند وبا این کار به قول خودشان سلامتی آن فرد

 

را تضمین می کنند وامیدوارند زودتر برگردد.

 

۷٫گاهی برای رفع اثرات چشم زخم تخم مرغ را بر سر فرد چشم خورده می زنند این باور به گونه

 

ای است که فردی که تخم مرغ را بر روی سر بیمار می شکند نام تک تک افرادی را که احتمال

 

می رود او را چشم کرده باشند می برد وبرای هر فرد یک دایره بر روی تخم مرغ می کشد به

 

همین ترتیب کار پیش می رود تا اینکه تخم مرغ به نام فردی شکسته می شود که بیمار را چشم

 

کرده است بر این اساس اعتقاد بر این است که با زدن تخم مرغ بر سر فرد بیمار فرد مذکور شفا

 

پیدا می کند.

 

و…

 

ضرب المثل های روستا:

 

۱٫”قسمون که مخوری راست ولی لنگون خروس مور دل به شک مکنه”(سوگند هایی که

 

می خوری  باور می کنم اما پاهای خروس ما به شک می اندازد)= به کسی اطلاق می شود که

 

بی جهت قسم می خورد در حالی که نشانه ای از کارش پیدا است که صحت قسم های او را  تایید

 

نمی کند.

 

۲٫”یه کلاغ ره چل کلاغ مکنن”(یک کلاغ را چهل کلاغ می کند ) = یعنی خبری را بیش از آن

 

چه واقعیت دارد بزرگ می کنند .

 

۳٫”ذغال مسوزه ولی رو سیه هی بقی ممونه “(ذغال می سوزد اما روسیاهی آن باقی می ماند)

 

=زمانی که کسی کار اشتباهی انجام دهد آن کار انجام می شود اما ندامت وپشیمانی آن باقی

 

می ماند.

 

۴٫”تخم مرغ دز شتر دز مشو”(تخم مرغ دزد شتر دزد می شود)  = کسی که شروع به کار زشت

 

نماید  باید از تکرار کارش جلوگیری نماید وگرنه دست به کارهای بد تری می زند.

 

۵٫”چقندر کلو ته توره ایه”(چغندر بزرگ ته توبره است ) = وقتی که هنوز کارهای سخت باقی

 

مانده است .

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا:

 

۱٫شورای اسلامی روستا که شامل ۳نفر اصلی و۱ نفر علی البدل می باشد.

 

۲٫دبستان اتحاد روستا که به صورت مشترک بین دختر وپسر می باشد.

 

۳٫خانه ی بهداشت روستا که در سال ۱۳۶۶ تاسیس شده و ۲نفر در آن مشغول به کار می باشد.

 

۴٫مرکز مخابرات و خدمات ارتباطی از تلفن ثا بت برخوردار است وبرخی خدمات بانکی را

 

برای مردم انجام می دهد در این مرکز یک نفر مشغول به کار است.

 

۵٫ساختمان دهیاری که کارهای مربوط به ده در آن صورت می گیرد .

 

۶٫پایگاه مقاومت امام علی (ع) روستا

 

۷٫کتابخانه  وباشگاه قائم آل محمد روستا

 

۸٫کانون فرهنگی  مساجد در روستا

 

۹٫شعبه نفت

 

تقاط قوت مشارکت مردم روستا:

 

۱٫مشارکت در تامین منابع مالی لایروبی قنوات روستا

 

۲٫وجود روش های همیاری در شیوه های  تولید در گذشته

 

۳٫وجود شیوه های همیاری روستاییان در زمینه ی تاسیس ومرمت بنا

 

۴٫وجود زمینه ی مشارکت در تامین منابع مالی طرح های عمرانی در گذشته نظیر مسجد,حسینیه

 

,شبکه ی آبرسانی ,حمام و…

 

۵٫وجود زمینه های مشارکت در تامین نیروی انسانی پروژ ه های  عمرانی نظیر احداث دیوار

 

ساحلی

 

۶٫عدم وجود اختلافات داخلی در روستا

 

۷٫وجود حس تعاون وهمکاری بین ساکنان روستا

 

۸٫تمایل به مشارکت در زمینه ی تامین نیروی انسانی به صورت رایگا ن

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا:

 

۱٫عدم آشنایی مردم روستا از اهداف پروژه های عمرانی

 

۲٫پایین بودن سطح درآمد روستاییان وعدم توان مالی در اجرای پروژه ها

 

۳٫عدم آگاهی مردم روستا از منفعت های عمومی این طرح ها .

 

 

ضمائم وپیوست ها

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع ومآخذ

 

۱٫جعفری- ابراهیم      مبانی اقلیم شناسی       ۱۳۸۵       نشر دانشگاه تهران

 

۲٫آمار طرح هادی روستای دل آباد –بنیاد مسکن کل استان

 

۳٫آمار خانه ی بهداشت روستا ی دل آباد

 

۴٫سعیدی –عباس     مبانی جغرافیای روستایی       ۱۳۸۶     نشر سمت

 

۵٫مومنی –مهدی      جغرافیای انسانی (۲)           ۱۳۷۷      نشر محتشم

 

۶٫مهدوی –مسعود   اصول ومبانی جغرافیای جمعیت ۱۳۸۵    نشر قومس

 

۷٫مهدوی –مسعود   مقدمه ای بر جغرافیایی ایران   ۱۳۸۴     نشر سمت

 

  1. واظهارات اهالی محترم روستای دل آباد…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دانشگاه بیرجند

دانشکده ادبیات وعلوم انسانی

 

موضوع:

 

منوگرافی  روستای دل آباد

 

زیر نظر استاد محترم:

 

جناب آقای دکتر شاطری

 

تهیه کننده:

عیسی علیزاده

 

پاییز۹۳

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

 

عنوان                                                                             صفحه

 

مقدمه………………………………………………………………………………….۱

 

بخش اول:ویژگی های طبیعی روستا

 

۱٫هویت روستا…………………………………………………………………………………….۴

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا………………………………………………………………………۴

 

۱-۲:موقعیت ریاضی………………………………………………………………………………۴

 

۲-۲:موقعیت نسبی:……………………………………………………………………………….۴

 

۳-۲:تعیین وسعت ومحدوده ی روستا……………………………………………………………۴

 

اقلیم روستا…………………………………………………………………………….۵

 

۱٫تنگناها ومحدودیت ها و تهدید های اقلیم………………………………………………………۵

 

۲٫توانها وامکانات وفرصت های اقلیم …………………………………………………………..۵

 

وضعیت باد در روستا………………………………………………………………………………۵

 

۱٫باد های شرقی……………………………………………………………………………………۶

 

۲٫بادهای شمال شرقی –جنوب غربی…………………………………………………………….۶

 

۳٫بادهای جنوب شرقی –شمال غربی…………………………………………………………….۶

 

پوشش گیاهی……………………………………………………………………………………….۶

 

۱٫گیاهان خود روی آبی……………………………………………………………………………۶

 

۲٫گیاهان خود روی دیم…………………………………………………………………………….۷

وضعیت زمین شناسی وتوپوگرافی………………………………………………………………۷

 

محدودیت ها وتنگناهای توپوگرافی………………………………………………………………۷

 

وضعیت گسل وزمین لرزه………………………………………………………………………..۸

 

حوادث طبیعی……………………………………………………………………………………..۸

 

منابع آب …………………………………………………………………………………………..۹

 

۱٫منابع آب سطحی………………………………………………………………………………..۹

 

۲٫منابع آب زیر زمینی…………………………………………………………………………….۹

 

-مشکلات منابع آب آشامیدنی……………………………………………………………………۱۰

 

-مشکلات منابع آب کشاورزی…………………………………………………………………..۱۰

 

وضعیت کشاورزی ……………………………………………………………………………….۱۰

 

بررسی زندگی جانوری…………………………………………………………………………..۱۲

 

۱٫جانوران اهلی…………………………………………………………………………………..۱۲

 

۲٫جانوران وحشی…………………………………………………………………………………۱۳

 

بخش دوم ویژگی های انسانی روستا:

 

فصل اول :تاریخچه روستا…………………………………………………………..۱۵

 

وجه تسمیه…………………………………………………………………………………………۱۵

 

خلاصه ی تاریخ روستا بر اساس اظهارات مردم……………………………………………….۱۵

 

فصل دوم:سیمای روستا……………………………………………………………..۱۷

 

مراحل گسترش کالبدی…………………………………………………………………………….۱۷

 

۱٫هسته ی اولیه روستا……………………………………………………………………………۱۸

 

۲٫مرحله ی اول توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۳٫مرحله ی دوم توسعه……………………………………………………………………………۱۸

 

۴٫مرحله ی سوم توسعه…………………………………………………………………………..۱۹

 

محلات مختلف روستا………………………………………………………………………………۱۹

 

۱٫محله ی سر آب…………………………………………………………………………………..۱۹

 

۲٫محله ی بالای روستا……………………………………………………………………………..۱۹

 

۳٫محله ی پایین روستا……………………………………………………………………………..۲۰

 

۴٫محله ی پی کمر…………………………………………………………………………………..۲۰

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی در آن …………………………………………………..۲۰

 

۱٫ابنیه ی بادوام…………………………………………………………………………………….۲۱

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام……………………………………………………………………………….۲۱

 

۳٫ابنیه ی بی دوام…………………………………………………………………………………..۲۱

 

فصل سوم :جمعیت شناسی روستا……………………………………………………۲۲

 

میزان وتغییرات جمعیت طی زمان…………………………………………………………………۲۲

 

۱٫دوره ی قبل از سال ۱۳۳۵……………………………………………………………………….۲۳

 

۲٫دوره ی پس از ۱۳۳۵(ترجیحا سه دوره ی آخر)………………………………………………۲۴

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال ۱۳۸۸…………………………………………………………۲۵

 

برآوردی از میزان سواد در سال ۱۳۸۸……………………………………………………………۲۷

 

متولدین روستا از سال ۱۳۸۴تا۱۳۸۸……………………………………………………………..۲۸

 

فوت شدگان روستا از سال ۱۳۸۴ تا۱۳۸۸………………………………………………………..۲۹

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی آینده(۹۵و۱۴۰۵و۱۴۱۵)…………………………..۲۹

 

وضعیت مهاجرت……………………………………………………………………………………۳۰

 

فصل چهارم :ساختار اقتصاد روستا………………………………………………….۳۲

 

در آمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی…………………………………………………….۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی)……………………………………………………۳۵

 

بررسی بخش های اقتصاد روستا(صنعت)……………………………………………………….۳۶

 

دامداری در روستا…………………………………………………………………………………۳۷

 

شیوه ی مالکیت در روستا………………………………………………………………………..۳۸

 

۱٫مالکیت خصوصی……………………………………………………………………………….۳۸

 

۲٫مالکیت عمومی………………………………………………………………………………….۳۹

 

۳٫مالکیت دولتی……………………………………………………………………………………۳۹

 

۴٫مالکیت وقفی…………………………………………………………………………………….۳۹

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال………………………………………………………..۴۰

 

نحوه ی تقسیم زمین در روستا…………………………………………………………………..۴۰

 

آب وآبیاری در روستا…………………………………………………………………………….۴۱

 

مشکلات آبیاری در روستا……………………………………………………………………….۴۱

 

فصل پنجم :آداب ورسوم مردم روستا………………………………………………۴۲

 

مسائل فرهنگی وآیین های ملی ومذهبی وباستانی

 

۱٫آیین های کهن روستا………………………………………………………………………….۴۳

 

– سده…………………………………………………………………………………………..۴۳

 

– خروسه………………………………………………………………………………………۴۳

 

-آیین باران خواهی……………………………………………………………………………۴۴

 

– برداشت محصول……………………………………………………………………………۴۴

 

– مراسم کف زنی……………………………………………………………………………..۴۵

 

آیین های مذهبی وآیین های شادی……………………………………………..۴۵

 

– آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم وصفر……………………………………….۴۵

 

عزاداری مردم در شب های قدر…………………………………………………………….۴۷

 

– آیین های مذهبی قدیمی در روستا…………………………………………………………..۴۷

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا……………………………………………………………….۴۷

 

۲٫مراسم مرکب حج……………………………………………………………………………۴۷

 

– آیین های شادی………………………………………………………………………………۴۸

 

۱٫آیین های شاد مذهبی………………………………………………………………………..۴۸

 

۲٫آیین های مربوط به عقد وعروسی…………………………………………………………۴۹

 

۳٫آیین های مربوط به عید نوروز…………………………………………………………….۵۰

 

برخی ازباورهای مردم روستا…………………………………………………………………۵۱

 

برخی از ضرب المثل های رایج در روستا……………………………………………………۵۲

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا……………………………………………………..۵۳

 

نقاط قوت مشارکت مردم روستا………………………………………………………………۵۳

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا…………………………………………………………….۵۴

ضمائم  و پیوست ها…………………………………………………………………………..۵۵

 

 

 

 

 

 

 

مقدمه:

 

روستاواحدی جغرافیایی است که درآن تمام عوامل اجتماعی/ فرهنگی/ اقتصادی /طبیعی

 

وغیره…به هم آمیخته شده واز نظر تعاون وهمکاری روحیه ی خاصی نسبت به این مسائل وجود

 

داشته واکنون هم با یک سیر نزولی نسبت به گذشته وجود دارد.ازطرفی روستا مکانی است که به

 

لحاظ تامین نیازهابه شهر وابستگی کمی دارد یعنی می شود گفت که درآن نوعی خود کفایی نسبی

 

حکم فرماست اماامروزه این طرز تلقی در مورد روستاهای ایران کم رنگ شده به گونه ای که هر

 

چه از گذشته به زمان حال نزدیک می شویم باافزایش وابستگی روستا به شهر روبرو هستیم یعنی

 

عواملی چند مانند اصلاحات ارضی /رواج صنعت/نیاز شهرها به نیروی کار ارزان/جاذبه های

 

شهر و…ضربه ی مهلکی بر اقتصاد وزندگی روستایی وارد آورد که تخلیه ی روستاها ومهاجرت

 

گسترده ی روستاییان به شهرها برای کسب درآمد ورفاه بیشتراز نتایج آن است.هدف از انجام این

 

تحقیق آگاهی کافی و بجا از وضعیت گذشته وحال روستا از لحاظ عوامل اجتماعی/ اقتصادی/

 

فرهنگی/خدماتی –تسهیلاتی/طبیعی وغیره است از مطالعه ی روستا می توان نکات منفی ومثبت

 

زیادی راکشف کردکه با به کارگیری نکات وعوامل مثبت می بایست راه پیشرفت روستا را هموار

 

کرد همچنین با به کارگیری نکات منفی می توان تمام سعی خود رابر آن داشت که در پی اصلاح

 

آن باشیم.از آنجایی که روستا از گذشته های دور نقش مهمی درتامین نیازهای یک کشور ایفا می

 

کرده است برنامه ریزی در جهت احیا وجلوگیری ازتخلیه ی آن می تواند یکی از نشانه های ثبات

 

وپیشرفت کشوری باشد بر این اساس بامطالعه ی مواردی مانند توانایی های بالقوه ی روستا/کشت

 

غالب/شیوه ی تقسیم بندی اراضی/سطح زیر کشت/نوع محصول/وضعیت دامداری/ خصوصیت

 

 

 

آب وهوایی/درآمد افراد روستا/انواع فعالیت مردم/جمعیت /نسبت سنی وجنسی/وضعیت

 

مهاجرت/وضع سواد و…می توان با یک برنامه منظم واصولی به سمت توسعه وآبادی روستا

 

حرکت کرد.روستای دل آباد دردهستان القورات/بخش مرکزی بیرجند ودر استان خراسان جنوبی

 

قراردارد واز چهار طرف توسط کوه محاصره شده است این روستا آب وهوای نسبتا خشک ونیمه

 

خشکی دارد ومحصول غالب آن گندم/زرشک/آلووسیر می باشد.

 

امیدوارم با مطالعه ی دقیق واصولی روستای دل آباد بتوانم آن طور که باید وشاید تمام واقعیات

 

روستا را پوشش دهم  به گونه ای که در بکارگیری توانایی ها وظرفیت های بالقوه ی روستا سند

 

خوبی به حساب آید.

 

ودر پایان از استاد بزرگوارجناب آقای دکتر مفید شاطری تشکر می نمایم چرا که راهنمایی ها

 

ودلسوزی های ایشان همیشه چراغ راه اینجانب بوده وخواهد بود واز اینکه لیاقت شاگردی آن

 

استاد ارجمند را داشته ام بسیارخرسندم.درهمین رابطه جا دارداز فرمانداری وبخشداری

 

بیرجند/بنیادمسکن ومنابع طبیعی استان/خانه بهداشت روستاوهمچنین ازآقایان رضا احمدی/ مهدی

 

عیدی//علی کارگر وسرکار خانم عیدی وکلیه ی عزیزانی که ما رایاری کرده اند کمال تشکر را داشته باشم امیدوار درسایه ی حق تعالی سربلند وپایدار باشند وخداوند سبحان به هم ی ایشان اجر ومزد دنیوی واخروی عنایت بفرماید.

 

 

این مجموعه مسلما دارای نقایص وکاستی ها یی خواهد بود . یاداوری کاستی ها وارائه ی نظریات اصلاحی

 

وپیشنهاد های سازنده  به وسیله ی علاقه مندان وصاب نظران ما را در کامل تر کردن آن توانا تر خواهد کرد.

 

                                                                          با تشکر  : عیسی علیزاده

                                                                                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش اول:

 

 

ویژگی های طبیعی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۱٫هویت روستا:

 

روستای دل آباد دردهستان القورات /بخش مرکزی بیرجند/ واستان خراسان جنوبی واقع شده

 

است.

 

۲٫موقعیت جغرافیایی روستا:

۱-۲-موقعیت ریاضی:

 

روستای دل آباد در شمال شهرستان بیرجند / در۳۳ درجه و۷ دقیقه ی عرض شمالی/در۵۹ درجه

 

و۲۳ دقیقه طول شرقی / در محدوده ی سیاسی دهستان القورات از بخش مرکزی بیرجند قرار

 

دارد ارتفاع آن از سطح دریا۲۱۲۰ متر می باشد.

 

۲-۲- موقعیت نسبی:

 

فاصله ی روستا تامرکز استان  به طور تقریبی۳۶ کیلو متر می باشد ودر مسیر ارتباطی بیرجند-

 

قاین قرار دارد به صورتی که در ۳ راهی حاجی آبادالقورات به یک محور فرعی کشیده وپس از

 

چند روستا به روستای مذ کورمی رسیم قابل ذکر است این محور در انتها به همان محور اصلی

 

یعنی بیرجند- قاین  ختم می شود.

 

۳-۲:تعیین  وسعت ومحدوده ی روستا:

روستای دل آباد طبق آماری  که در سال ۱۳۷۸ توسط اداره ی منابع طبیعی گرفته شده مساحتی

 

حدود۲۶۴۵٫۹ هکتار دارد که از این تعداد۱۶۳۶٫۵۳ هکتار جزء منابع ملی و۱۰۰۹٫۳۷ هکتار

 

مستثنیات روستا را شامل می شود بر این اساس مختصات  UTMروستا به گونه ای است که در

 

زن(منطقه) ۴۰/ y=3668100/x  =۷۲۲۵۰۰  می باشد.

 

 

اقلیم روستا:

 

روستای دل آباد در اقلیم خشک و نیمه خشک واقع شده میزان تبخیر وتعرق حاصل ازسطوح آبها

 

وپوششی وخاک بیش از میزان بارندگی است از این رو غالب  نیاز آبی از طریق بارندگی تامین

 

نمی گردد در این اقلیم هیچ جریان دایمی آبی وجود ندارد ریزش های جوی  در این منطقه کم بوده

 

وتغییر پذیری آن فوق العاده زیاد است.

 

۱٫تنگنا ها/ محدودیت ها/وتهدید های اقلیم روستا:

 

– واقع شدن روستا دراقلیم خشک

 

– کمبود بارندگی ورطوبت

 

– نبودن رودخانه ی دایمی

 

– متغیر شدن سطح آبهای زیر زمینی وافت دبی آنها به دلیل خشکسالی های اخیر.

 

۲٫توانها ,امکانات وفرصت های اقلیم روستا:

 

-توان کشاورزی روستا در بهره گیری از سرزمین خشک ونامساعد ناحیه

 

– قابلیت کشت پاره ای از محصولات کشاورزی که به کم آبی ومحیط گرمسیری سازگار هستند

 

مثل رزشک وزعفران .

 

وضعیت باد ها در روستا:

 

طبق آمار ثبت شده درایستگاه سینوپتیک بیرجند اکثر بادهای در ۳جهت شرق/شمال شرقی به

 

جنوب غربی/و جنوب شرقی به شمال غربی می باشد.

 

 

 

۱٫بادهای شرقی:

 

این باد ها در اواخر بهار واوایل تابستان می وزند ودنباله ی بادهای ۱۲۰ روزه ی سیستان اند این

 

باد ها با سرعت زیاد وفاقد ابر وبارندگی اند.

 

۲٫بادهای شمال شرقی به جنوب غربی:

 

این باد بر اثر آنتی سیکلون(پرفشار) سیبری به وجود می آید و درجه حرارت را پایین می آورد

 

وهمچنین باعث سرمازدگی محصولات کشاورزی می گردد.

 

۳٫بادهای جنوب شرقی به شمال غربی:

 

بادهای گرم ومرطوب اند که در فصل زمستان وارد منطقه می شوند این بادها همراه با ابر

 

وبارندگی کم ودر واقع اثر آنتی سیکلون های اقیانوس اطلس ودریای مدیترانه می باشد.براین

 

اساس در روستای دل آباد بادی که ازشرق روستا می وزد باد غالب منطقه است که ساکنین به آن

 

کوه باد می گویندوبادی های جنوب شرق-شمال غرب باد های باران زا در منطقه هستند که به قبله

 

باد معروف است و درنهایت باد های شمال شرق-جنوب غرب بادهای سرد وخشک منطقه هستند

 

که به آن در اصطلاح محلی سیه باد می گویند.

 

پوشش گیاهی:

 

در روستای مذکور گونه های متعددی از گیاهان می رویند که به دو دسته ی  گیاهان خود روی

 

آبی ودیم تقسیم می  شود

 

۱٫گیاهان خود روی آبی:

 

شامل گیاهانی مانند سلمه / پونه/بادیان/خاکشیر/فریز وغیره می شود .

 

 

۲٫گیاهان خودروی دیم :

بسیاری از گیاهان  دیم خاصیت دارویی دارد مانند کاکتی/ آویشن /مسدار/ بادیان کوهی /گل

 

زوفا/استقودوس که به نظر اهالی در درمان بسیاری از بیماری های مزمن موثر اند به عنوان مثال

 

آویشن ومسدار برای درمان بیماری های سرما خوردگی/تنگی نفس/استخوان دردی/ سر درد

 

مزمن/وبرای آرامش وتمرکز فکرموثر است ضمن اینکه گیاهانی وجود دارد که خاصیت دارویی

 

ندارد مانند شزگیله /شزگ/انگی/جاج/تلخه/گورباش و…(به اصطلاح محلی)

 

وضعیت توپوگرافی وزمین شناسی:

 

روستای دل آباد در شمال بیرجند ودر حوزه ی آبریز دشت بیرجند در شمال حوزه ی آبریزکویر

 

لوت واقع شده است.کوه باقران نسبت به روستا جهت جنوبی دارد وامتداد آن تقریبا شمال غربی –

 

جنوب شرقی است. شیب عمومی روستا جهتی شرق به شمال غرب دارد.روستا به لحاظ زمین

 

شناسی مربوط به تشکیلات دوران کواترنر(چهارم) وشامل سنگ های بازالت می باشد.

 

محدودیتها وتنگنا ها ی توپوگرافی روستا:

 

– واقع شدن روستا در منطقه ی کوهستانی

 

– کمبود زمین مسطح برای بهره گیری از آن در امر کشاورزی توانها وامکانات  توپوگرافی

 

روستا

 

– امکان استفاده از ارتفاعات منطقه به منظور مرتع و دیم کاری

 

 

وضعیت گسل وزمین لرزه:

 

تمرکز تنش در محل تلاقی قطعات مختلف و پایانه ی گسل قلعه سرخ – نوزاد ازعوامل بارز زمین

 

 

لرزه های اخیر است علاوه بر آن گسل های سیاه کمر/اسماعیل آباد / و بیرجند  هم در منطقه

 

وجود دارد  . بر اساس اظهارات مردم روستادر سال ۱۳۷۵ زلزله ای در منطقه رخ داده است که

 

این زلزله خوشبختانه خسارت  جانی نداشته اما به دلیل عدم استحکام و قدیمی بودن ساختمان ها

 

ونوع مصالح استفاده شده در آن درز وشکاف هایی را در ساختمان ها به وجود آورده است.مزیتی

 

که روستادراین زمینه دارد این است که توپوگرافی آن خطرات زمین لرزه را کاهش می دهدزیرا

 

از چهار طرف توسط کوه محاصره شده است.

 

حوادث طبیعی در روستا:

 

علاوه بر زمین لرزه ‘سیل وسرما زدگی محصولات انواع دیگر بلایای طبیعی هستندکه در روستا

 

رخ می دهد .در روستای دل آبادمسیل هایی در شمال/جنوب /وغرب آن وجود دارد این مسیل ها

 

محور ارتباط بین روستایی را شامل می شود که منطبق بر بستر مسیل می با شد بنا بر نظر افراد

 

روستا این مسیل ها هرز چند گاهی با رگباری کوتاه دست خوش سیلاب شده وباعث مسدود شدن

 

راههای ارتباطی  روستاوصدمه دیدن اراضی زراعی وهم چنین از دست رفتن خاک می گردد به

 

طور مثال:در سال ۱۳۷۶ سیل نا بود کننده ای در روستا رخ داد که خسارات فراوانی به اراضی

 

زراعی وارد کرد.از طرفی سرمازدگی پدیده ای است که در گذشته فقط در اواخر تابستان واوایل

 

پاییزرخ می داد واکثر محصولات کشاورزی به خصوص سیفی جات را نابود می کرد امادرسال

 

های اخیر باگرم شدن آب وهوای کره ی زمین  به تبع آن منطقه گرم شده ودرختانی مانندآلو /بادام

 

/زرد آلوو…از اواسط اسفند ماه شروع به شکوفه دادن می کنداما بر اثر باد سردی (باد شمال

 

شرقی –جنوب غربی ) که شبانه درمنطقه شروع به وزیدن می کند به کلی شکوفه های این گونه

 

درختان به ویژه درخت بادام را از بین می برد وبه کشاورزان خسارات زیادی را وارد می کند.

 

 

 

منابع آب روستا:

 

منابع آب به دو گروه آبهای سطحی وزیر زمینی تقسیم می شود

 

۱٫منابع آب های سطحی روستا:

 

این روستا متاسفا نه بنا بر ناسازگاری های طبیعت منبع آب سطحی چه فصلی وچه دایمی ندارد.

 

۲٫منابع آبهای زیرزمینی روستا:

 

در این روستا به طور گسترده ازمنابع آب زیر زمینی استفاده شده است به گونه ای که در روستای

 

دل آباد ۱۳ رشته قنات با دبی متوسط ۱الی۲ اینچ وجود دارد این قنوات عبارتند :قنات دل آباد/

 

علی آباد(عباس)/چشمه/سبوحی/ نسایی/کمالان اولیا/کمالان سفلی/اشتاکول/کلاته ی مجید/کلاته

 

دیخی/ کلاته قلی /آتوک اولیا/آتوک سفلی/که پر آب ترین آن قنات د ل آباد وکم آب ترین آن قنات

 

کلاته دیخی می باشد ضمن اینکه آب شرب وآشامیدنی روستا از دو قنات دل آباد وعلی آبادوآب

 

لوله کشی تامین اما این۱۳ قنات طی سال های گذشته در پی خشکسالی ها وپایین رفتن سفره ی

 

آبهای زیر زمینی با کاهش چشمگیر دبی مواجه شده است.روستای دل آ باد دارای آب لوله کشی

 

شده می باشد اما متاسفانه بنا به دلایلی از جمله نشست سفره ی آب زیر زمینی چاه مرکز که در

 

روستای نقنج قرارداشت خشک شده وآب لوله کشی روستا قطع گردید اما پس از مدتی براساس

 

مراجعات ودرخواست های مردم روستا دولت با تانکر’آب به محل منبع رسانده وبه طور متوسط

 

هفته ای یک بارآب باز شده ودر اختیار مردم قرار می گیرد. از طرفی دولت خدمت گذار در نظر

 

دارد بار دیگر آب لوله کشی  دایمی را به روستا برساند این طرح از چاهای عمیق روستای مرک

 

آغاز وبه سمت دهستان القورات هدایت می شود که تا این لحظه تا روستای بزقنج لوله کشی

 

صورت گرفته است. روستای دل آباد جزء یکی از روستاهایی است که در این طرح

 

 

قراردارد.بدیهی است روستای مذکورفاقد چشمه/چاه عمیق ونیمه عمیق است.

 

مشکلات منابع آب آشامیدنی روستا:

 

– عدم وجود آب کافی در شبکه ی آبرسانی روستا وجیره بندی آب فقط یک روز در هفته به دلیل

 

کمبود آب

 

– استفاده مردم روستا از رختشو خانه برای شستن ظروف/البسه/ فرش وغیره وبروز مشکلاتی از

 

جمله بعد مسافت وسختی تردد

 

– استفاده از آب مظهرقنات جهت آب آشامیدنی ومشکلات تردد روزانه زنان وکودکان برای تهیه

 

ی آب آشامیدنی

 

مشکلات منابع آب کشاورزی روستا:

 

– کمبود آب زراعی با وجود ۱۳ رشته قنات در روستا

 

– پایین بودن دبی آب قنوات درپی خشک سالی های اخیر

 

– پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه های سنتی آبیاری

 

– هرز روی آب به واسطه ی خاکی وروباز بودن نهر های آب درمزارع

 

وضعیت کشاورزی در روستا:

 

شیوه ی کشت به صورت کاملا سنتی صورت می گیرد. به دلیل کوچک بودن قطعات زمین های

 

زراعی که نتیجه ی قوانین غلط ارث وتقسیم زمین است وهم چنین  پراکنده بودن آن  کمتر از

 

ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود وبیشتر از نیروی کارخانواده در بهره برداری های

 

اقتصادی زمین  استفاده می شود.مالکیت اراضی  فردی وهدف از تولید برآوردن نیا زهای

 

معیشتی خانواده می باشد سطح تولید کم و نو آوری در مدیریت کشت مشاهده نمی شود. نوع

 

محصولات متنوع است تا اگر محصولی از بین رفت محصول دیگری برای خانواده باقی

 

بماند.زراعت روستا را گندم/جو/سیر/هندوانه و..وباغات آن را اکثرا زرشک/بادام/آلو وبه

 

ندرت زعفران دربر می گیرد بر این اساس سطح زیرکشت آبی روستا۸٫۶هکتاروسطح آیش آن

 

۰٫۶وسطح زیر کشت دیم۱۰۳٫۸ هکتاربا سطح آیش۹۸٫۶ می باشد.

 

نمودار شماره ی:۱ سطح زیرکشت ومیزان آیش روستای دل آباد درسال۹۳

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول شماره ی۱ سطح زیرکشت ومیزان تولید زراعی روستای دل آباد در سال ۹۳

 

 

  سطح زیر کشت سطح آیش
آبی ۸٫۶ ۰٫۶
دیم ۱۰۳٫۸ ۹۸٫۶

 

نوع محصول سطح زیر کشت هکتار راندمان تولیددرهکتار(کیلوگرم) درآمد ناخالص هر هکتار(ریال) درآمد خالص هر هکتار(ریال)
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۴۱۲۸۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۸۷۵۴۶۰
جو آبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۲۸۵۲۰۰۰
جمع ۹۹ ۳۷۸۵۵۴۶۰

باغداری

آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۷۹۶۵۰۰
بادام ۱۰٫۸
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۴۸۵۵۰۰۰
جمع ۱۳٫۴ ۱۰۲۶۵۱۵۰۰

همانطور که در جدول مشخص است سطح زیر کشت گندم دیم بیشتر اما بازدهی کمتری دارد

 

از طرفی در باغداری بیشترین سطح زیر کشت به بادام اختصاص دارد اما همانطورکه قبلا عنوان

 

شد به دلیل سر مازدگی هیچ محصولی از آن بدست نمی آید درعوض گندم وجوی آبی در زراعت

 

وزرشک باسطح زیر کشت کم بازدهی بالایی دارد.

 

*مشکلی که دراین رابطه وجود دارد این است که آمار مربوط به محصول زرشک  کاملا اشتباه

 

به نظر می رسد زیرا رقم خیلی پایین تر ازواقعیت می باشد.طبق محاسبه تقریبی  سطح زیرکشت

 

روستا به تنهایی بیش ازرقم کل یعنی۱۳٫۴ می باشد.

 

بررسی زندگی جانوری روستا:

 

در دو بخش جانوران اهلی و وحشی خلاصه می شود.

 

۱٫جانوران اهلی:

 

حیوانات اهلی روستا شامل گاو /گوسفند/ بز/الاغ/مرغ/خروس /وکفتر می شود که به صورت

 

سنتی پرورش می یابند وبه مرتفع کردن برخی نیازهای اهالی کمک می کنند مانند گوسفند وبز

 

نیازگوشتی ساکنین را برطرف می سازد.

 

۲٫جانوران وحشی:

 

حیوانات وحشی روستا شامل گرگ/ شغال /روباه/خرگوش/خارپشت/ مار/سوسمار می شوند

 

همچنین پرندگان وحشی روستا عبارتند از:زاغ/کلاغ/تیهو/شاهین /جغد/قمری(موسی

 

تقی)/گنجشک (چغوک)و…

 

ازطرفی آبزیانی مثل ماهی وجلبک در قنوات روستا یافت می شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بخش دوم:

 

ویژگی های انسانی روستا

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل اول: تاریخچه روستا

 

وجه تسمیه ی روستا:

 

بنا به گفته ی اهالی محل واسنادی که وجود دارد در مورد نامگذاری روستا به”دل آباد” دو نظریه

 

وجود دارد

 

۱٫بر اساس نظر عده ای مردمان این روستا به دلیل اینکه در گذشته نسبت به مردم مناطق اطراف

 

فهمیده تر /پیشرفته تر ودر کل افرادی خوب وبا نزاکت بوده اند  به دل آوا معروف شده است که

 

بعدها بنا به دلایلی نامعلوم از دل آ وا به دل آباد تغییر کرده است.

 

۲٫نظر دومی که در این رابطه وجود دارد این است که این روستا در گذسته نسبت به حال

 

حاضرخوش آب وهواتر وسرسبزتر بوده است بنابر این به آن دل آباد می گفتند.

 

خلاصه تاریخ روستا براساس اظهارات مردم:

 

روستای دل آباد حدود ۷۵۰ سال پیش توسط فردی کرمانشاهی به نام حاجی کرمانشاهی ایجاد شده

 

است این فرد اولین قنات روستارا احداث  ودرپی آن دامداری وکشاورزی را گسترش داده است

 

.در آن زمان که اوضاع نا امنی توسط تر کان شرق به وجود آمده اقوامی که در اطراف واکناف

 

روستا زندگی می کرده اند تصمیم به تمرکز دریک مکان گرفته اند این مکان همان دل آباد بوده

 

است بر این اساس اقوام آتیان که در جنوب روستایعنی در آتوک فعلی زندگی می کرده اند/اقوام

 

سبوحیان که در شمال روستادر سبوحی فعلی روزگار می گذرانده اند وهمچنین اقوام کولیان که در

 

غرب روستا یعنی در اشتا کول فعلی زندگی می کرده اند همگی در دل آباد فعلی تمرکز یافته اند

 

این افراد به دلیل ترس از ترکان  قلعه ای در محله ای که اکنون پی کمر نامیده می شود بنا نهاده

 

اند ودرپی آن به ساخت تونل زیر زمینی برای استفاده از قنات وغیره اقدام کرده اند تاریخ با همین

 

فرازونشیب ها سپری شده تا اینکه با کاهش ناامنی مراحل توسعه ی کالبدی روستا آغاز وهسته ی

 

اولیه ی آن بیرون از قلعه شکل گرفته است و روستا چه از لحاظ خانوار وچه از لحاظ وسعت

 

تحت تسلط گسترش قابل ملاحظه ای یافته است.

 

اماکن و بنا های تاریخی:

 

این روستا دارای بناهایی از جمله قلعه /تونل زیر زمینی /آسیاب بادی/وقنات قدیمی بوده است که

 

متاسفانه همگی آنها به دلیل عدم آگاهی مردم تخریب وبه جای آن خانه مسکونی ساخته شده است.

 

فصل دوم: سیمای روستا

 

مراحل گسترش کالبدی روستا:

 

روستای دل آباد دارای چند مرحله ی توسعه ی کالبدی می باشد که عبارتند از:

 

۱٫هسته ی اولیه ی روستا:

 

به طور طبیعی در ایران هسته ی اولیه ی اکثر روستا های متمر کز گرداگرد اماکن عمومی از

 

جمله مسجد/ قلعه گسترش کالبدی پیدا کرده است روستای دل آباد هم از این قاعده مستثنی

 

نیست.گرچه هسته ی اولیه ی روستا به طور کلی تخریب وتبدیل به ساخت وسازهای جدید گردیده

 

است اما آثاری اندک تداعی کننده ی این موضوع است که روستای مذکورهم مثل دیگر روستاهای

 

متمرکز گرداگرد اماکن گسترش یافته است هسته ی اولیه درشمال غربی دل آباد فعلی واقع بوده

 

است به گونه ای که تمام قسمت های آن به جزء نشانه هایی  کوچک متا سفانه توسط اهالی به

 

منظور ساخت ساز های جدید از بین رفته است به عنوان مثال مسجد قدیمی روستا که تنها اثر باقی

 

مانده ی هسته ی اولیه محسوب می شد در سال ۱۳۸۶ کاملا تخریب به جای آن مسجد جدیدی

 

ساخته شد.

 

۲٫مرحله ی اول توسعه:

 

در این مرحله از توسعه ساخت وسازها اغلب در اطراف مسیل اصلی روستا شکل گرفته است به

 

صورتی که ساختمان ها در این مرحله از هسته ی اولیه به سمت جنوب کشیده شده است احتمال

 

می رود در این مرحله جابجایی قنات  به۵۰۰ متری شمال روستا صورت گرفته است (ازمنزل

 

آقای چوپانی به سمت سر آب فعلی)

 

:۳مرحله ی دوم توسعه :

 

طبق بررسی های انجام شده ساخت وسازهای این مرحله به سمت شرق روستا سوق پیدا کرده

 

است به عبارت دیگر در این مرحله  قلعه ی روستا به علت ساخت وسازهای جدید ونا آگاهی مردم

 

تخریب شده است. به هر تقدیر در این مرحله محله ی موسوم به پی کمر شکل گرفته است.

 

مرحله ی سوم توسعه ی روستا:

 

دراین مرحله ساختمان های روستا مجددا خود را به سمت جنوب روستا کشیده است به گونه ای که

 

در مورد گسترش روستا به سمت جنوب ۳ دلیل وجود دارد:۱٫در قسمت شمالی روستا وجود

 

قبرستان فرصت هر گونه ساخت وساز را گرفته است. ۲٫شرق روستا به دلیل نزدیکی به مزارع

 

ومسیل نمی تواند هیچ ساخت وسازی صورت گیرد .۳٫همچنین در غرب روستا  باز هم به دلیل

 

نزدیکی به مزارع ومسیل ساخت وساز متوقف شده است  بنا براین ناچارغالب پیشروی ها در

 

جنوب روستا صورت گرفته است.

 

محلات مختلف روستا:

 

روستای دل آباد شامل ۴ محله می باشد:

 

۱٫محله ی سر آب:

 

هسته ی اولیه ی روستا ومرکز آمد وشد افراد روستا می باشد . اماکنی مانند مسجد/حسینیه/قنات

 

اصلی /شعبه ی نفت/پایگاه بسیج/کانون مساجد/کتابخانه/وباشگاه جوانان روستا در این محله واقع

 

است. با این تفاسیر این محله از روستا محل ارتباط وتجمع اهالی جهت امور مختلف از جمله امور

 

مذهبی می باشد.

 

۲٫محله ی بالای ده روستا (معروف به بلند تگ)

 

جنوب روستا رادر بر می گیرد به گونه ای که جدید ترین ساختمان ها در این محله قرار دارد اکثر

 

کوچه های آن علی رغم شیب زیاد پرعرض هستند اما بسیاری از آنهابرای عبوروسایل نقلیه

 

مناسب به نظر نمی آید  بهداشت/دبستان /دفتر خدمات ارتباطی /وساختمان دهیاری در این محله

 

قراردارد ضمن اینکه جدیدا محور ارتباطی روستا از محله ی سرآب به بالا دست این محله انتقال

 

یافته است بر این اساس این محله بعد از محله ی سر آب پررفت آمد ترین محله لحاظ می گردد.

 

۳٫محله ی پایین روستا(معروف به پایین تگ):

 

در شمال روستا واقع است تراکم ساختمان ها درآن اندکی بیشتر است به گونه ای که عرض کم

 

وشیب زیاد کوچه های آن امکان عبور وسایل نقلیه را فراهم نمی کند از طرفی حمام متروکه ی

 

روستا/قبرستان وبیشتر مزارع روستا در پایین دست این محله قرار دارد

 

۴٫محله ی پی کمر:

دربر گیرنده ی شرق روستا است این محله کم رفت وآمد ترین محله قلمداد می شود.

 

*اما آنچه جالب توجه به نظر می رسد در محله بندی روستای مذکور بر خلاف  اغلب روستا

 

هایی که محله بندی آن جنبه ی قومی /مذهبی/فرهنگی و…دارند هیچ گونه تعصبی به چشم نمی

 

خورد وتقسیم بندی آن کاملا عرفی می باشد.

 

کیفیت ابنیه وشناخت مصالح ساختمانی به کار رفته در آن:

 

درطول تاریخ آنچه مسلم است این موضوع می باشد که هر ناحیه ی جغرافیایی بنا بر شرایط آب

 

وهوایی خود خانه های متفاوتی دارند که تا حد زیادی گویای نوع آب وهوای آن ناحیه می باشد به

 

طور مثال خانه های موجود درنواحی جنگلی وبارانی از چوب وبا سقف شیروانی ساخته شده

 

است یادر نواحی خشک خانه ها ازخشت وگل با سقف گنبدی بنا شده است از طرفی نوع فعالیت

 

ودرآمد حاصل از آن وهمچنین مصالح در دسترس  جهت ایجاد خانه وکیفیت آن نقش مهمی دارد.

 

روستای دل آباد به دلیل اینکه درمنطقه ی آب وهوایی خشک ونیمه خشک واقع است اکثرا دارای

 

ساختمان هایی است که مصالح مورد استفاده ی آن از اطراف روستا بدست آمده است مانند خشت

 

/گل /سنگ/چوب و… روستای مورد مطالعه ی ما ۳نوع ابنیه با کیفیت دارد که عبارتند از:

 

۱٫ابنیه ی بادوام:

متاسفانه ابنیه های بادوام روستا کم وحدود ۱۳ درصد می باشد مصالح به کار رفته در این نوع

 

ابنیه ها از تیر آهن وآجر است .اکثر آنها درجنوب روستا به چشم می خورند این ابنیه ها دارای

 

شرایط مطلوبی برای زندگی اند وبه ابنیه های نوساز معروف می باشند.

 

۲٫ابنیه ی نیمه بادوام:

 

این نوع ابنیه حدود۸۲ درصد از خانه های روستا در بر می گیرد ومصالح به کار رفته در آن از

 

خشت /سنگ/وچوب می باشد این نوع ابنیه از لحاظ ضریب امنیت شرایط قابل قبولی ندارند ودر

 

مراحل اول ودوم توسعه ساخته شده اند.

 

۳٫ابنیه ی بی دوام:

 

این دسته از بناها به دلیل قدمت زیاد وهم چنین به کار بردن مصالح  کم دوام در آن مخروبه یا در

 

حال تخریب هستند در این بناها کسی زندگی نمی کند وممکن است دارای سقف یا بدون سقف

 

باشند. این بناها گاها فضایی است که اختصاص به نگه داری دام دارد.مصالح به کار رفته در آن

 

از کاه گل/خشت وچوب است و۵ درصد از ساختمان ها رادر برمی گیرد.

 

نمودار شماره ۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

           

        جدول شماره ی۲:کیفیت ابنیه روستای دل آباد

 

انواع واحد مسکونی درصد نوع مصالح
بادوام۱ ۱۳ تیر آهن/آجر
نیمه بادوام۲ ۸۲ خشت/سنگ/چوب
کم دوام ۳ ۵ گل /چوب

 

فصل سوم: جمعیت شناسی روستا

 

میزان وتغییرات آن طی زمان:

 

از میان ویژگی های روستا آنچه بیش از همه ذهن انسان را به خود جلب می کند بحث جمعیت

 

وشناخت آن است که براستی برای وقوف یافتن از چگونگی تحول وتوسعه ی روستا امری اجتناب

 

ناپذیر به حساب می آید. می دانیم که سرشماری جمعیت در ایران  به صورت رسمی ازسال۱۳۳۵

 

آغاز گردیده وقبل از آن آمار دقیق وقابل اعتمادی که بشود به آن اطمینان کرد وجود ندارد( اگر

 

چه بنا به نظر دکتر مسعود مهدوی احتمالا در ایران اولین سر شماری را درسال ۱۲۵۲شمسی

 

صنیع الدوله انجام داد می توان برآوردی از جمعیت روستایی به عمل آورد که بر اساس آن

 

جمعیت کل ایران۱۱٫۵ میلیون نفر بود به گونه ای که از این تعداد ۴۳٫۵ درصد آن در روستا

 

زندگی می کرده اند یا ژنرال شیندلر در گزارشی از جمعیت ایران در سال ۱۲۶۲ جمعیت ایران

 

را ۷٫۶ میلیون نفر بر آورد می نماید که درحدود ۵۰درصد آن روستاییان و۲۵ درصد آن را

 

عشایران در بر می گیرند.به طور کلی آمار موجود قبل از سال ۱۳۳۵ اطلاعات دقیقی از جمعیت

 

روستا  به دست نمی دهد)(جغرافیای روستایی ایران –مسعود مهدوی صفحه ی۱۰۳)

 

از طرفی طبق آماری که سرشماری های رسمی به عمل آمده مشخص شد که در ایران روز به

 

روز جمعیت روستایی کاهش می یابد ودرعوض به جمعیت شهر ها افزوده می شود به عنوان

 

نمونه در سال ۱۳۳۵ حدود ۵۳ درصد جمعیت در روستا ها زندگی می کر ده اند و۴۷ درصد آنها

 

در شهر ها  ودر سال ۱۳۶۵ حدود ۴۵٫۸ درصد جمعیت در روستا و۵۴ درصد آنها در شهر ها

 

زندگی می کرده اند که علت آن اتفاقاتی است که بعد اصلاحات ارضی صورت گرفت وباعث

 

تخلیه ی بیشتر جمعیت روستا گردیده است.

 

اما در مورد جمعیت روستای دل آباد می توان دو دوره را بررسی کرد:

 

۱٫دوره ی قبل از سال۱۳۳۵ یعنی دوره ی غیر رسمی:

 

اگرچه در دوره ی غیر رسمی آماری وجود ندارد که بشود به آن اعتماد کرداما بر اساس نظر

 

اهالی ودادن برخی نشانه ها  می توان تا حدی جمعیت روستا را حدس زد.

 

به این ترتیب روستای دل آباد دردوره ی غیررسمی تقریبا در بین ۸۰الی۹۰ نفرمتغیربوده است به

 

گونه ای که در دوره ی چند ساله جمعیت چندان رشدی نداشته است به عبارت دیگر با وجود اینکه

 

خانواده ها فرزندان زیادی داشته اند گاها به این موضوع بر می خوریم که مرگ ومیر بیشتر از

 

متولدین زنده مانده بوده است  وبرعکس بنابر این  جمعیت در طی زمان نه چندان رشد ونه چندان

 

کاهشی داشته است.بعد ها به دلیل بهتر شدن اوضاع وافزایش امکانات بهداشتی بر جمعیت روستا

 

افزوده شده است.

۲٫جمعیت روستا در دوره ی رسمی(ترجیحا ۳دوره ی۶۵/۷۵/۸۵):

 

اگر بخواهیم آمار جمعیتی روستای مذکور را در سه دوره ی سرشماری اخیر(۶۵ ,۷۵و۸۵)

 

مقاسسه نماییم متوجه این مسئله می شویم که این روستا  تا سال ۱۳۷۵ نه تنها دچار کاهش جمعیت

 

نشده بلکه نسبت به دوره ی قبل بر جمعیت آن افزوده شده است اما این رشد طی زمان سیر نزولی

 

داشته است یعنی جمعیت روستا د سال ۱۳۶۵حدود ۳۳۴ نفر بوده که از این تعداد ۱۵۱نفر مرد

 

و۱۸۳نفرزن بوده است به گونه ای که نسبت به  سال   ۱۳۵۵, ۱٫۳رشد داشته است ودر سال

 

۱۳۷۵جمعیت به ۳۸۴نفر رسیده است که از این تعداد  ۱۸۷نفر مرد و۱۹۷ نفر زن بوده اند این

 

دوره نسبت به دوره ی  قبل ۰٫۴ رشد داشته است ودر سال۱۳۸۵جمعیت ۳۵۷نفر بوده که از این

 

تعداد ۱۷۲ نفر مرد و۱۸۵ نفر زن بوده اند این دوره نسبت به دوره ی قبل ۰٫۸- رشد منفی داشته

 

است ودر سال ۱۳۸۸ باز هم جمعیت کاهش وبه۳۳۴ نفر رسیده است که از این تعداد ۱۶۰ نفر

 

مرد و۱۷۴ نفر زن  هستند.

 

علت اینکه جمعیت روستا در این سه دوره سیر نزولی داشته است عبارت است از:

 

خروج نیروی جوان وفعال روستا که نسل مولد روستا را تشکیل می دهند این عامل به دلیل

 

مشکلات اقتصادی واجتماعی در اثر خشک سالی های متوالی,پایین بودن درآمد اقتصادی,وجود

 

بیکاری,عدم وجود امکانات رفاهی –خدماتی وهمچنین عدم علاقه ی نیروی جوان روستا به

 

فعالیت های کشاورزی می تواند از عوامل تخلیه ی جمعیت  نسبی روستا و مهاجرت به شهر باشد

 

با این تفاسیرروستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه جزء روستا های مهاجر فرست

 

تلقی می گردد.

 

ترکیب سنی جمعیت روستا در سال۱۳۸۸:

 

ساختمان سنی به طور مستقیم تحت تاثیر سه عامل متغیر یعنی مرگ ومیر /زایش ومهاجرت قرار

 

دارد این عوامل کاملا ازهم مستقل نیستند و هر گونه تغییری دریک عامل سرانجام بر دوعامل

 

دیگر نیز اثر می گذارد اما شرایط اجتماعی واقتصادی تنهااز طریق این سه عامل می تواند بر

 

ساختمان سنی تاثیر گذارد.از طرفی اگر چه آمارگیران روش های متعددی برای تعیین دقیق

 

محاسبات سنی به کار می گیرند ولی در مجموع این اطلاعات معمولا باعدم دقت کافی مواجه

 

است(اصول ومبانی جغرافیای جمعیت / مهدوی مسعود-صفحه ی ۱۱۱)

 

برای بررسی نسبت سنی وجنسی روستای دل آباد دو عامل گروه سنی وهرم سنی راموردتوجه

 

قرار می دهیم:

جدول شماره ی۳: نسبت سنی جمعیت روستای دل آباد درسال۸۸

نسبت سنی مرد زن کل
۱۴-۰ ۳۰ ۳۰ ۶۰
۶۴-۱۵ ۹۳ ۱۲۳ ۲۱۶
۶۵به بالا ۲۷ ۲۱ ۴۸

نمودار شماره ی۳:نسبت سنی جمعیت

 روستای دل آباد در سال ۸۸

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

همانطور که مشاهده می کنیم اکثر افراد روستا را بزرگسالان در بر می گیرد که در واقع جمعیت

 

فعال روستا به حساب می آید ودو گروه سنی دیگر که شامل کودکان وسالخوردگان می شود

 

جمعیت کمتری را در برمی گیرد.

 

نمودار شماره ی۴:نسبت جنسی گروههای سنی  مختلف روستای دل آباد

در سال۸۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار بالانسبت جنسی گروههای سنی روستا را نشان می دهد  به گونه ای که در گروه

 

سنی۰تا۱۴ سال نسبت جنسی مردان ۳۵ درصد وزنان ۴۲ ذرصد می باشد ونسبت جنسی کل در

 

آن ۸۳٫۳ درصد است. در گروه سنی ۱۵تا۳۴سال حدود ۶۴درصدمرد و۶۹ درصد آنها زن بوده

 

اند ونسبت جنسی درآن ۹۲٫۸ درصد می باشد. در گروه سنی ۳۵تا۶۴ سال مردان ۵۲ درصد

 

وزنان۵۸ درصد ونسبت جنسی در آن۸۹٫۷ درصد است. اما در گروه سنی ۶۵سال به

 

بالا۲۱درصد مردو۱۶ درصد زن بوده اندونسبت جنسی در آن۱۳۱٫۳ می باشد.

 

برآوردی از میزان سواد مردم روستا در سال ۸۸:

 

یکی از معیارهای پیشرفت های اجتماعی در هر جامعه میزان باسوادان آن می باشد آموزش در

 

 

جامعه نقش مهمی را ایفا می کند که غافل شدن از آن می تواند ضر به ی مهلکی بر ارکان اصلی

 

جامعه وارد آورد.در بررسی وتحلیل آمار مربوط به سواد آموزی افراد زیر ۶ سال لحاظ نمی شود

 

زیرا این افراد هنوز به مرحله ی آموزش عمومی نرسیده اند. مسئله ی سواد امری است مهم

 

وموثر به گونه ای که هر کشوری  جمعیت دانش آموخته بیشتری داشته باشد به طبع خلاقیت

 

ونوآوری در آن بیشتر به چشم خواهد خورد برعکس هر کشوری جمعیت دانش آموخته کمتری را

 

دارا باشد کمتر از تکنولوژی ونوآوری بهره خواهد برد ضمن اینکه همان تحصیل کرده های کم

 

در جایی که باید به کار گرفته شود به دلیل فراهم نبودن ساختار ها مشغول به فعالیت نیستند این

 

وضعیتی است که اکثر کشورهای جهان سوم از جمله ایران گرفتار آن می باشد بنابر این وضع

 

سواد نقش تعیین کننده ای در اوضاع جامعه دارد.روستای دل آباد از لحاظ محیط آموزشی فقط

 

دارای یک مدرسه ی دبستان می باشد این به گونه ای است  که به خاطر تخلیه ی جمعیت روستا

 

روز به روز از تعداد دانش آموزان آن کاسته وچه بسا روزی برسد که دیگر هیچ دانش آموزی

 

برای تحصیل در آن وجود نداشته باشد قابل ذکر است این دبستان درحال حاظر یعنی در سال ۸۸

 

کلا۲۳ دانش آموز دارد که ازاین تعداد ۱۵ نفرپسر و۸نفر دخترمشغول به تحصیل هستند. ازطرفی

 

طی چندین مرحله نهضت سواد آموزی اقدام به باسواد کردن  افراد روستا کرده است اما اگر چه

 

هدف اصلی باسواد کردن افراد بوده ولی مشکلاتی چند از قبیل کهولت سنی اکثر افراد, عدم

 

حضور منظم در کلاس ها, سرباز زدن برخی از آنها  برای حضور در کلاس وعدم دقت در

 

هنگام آموزش گاه بی گاه مانع تحقق این هدف می گردد.

 

 

 

جدول شماره ی ۴:وضع سواد مردم روستای دل آباد در سال ۸۸

(به نفر)

بی سواد ابتدایی سیکل دیپلم فوق دیپلم لیسانس بالای لیسانس
۱۰۷ ۱۲۲ ۴۳ ۳۶ ۵ ۲

 

همان گونه که در جدول مشاهده می کنیم متاسفانه ۱۰۷ نفر از جمعیت روستا بی سواد هستند.

 

وضع به گونه ای است که هرچه به مدارج ومقاطع بالاتر می رویم از تعداد افراد کاسته می شود

 

که این خود نتیجه ی توجه کم به امر تحصیل به خصوص در گذشته می تواند باشد (به دلیل پای

 

بند بودن به برخی از فرهنگ ها)

   

جدول شماره ی۵: متولدین روستای دل آباداز سال۸۴ تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل
۱ ۳ ۴
۸۵ ۱ ۱
۸۶ ۱ ۱ ۲
۸۷
۸۸ ۳ ۳ ۶

مشاهده می کنیم بیشترین متولدین مربوط به سال ۸۸ وکمترین آنها مربوط به سال ۸۷

 

است که هیچ فردی متولد شده است.

جدول شماره ی ۶: فوت شد گان روستای دل آباد از سال ۸۴تا۸۸(به نفر)

سال مرد زن کل علت مرگ
۸۴ ۲ ۲ ۴ سکته/مشکلات روانی تنفسی
۸۵ ۳ ۲ ۵ سرطان/دیابت/فشار خون/تصادف/سکته
۸۶ ۱ ۱ سکته قلبی
۸۷
۸۸ ۳ ۳ آسم/سکته قلبی/فشار خون

 

همانگونه که در جدول مشخص است  بیشترین مرگ ومیر مربوط به سال ۸۵و کمترین آنها

 

مربوط به سال۸۷ می باشد که خوشبختانه هیچ کسی فوت نکرده است آنچه مسلم است این است که

 

اکثر افراد فوت شده بر اثر سکته جان خود را از دست داده اند.

 

پیش بینی جمعیت روستا در سه دوره ی( ۱۳۹۵,۱۴۰۵و۱۴۱۵):

 

برای محاسبه ی آن از فرمولpo(1+r)t  pt =کمک می گیریم.

 

Po=بیانگر جمعیت فعلی     r=نرخ رشد      t=دوره ی زمانی

 

*برای محاسبه از نرخ رشد ۳ دوره ی ۸۵,۷۵,۶۵ میانگین گرفته ایم که نرخ رشد میانگین ۰٫۳

 

بدست آمده است.

 

بر این اساس جمعیت روستا در سال ۸۵,۳۳۴ نفر بوده است  بنابراین جمعیت روستا

 

در سال ۹۵  به چند نفر خواهد رسید؟

 

Pt=po(1+r)t=334(1+0.3)10=347

 

طبق فرمول جمعیت در سال ۹۵ به ۳۴۷ نفر خواهد رسید.

 

 

 

 

جمعیت در سال ۱۴۰۵ :

 

Pt=po(1+r)t=347(1+0.3)10=360

 

در سال ۱۴۰۵ جمعیت به ۳۶۰نفر خواهد رسید.

 

جمعیت در سال ۱۴۱۵:

 

Pt=po(1+r)t=360(1+0.3)10=373

 

در سال ۱۴۱۵ جمعیت روستا به ۳۷۳ نفر خواهد رسید.

 

*اما انچه در حال حاضر وجود دارد کاهش جمعیت  است نه افزایش آن …

 

وضعیت مهاجرت در روستا:

 

مهاجرت یعنی حرکت یا جابه جایی بین دو واحد جغرافیایی یا به عبارت دیگر ترک یک سرزمین

 

واسکان  در سرزمین  دیگر. از طرف دیگر مهاجرت برای انسان هایی مطرح می شود که

 

استقرار یافته اند وبرای مدت طولانی در مکانی ساکن بوده و احتمالا در این مدت  تصمیم قطعی

 

برای مهاجرت نداشته اند. در یک مقطع زمانی انگیزه ای  اعم از اقتصادی,اجتماعی ویا سیاسی

 

آنها را ترک سرزمین اصلی و اقامت در سرزمین دیگر وا می دارد که معمولا در آن قصد

 

بازگشت مطرح نیست بنابراین این طرز تلقی از مهاجرت کسانی را که فصلی یا موقتی مهاجرت

 

می کنند در زمره ی مهاجرین قرار نمی دهد(مبانی جغرافیای جمعیت –مهدوی مسعود/صفحه ی

 

۱۷۴)مهاجرت از روستا به شهرعموما مهمترین شکل مهاجرت داخلی محسوب می شود این پدیده

 

در کشور هایی که در حال صنعتی شدن هستند بسیار اتفاق می افتد تا جایی که این جابه جایی نقش

 

اصلی را در توسعه ی اقتصادی وافزایش درآمد بازی می کندکشور ایران نمونه ی بارزی از این

 

وضعیت است.(مبانی ج جمعیت- مهدوی مسعود/صفحه ی ۱۸۴)

 

روستای دل آباد به مثابه ی اکثر روستاهای منطقه  تا دوره ی۶۵-۵۵به ندرت در آن مهاجرتی

 

اتفاق  می افتاده است یا به عبارت دیگرهیچ نوع مهاجرتی در آن ثبت نشده است اما از این دوره

 

به بعد کم کم بنا برشرایطی که بر جامعه حاکمفرما بود مهاجرت به شهرآغازشد بدیهی است این

 

مهاجرت غالبا براثر پیدا کردن شغل وازدواج صورت می گرفته ومی گیرد اما از سال۱۳۷۵بر

 

شدت آن افزوده شده است.به هر حال ما آمار افرادی راکه در یک دوره ی ۵ساله یعنی از

 

سال۱۳۸۴تا ۱۳۸۸ از روستا مهاجرت کرده اند یا در این دوره ی زمانی به روستا آمده اند

 

بررسی نموده ایم که به تفکیک جنس  آن را درجداول زیر بیان کرده ایم.

 

 

 

 

جدول شماره ی ۷: آمار افرادی که از سال۸۴تا۸۸ از روستا مهاجرت

کرده اند

 

سال تعداد خانوارر مردد زن. انگیزه مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل.
۱۳۸۴ ۳ ۳ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,سمنان. ودستگرد ۲۴سال/دیپلم ۲۴سال/ابتدایی ۲۷سال/ابتدایی ۵
۱۳۸۵ ۳ ۲ ۲ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند ۲۹ سال/فوق دیپلم.۲۷سال /لیسلنس  ۲۵سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶ ۲ ۲ ۵ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,طبس ودستگرد ۲۶سال/دیپلم

۳۰یال دیپلم

۷
۱۳۸۷ ۷ ۷ ۸ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,زاهدان,آرین شهر,زهان,فلارگ,سنگ آباد ۲۵سال/دیپلم.جانی ۲۸سال/سیکل.۳۱سال /لیسانس.۲۶ سال/سیکل/۲۱سال/ابتدایی.۲۵سال/سیکل ۱۵٫
۱۳۸۸ ۳ ۳ ۴ جستجوی شغل وازدواج دائمی بیرجند,اسد آباد ۲۷سال/دیپلم.۲۷سال/لیسانس.۲۶سال سیکل ۷

 

 

 

 

 

 

جدول شماره۸: افرادی که ازسال ۸۴تا۸۸ به دل آباد مهاجرت کرده اند

 

سال تعداد خانوار مرد زن انگیره مهاجرت نوع مهاجرت مقصد مهاجرت سن ومیزان سواد سرپرست کل
۱۳۸۴
۱۳۸۵ ۱ ۲ ۲ وجود برخی مشکلات درشهر موقتی دل آباد ۳۶سال/دیپلم ۴
۱۳۸۶
۱۳۸۷ ۱ ۱ طلاق دائمی دل آباد ۱
۱۳۸۸ ۱ ۱ ۳ کشاوزری ودامداری دائمی دل آباد ۲۸سال/ابتدایی ۴

 

 

فصل ۴:

 

ساختار اقتصاد روستا:

 

اقتصاد روستایی بر بهره برداری وبهره وری ازخاک تکیه دارد وهرفعالیتی که وابسته ی آن یا

 

براثرآن باشد  وجامعه ی روستایی را منتفع کند در این بحث جای دارد معیشت اصلی روستاییان

 

از طریق  کشاورزی وکشت وکار در روی زمین تامین و ممکن است حرفه ومشاغل جنبی وجود

 

داشته باشد که قسمتی از معیشت روستاییان را تامین کند به هر حال اقتصاد روستایی شامل تمام

 

فعالیت های موجود در روستا اعم ازکشاورزی ویا غیر کشاورزی را که برای تامین معاش

 

روستاییان صورت می گیرد در بر می گیرد بنابراین ارکان اقتصاد روستایی به شدت وابسته به

 

آب وخاک,شیوه ی آبیاری وسازمان تولید می باشد(ج انسانی ۲-مومنی مهدی صفحه ی ۱۶۳)

 

در روستای دل آباد فعالیت های سه بخش عمده یعنی کشاورزی ,صنعت وخدمات وجود دارد که

 

به تفکیک آن را در جدول زیر نشان می دهیم:

 

جدول شماره ۹:فعالیت های عمده ی روستای دل آباد در سال۸۵

نام بخش نوع شغل تعداد شاغل درصد
کشاورزی زراعت,باغداری دامداری ۸۶ ۴۴٫۶
صنعت کارگر ساختمان وکارخانه ای,کارگر قالی بافی ۹۶ ۴۹٫۷
خدمات کارمندودهیار,فروشنده وراننده تراکتور ۱۱ ۵٫۷
جمع ۱۹۳ ۱۰۰

بر این اساس از کل جمعیت روستا در سال۸۵,۱۹۳نفر جمعیت فعال محسوب می شوند بنابراین

 

ضریب بار تکفل روستا به شرح زیر است:

 

۱۷۱٫۰۹=۱۰۰ضرب در۲٫۹/۱۱۸=D.R

 

ضریب بار تکفل روستا ۱۷۱٫۹می باشد که در مقایسه با ضریب کشوری که ۱۰۳٫۷است بسیار

 

بالا تر است

جدول شماره ۱۰:نرخ فعالیت روستای دل آباد در سال ۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت ده ساله وبیشتر جمعیت فعا ل نرخ فعالیت
۱۳۷۵ مرد ۱۱۴ ۱۰۳ ۹۰٫۴
زن ۱۴۶ ۱۴ ۹٫۶
جمع ۲۶۰ ۱۱۷ ۴۵
۱۳۸۵ مرد ۱۵۳ ۱۳۲ ۸۶٫۳
زن ۱۶۶ ۹۵ ۵۷٫۲
جمع ۳۱۹ ۲۲۷ ۷۱٫۲

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ای بیرجند

 

 

 

 

 

جدول شماره۱۱:نرخ اشتغال وبیکاری روستای دل آباد در سال۷۵و۸۵

 

سال شاخص جمعیت بیکار جمعیت فعال نرخ اشتغال نرخ بیکاری
۱۳۷۵ مرد ۲۰ ۱۰۳ ۸۰٫۶ ۰٫۲
زن ۷ ۱۴ ۵۰ ۰٫۵
۱۳۸۵ مرد ۲۵ ۱۳۲ ۸۱٫۱ ۱۸٫۹
زن ۹ ۹۵ ۹۰٫۵ ۹٫۵

ماخذ:طرح توسعه وعمران ناحیه ی بیرجند

 

برپایه ی اطلاعات جدول۱۱می توان گفت نرخ فعالیت مردان در سال۸۵نسبت به ۷۵/,۴٫۱درصد

 

کاهش داشته است لیکن زنان در زنان با افزایش ۴۷٫۶ درصدی مواجه هستیم که این مسئله

 

برروی نرخ فعالیت روستا تاثیرگذاشته است وسبب افزایش ۲۶٫۲درصدی آن شده است این امر

 

ناشی از فعالیت شرکت فرش در روستا واشتغال زایی برای عده ای اززنان روستا می با شد.

 

جدول شماره ۱۲:جمعیت فعال روستای دل آباد در سال۷۵ و۸۵

سال شاخص جمعیت شاغل جمعیت بیکار جمعیت فعال
۱۳۷۵ مرد ۸۸ ۲۲ ۱۰۳
زن ۲۰ ۹ ۱۴
جمع ۱۰۸ ۳۱ ۱۱۷
۱۳۸۵ مرد ۱۰۷ ۲۵ ۱۳۲
زن ۸۶ ۹ ۹۵
جمع ۱۹۳ ۳۴ ۲۲۷

براساس اطلاعات حاصله که از واحد  تحقیقات جهاد کشاورزی گرفته شده است در سال۱۳۷۵در

 

این روستااز تعداد۳۸۴نفرجمعیت آن۲۶۸نفر درگروه سنی بالای ده سال داشته که ازاین تعداد۱۰۸

 

نفرشاغل و۳۱نفر افراد بیکار را نشا ن می داده اند ودر سال۱۳۸۵ از ۳۵۷نفرجمعیت۲۶۴نفر در

 

گروه سنی بالای ده سال قرار داشته که از این تعداد۱۹۳نفر شاغل و۳۴نفر آن بیکار می باشند.

 

 

 

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی:

 

درآمد حاصل از بخش های مختلف اقتصادی در جداول زیر آمده است:

 

جدول شماره ۱۳:درآمد بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد در سال۸۵

 

نام بخش درآمد خالص(ریال) درصد درآمد سرانه جمعیت(ریال) درآمد سرانه خانوار(ریال)
زراعت ۷۱۴۸۰۳۰۰ ۵٫۷ ۲۰۰۲۲۴ ۸۳۱۱۶۶
باغداری ۳۱۰۹۵۲۰۰۰ ۲۴٫۶ ۸۷۱۰۱۴ ۳۶۱۵۷۲۰
دامداری ۱۶۱۸۱۷۸۸۰ ۱۲٫۸ ۴۵۳۲۷۱ ۱۸۸۱۶۰۳
صنعت ۵۸۲۰۰۰۰۰۰ ۴۶ ۱۶۳۰۲۵۲ ۶۷۶۷۴۴۱
خدمات ۱۳۸۶۰۰۰۰۰ ۱۱ ۳۸۸۲۳۵ ۱۶۱۱۶۲۷
جمع ۱۲۶۴۸۵۰۱۸۰ ۱۰۰ ۳۵۴۲۹۹۷ ۱۴۷۰۷۵۶۰

 

جدول شماره۱۴ در آمد سرانه بخش های مختلف اقتصادی روستای دل آباد درسال۸۵

 

 

شاخص   درآمد سرانه سالانه(ریال) درآمد  سرانه ماهانه(ریال)
جمعیت ۳۵۷ ۳۵۴۲۹۹۷ ۲۹۵۲۴۹
خانوار ۸۶ ۱۴۷۰۷۵۶۰ ۱۲۲۵۶۳۰

بررسی بخش های اقتصاد روستا(کشاورزی):

 

همانطور که در پیش تر عنوان شد فعالیت مردم روستا در سه بخش کشاورزی,صنعت وخدمات

 

شکل می گیرد در این میان کشاورزی بیشترین درصد را به خود اختصاص می دهد “کشاورزی

 

شامل زراعت وباغداری می شود منظور از زراعت کاشت گیاهان یک ساله می باشد که با توجه

 

به شرایط طبیعی در منطقه متفاوت می باشد . به طور کلی  جامعه ی روستایی از بدو تشکیل

 

ترجیح می داده است برای تامین زندگی خود به کاشت ,داشت وبرداشت اینگونه محصولات

 

بپردازد در حال حاضر توجه به زراعت در روستا ها از اهمیت ویژه ای  برخوردار است که به

 

صورت آبی ودیم مورد بهره برداری قرار می گیرد وسهم قابل توجهی از اشتغال روستارا به خود

 

اختصاص می دهد”(ج انسانی ۲-مومنی مهدی ص ۱۷۳)

 

اما صنعت در روستا به گونه ای است که درآن قالی بافی به دلیل سرمایه بری اندک وخا نگی

 

بودن از یک سو ودر آمد زایی  برای خانوار روستایی از سوی د یگرتنها صنعت دستی است که

 

در روستای دل آباد در حال حاضر رایج است در این بخش غالبا زنان خانه دارودختران فعالیت

 

دارند. صنایع دستی روستای دل آباد شامل قالی وقالیچه می شود به طوری که زمینه ی اشتغال ۸۶

 

نفر را فراهم کرده است در این بین ۳۰نفر برای شرکت فرش کار می کنند این شاغلین در ازای

 

بافت قالی دستمزد دریافت می کنند  که به طور متوسط درآمد این افراد ۵۰۰۰۰۰ریال در ماه می

 

باشد.

جدول شماره ۱۵:تولید ودرآمد بافت قالی درروستای دل آباد درسال۸۵

تعداد دار قالی تعداد بافنده پای هردار ابعاد هر فرش مدت بافت درآمد خالص هر قالی درآمد خالص هر قالیچه درآمد خالص کل قالی ها
۲۸ ۲ ۳در۲ ۴ماه ۳۵۰۰۰۰۰ ۲۵۰۰۰۰۰ ۴۲۰۰۰۰۰۰۰

 

در روستا علاوه بر صنایع دستی تعدادی از روستاییان در بخش صنایع ساختمانی بنایی وکارخانه

 

درشهر بیرجند مشغول به فعالیت اند(معمولا در فصل پاییز وزمستان) متوسط در آمد ماهانه ی

 

هرفرد در این بخش ۱۶۰۰۰۰۰ریال می باشد شایان ذکر است خانواده های این کارگران در

 

روستا ساکن می باشد وفقط سرپرست خانواده برای کار کوچ کرده است.

 

 

 

جدول شماره ۱۶:فعالیت صنعتی ودرآمد حاصله از آن درروستای دل آباد

درسال ۸۵

 

نوع اشتغال تعداد درآمد ماهانه (ریال) جمع کل درآمد(ریال )
کارگر کارخانه ۵ ۲۰۰۰۰۰۰ ۱۲۰۰۰۰۰۰۰
کارگر ساختمانی ۵ ۱۲۰۰۰۰۰ ۷۲۰۰۰۰۰۰
کارگر قالی بافی ۳۰ ۵۰۰۰۰۰ ۱۸۰۰۰۰۰۰۰
قالی باف شخصی ۵۶ ۳۱۲۵۰۰ ۲۱۰۰۰۰۰۰۰
جمع ۹۶ ۵۸۲۰۰۰۰۰۰

اماکمترین شغل را در روستاخدمات به وجود آورده است در گذشته  مشاغل خدماتی در روستا

 

نسبت به امروز محدودتر بوده ولی امروزه به تدریج این گونه مشاغل در حا ل افزایش است یکی

 

ازعوامل گسترش مشاغل خدماتی در روستا ها ناشی ازشیوه ی اصلاحات ارضی بر اساس نسق

 

زراعی بوده که باعث افزایش خوش نشینان روستایی گردیده وهمین خوش نشینان مهاجرین عمده

 

روستایی  وگرایش به مشاغل خدماتی را افزایش دادند براین اساس در روستای دل آباد ۱۱نفر

 

دربخش خدمات مشغول به کار هستند که حدود ۵٫۷ شاغلین را دربر می گیرد. این افراد شامل

 

دهیار ,شورا,فروشنده وراننده تراکتور می شود.

 

دامداری در روستا:

 

یکی دیگر از ارکان اقتصاد روستایی دامداری است به صورتی که هر خانوار روستایی به توجه

 

به وضعیت اقتصادی خود ومقدار علوفه وامکانات زراعی که در اختیار دارد اقدام به نگهداری

 

تعدادی دام می کند این دام ها معمولا روز ها در مزارع وباغات اطراف روستا به چرا برده می

 

شوند وشب ها جمعا به روستا مراجعت می کنند. در روزهای بارانی وسرد زمستان این دام ها در

 

آغل نگهداری می شوند وبا علوفه ی دستی وخشک تغذیه می گردند.تولید عمده ی این دام ها اغلب

 

 

به صورت لبنیات وگوشت به مصرف خانوار می رسد (ج انسانی۲-مومنی مهدی ص۱۷۹)

 

اما در روستای دل آباد  بخش دامداری مکمل بخش کشاورزی می باشد متاسفانه بر اثر عواملی

 

چند از جمله  بایر شدن وعدم برخورداری مراتع از قابلیت مناسب برای استفاده ی دام ,نبود

 

نیروی جوان برای ادامه ی این کار وکهولت سن بسیاری از دامداران که امکان رفتن به صحرا

 

برای آنها وجود ندارد باعث کاهش شدید دام های سبک مانند گوسفند وبز در سالهای اخیر شده

 

است از طرفی به علت هزینه بر بودن دام های سنگین از جمله گاو در روستا زمینه ی حذف این

 

دام ها را فراهم شده است.

 

دامهای عمده ای که اکنون در روستا وجود دارند: گوسفند وبز ۵۲۷ راس , الاغ ۴۳راس ,گاو ۴

 

۴ راس و,مرغ وخروس۶۶ قطعه می باشد.

 

شیوه ی مالکیت در روستا:

 

در روستای  دل آباد همانند دیگر روستاهای منطقه ۴ نوع مالکیت وجود دارد:

 

۱٫مالکیت خصوصی:

 

در حال حاضر بسیاری از اراضی زیر کشت وسکونتی روستا از نوع مالکیت خصوصی است.

 

این مالکیت شامل فضاهای مسکونی ,اراضی باز و بایرداخل بافت ,باغات وواحد های تجاری

 

است که مساحت آن ۲۸۷۸۳مترمربع است و۶۰٫۵ درصد فضای روستا را شامل می شود.

 

۲٫مالکیت عمومی:

 

این نوع مالکیت شامل معابر,حمام,مسیل,مظهر قنات,غسالخانه,استخر آب ورخشو خانه است

 

 

که۱۴۱۹۲متر مربع از فضای روستا را در بر می گیرد وحدود ۲۹٫۸درصد از کل اراضی  را

 

شامل می شود.

 

۳٫مالکیت دولتی:

 

شامل دبستان ,خانه ی بهداشت,شعبه ی نفت,پست بانک ودهیاری می شود که ۳۷۱۹متر مربع از

 

اراضی روستا را شامل وحدود ۷٫۸ درصد از فضای روستا را شامل می شود.

 

۴٫مالکیت وقفی:

 

شامل مسجد ,حسینیه ,کتابخانه,پایگاه بسیج وتعدادی از زمین هایی که افراد روستا بر ائمه  ودر

 

گذشتگان خود وقف کرده اند  جزء موقوفات روستا محسوب می شود.

 

              نمودارشماره ی۱۷:موقوفات روستای دل آباد

نوع موقوفه مقدار وقف بر
موقوفه ی محمد اسماعیل یک شبانه روز امام حسین(ع)
  ”   ”       فاطمه استاد اکبر ۵ فنجان ائمه
   ”    ”     بی بی گلثوم تعدادی درخت عناب بی بی گلثوم
   ”    ”     ملا عبدالحسین ۷٫۵فنجان حضرت علی(ع)
   ”     ”    حسن علی گدا در گذشتگان
  ”      ”    محمد حسین یک طاقه حضرت علی(ع)-شب قدر

و…

 

نظام بهره برداری زمین در گذشته وحال:

 

روستای دل آباد در گذشته بهره برداری وتولید آن به صورت معیشتی بوده یعنی فقط برای رفع

 

نیازهای روز مره ی خود به کشت محصولات وبهره برداری  از آن می پرداخته اند ,در گذشته

 

بیشتر محصولاتی که کشت می شد شامل  گندم,جو ,چغندر,شلغم و…بود وخبری از باغداری نبود

 

به طوری که در مورد جو وگندم زیادی از آن را مصرف ومقدار کمی  به کشت سال بعد

 

اختصاص پیدا می کرد واز چغندر وشلغم به عنوان تغذیه ی دام استفاده می شد بدیهی است صددر
صد کشت با الاغ یا گاو صورت می گرفته  اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی وافزایش سطح

 

آگاهی مردم نسبت به کشاورزی ومسائل آن,باغداری وکشت مبتنی برحداکثر درآمد صورت می

 

گیرد که به دلیل عدم یکپارچه بودن اراضی زراعی مشکل بسیاری در آن وجود دارد مانند عدم

 

امکان استفاده از وسایل پیشرفته ی کشاورزی . بنابراین زمین آبی در صورت امکان با الاغ ودر

 

غیر از آن با نیروی  یدی ساکنین زمین شخم زده می شود اما در مورد زمین دیم شرایط به گونه

 

ای است که در بعضی از زمین های هموار از تراکتور استفاده می گردد ولی مابقی با الاغ کشت

 

صورت می گیرد در این گونه مزارع یک سال گندم ویک سال هندوانه وخربزه کشت می شود.

 

محصولات عمده ای  که اکنون در روستا بدست می آید عبارتند از: زرشک,آلو,عناب,گندم و…

 

نحوه ی تقسیم زمین ها در روستا:

 

نظام تقسیم زمیین به صورت ارثی صورت می گیرد یعنی دو سوم زمین از آن پسرها ویک سوم

 

زمین ها از آن دختر ها می شود متاسفانه این نوع تقسیم زمین  را می توان از بدترین نوع تقسیم

 

زمین نامید که بر منطقه حاکم است زیرا همانطور که عنوان شد روز به روز از وسعت اراضی

 

تحت تسلط یک فرد کاسته می شود وفرصت هر گونه برنامه ریزی اصولی ومنظم مبتنی

 

برحداکثر درآمد را می گیرد.

 

 

 

 

 

آب وآبیاری در روستا:

 

منابع آب روستا همان طور که در بخش طبیعی عنوان شد شامل ۱۳ قنات وآب لوله کشی(هفته ای

 

یک بار)می شود.

 

اما تقسیم بندی آب قنوات روستا همانند گذشته بر اساس فنجان ,طاقه وسهم صورت می گیرد:

 

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

 

شود.

 

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

 

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

 

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یا

 

یک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند.

 

لازم به ذکر است هر قناتی که آب بیشتری داشته باشد وبه قنات وروستا نزد یکتر باشد وهمچنین

 

دبی بالاتری داشته باشد ارزش اقتصادی بیشتری دارد مثلا زمین های قنات دل آباد ارزش بیشتری

 

نسبت به اراضی کمالان سفلی دارد.

 

مشکلات آبیاری:

 

۱٫پرت وهدر رفتن آب به دلیل شیوه ی سنتی آبیاری

 

۲٫هرزروی آب به واسطه ی خاکی و رو باز بودن  نهرهای آب در مزارع

 

۳٫هدر رفتن کامل آب در اکثر روزهای پاییز وزمستان به دلیل عدم نیاز به آب در فصول سرد

 

۴٫و….

 

 

واحد های خرید وفروش روستا: شامل من,تخم کار ,متر ,زر و…می باشد.

 

در روستا به دلیل نبود مشارکت همگانی هیچ گونه همکاری وهمیاری در زمینه ی کاشت ,داشت

 

وبرداشت محصول صورت نمی گیرد وفقط مشارکت در زمینه های ساخت اماکن عمومی,تعمیر

 

قنوات,استخر وکانال روبی صورت می گیرد

 

جدول شماره ۱۸:سطح زیر کشت با راندمان ونوع درآمد روستای دل آباد در سال ۸۵

نوع محصول سطح زیر کشت به هکتار راندمان تولید به کیلو گرم درآمد ناخالص به ریال درآمد خالص به ریال
گندم آبی ۴ ۲۰۰۰ ۴۰۰۰۰۰۰ ۳۶۲۳۰۰۰
گندم دیم ۹۳ ۷۰۰ ۱۴۰۰۰۰۰ ۹۵۰۰۰۰
جوآبی ۲ ۲۰۰۰ ۳۸۰۰۰۰۰ ۳۲۰۰۰۰۰
آلو ۱٫۳ ۱۳۳۳ ۴۰۰۰۰۰۰۰ ۳۷۱۲۸۰۰۰
زرشک ۱٫۳ ۱۳۳۶ ۶۶۸۰۰۰۰۰ ۶۳۰۰۰۰۰۰

قابل ذکر است این آمار مربوط به سال۱۳۸۵ است ودر مقایسه با سال ۱۳۸۸تفاوت فاحش در آن

 

مشاهده می شود در سال ۱۳۸۸ هیچ زمینی وجود ندارد که به گندم وجو آبی اختصاص یابد

 

وبیشتر اراضی را باعات زرشک ,آلو,عناب ,سیر وبادام در بر می گیرد. علت ذکر نکردن

 

محصول بادام این است که در چند سال گذشته به دلیل تغییرات آب وهوایی درختان بادام در هنگام

 

شکوفه دادن دچار سرما زدگی می شوند وهیچ بادامی دست نمی آید. از طرفی  روز به روز

 

برمزارع وباغاتی که به درخت زرشک اختصاص یافته افزوده می شود به همین دلیل آمار

 

سال۱۳۸۸در مقایسه با سال ۱۳۸۵ تفاوت فاحشی دارد.

 

 

 

 

 

فصل ۵:آداب ورسوم مردم روستا:

 

– مسائل فرهنگی وآیین های ملی ,مذهبی وباستانی:

 

شامل ۳ بخش است:

 

۱٫آیین های کهن روستا:

 

بر اساس اظهارات اهالی روستا آیین های  باستانی  که در روستا وجود دارد عبارتند از :

 

سده,خروسه ,آیین های باران خواهی ,برداشت محصول ,مراسم کف زنی و…که هر کدام را به

 

طور مختصر بیان می کنیم.

 

۱٫سده:

 

در برنامه ای که در روستا به عنوان سده یاد می شود تعدادی از افراد روستا شبانه مشعل های

 

آتش در دست می گرفتند و به درب خانه های تمامی اهالی روستا می رفتند  وبرای ساکنین هر

 

خانه دعا های مخصوص می خواندند مانند خداوندا بگردان بلای بد, قضای بد, آتش زلزله,قحطی ,

 

صم وستون بیگانه و… سپس اهل هر خانه مقداری پول ,روغن ,برنج یا هرچیز دیگر به افراد

 

مذکور می دادند. به همین ترتیب درب خانه های تمامی وبرای اهل آن دعا می کردند ودر پایان

 

اجناس جمع شده را بین هم تقسیم می کردند  لازم به ذکر است که این مراسم هر ساله وحدود ۵۰

 

روز مانده به نوروز یعنی اوایل بهمن صورت می گیرد شعاری که در جریان این مراسم  داده می

 

شود  به این صورت است که می گویند (سده ,سده ,سده ۱۰۰ به خرمه ۵۰ به نوروز)

 

۲٫خروسه:

 

در گذشته که اکثر اراضی زراعی آبی روستا زیر کشت گندم بوده است هنگام رسیدن گندم در بین

 

بوته های آن پدیده ای به نام خروسه به وجود می آمده که مردم روستا آن را یک بلا یا تابوت تلقی

 

می کردند بنابراین برای رفع بلا و اینکه محصولشان خیر وبرکت داشته باشد خروسی را در کنار

 

به اصطلاح خروسه قربانی می کردند.

 

بدیهی است زمانی خروسه به وجود می آمده که تعداد زیادی ازبوته های گندم  حالتی شبیه به تاج

 

خروس پیدا می کرده اند ونشانه ای  برای اطلاع از خروسه محسوب می شده است .قابل ذکر

 

است مردم روستا به این امر آنقدر مقید بودند که در صورت نبود خروس در روستا  گاهی تا دو

 

سه روز برای پیدا کردن وخرید آن به روستاهای اطراف می رفتند وخروس مورد نظر را

 

خریداری وقربانی می کردند.

 

۳٫آیین باران خواهی:

 

در زمانهای گذشته که مردم با خشکسالی ودر پی آن با  قحطی وگرسنگی مواجه می شدند از

 

خدای خود باران و نزولات جوی طلب می کردند  روستای دل آباد هم از این امر مستثنی نبوده

 

بنابراین از خدای خود بدین گونه طلب باران می کردند: ابتدا بزرگان روستا یک شب دور هم جمع

 

می شدند ودرباره ی چگونگی اجرا وبرگزاری مراسم برنامه ریزی می کرده اند وروز بعد کلیه

 

مردم را در یک مکان خاصی جمع می کرده اند ومراسم طلب باران را شروع می کرده اند

 

گاها در این باب اشعاری  هم می سرودند که مفهوم آن بیانگر همین مطلب بوده است  مانند ا… بده

 

تو بارون به حرمت مزارون

 

۴٫برداشت محصول :

 

در این آیین زمانی که موقع برداشت محصول فرا می رسیده است تمامی کشاورزان دور کدخدا

 

جمع می شدند و با اجازه ی او برداشت محصول را که غالبا گندم بوده است آغاز می کرده اند به

 

گونه ای  محصولات همه اراضی  را طی چند روز جمع آوری و نزد کدخدا آورده سپس کدخدا به

 

هر کدام از شرکاء سهمی را که قبلا براساس اراضی مشخص شده بود می داده ودر ضمن مقداری

 

از محصول را برای خود بر می داشته است بدیهی است که این کار به صورت صد در صد

 

تعاونی صورت می گرفته است.

 

۵٫مراسم کف زنی :

 

این مراسم معمولا در شب یلدا یا زمانی که بزرگان روستا جمع می شدند صورت می گرفته است

 

در این مراسم از ریشه ی گیاهی که این ریشه در اصطلاح بیخ نامیده می شود استفاده می شود به

 

گونه ای که  بیخ را ابتدا روی حرارت جوش می دهند زمانی که  آب جوشیده شده ی بیخ سرد شد

 

مقداری از آن را در ظرفی می ریزند وبا چوب مخصوصی که دسته گز نامیده  می شود به یک

 

جهت آن را هم می زنند  ضمن اینکه فردی وظیفه ی ریختن شکر را بر عهده دارد  همین طور هم

 

زدن کف ادامه پیدا می کند تا به اندازه ی کافی بالا آید .کف در این مرحله آماده ی مصرف می

 

گردد گاها مغز پسته,بادام یا گردو را به عنوان تزیین روی آن می ریزند.

 

– آیین های مذهبی وسوگواری وآیین های شادی:

 

آیین های مذهبی وسوگواری در ماه محرم:

 

مردم روستای دل آباد با شروع ایام محرم وصفر هر شب  به حسینیه می روند وبه سوگواری می

 

پردازند تا اینکه در روز ۷ محرم مراسم علم بندی را برگزار می کنند  در این مراسم صاحبان

 

علم ها  وعده ای دیگر در حسینیه ی روستا جمع می شوند ومراسم علم بندی را انجام می دهند

 

هرسال یکی از علم داران هدایا ونذورات مردم درقالب گندم وپول را جمع آوری می کنند این

 

هدایا به کسی می سد که سال علم از او باشد سپس درهشتم ماه محرم  افراد علمدار همراه اهالی بر

 

سر مزار درگذشتگان  روستا می روند ومراسم اخلاص وفاتحه خوانی را به جا می آورند پس از

 

اتمام مراسم گروه مذکور  به سمت تک تک افراد روستا می روند ر این مراسم پس از اینکه علم

 

ها درب خانه ای رفت آخوند یا روحانی محل شروع به خواندن فاتحه ی سلامتی می کند  در همین

 

بحبوحه بزرگان خانه از جمله پدر ومادر همه ی علم ها را می بوسند ویادی از علمدار کربلا می

 

کنند گاهی زنان خانه به علمداران نان تعارف می کنند علاوه بر این تمام افراد با شیرینی پذیرایی

 

می گردند از طرفی از همان ابتدائی که آخوند شروع به فاتحه خواندن اهالی خانه مقداری گندم

 

ویک پاکت پول را برای هر خانواده را در وسط جمع می گذارند پس از اینکه فاتحه ی آخوند به

 

اتمام رسید مسئولین مربوط  نذورات را جمع آوری می کنند قابل ذکر است مقداری کمی گندم را

 

به عنوان تبرک برای صاحب خانه باقی می گذارنداین مراسم تا نهم محرم ادامه دارد.

 

ضمن اینکه هیئت صاحب زمانی روستا در روز هشتم حرکت می کند و به سمت قبرستان روستا

 

می رود پس از رسیدن با خواندن فاتحه مجدد به سر آب روستا بر می گردند وپس از اتمام مراسم

 

برای به جا آوردن نماز وخوردن نهار آماده می شوند بعد از ظهر مراسم به همین شکل ادامه پیدا

 

می کند .

 

در ادامه عده ای از مردم روستا در شب عاشورا شب زنده داری می کنند ودر صبح با خواندن

 

زیارت عاشورا مراسم را از سر می گیرند .پس از صرف صبحانه هیئت همراه با علم ها دوباره

 

به سرقبرستان می روند وبه طریق روز گذشته به ادامه ی مراسم می پردازند با این تفاوت که در

 

بعد از ظهر روز عاشورا مراسم به اصطلاح تق((tegh را شروع می کنند در این مراسم  مردم

 

دعای عرفه ی امام حسین را می خوانند وتمامی علم ها را باز می کنند چند ساعت بعد,مراسم شام

 

غریبان آغازمی گردد در این مراسم مسئولین مربوطه خیمه ی کوچکی را در حسینیه ی روستا

 

آماده وتعدادی شمع را در آن روشن می کنند و در ادامه عده ی کمی از کودکان روستا را جمع

 

وبه دو گروه تقسیم می کنند وبا خواندن اشعاری مانند” امشب  به صحرا بی کفن جسم شهیدان

 

است شام غریبان است, شام غریبان است ” مسیری تقریبا ۵۰۰متری راطی می کنند و به حسینیه

 

بر می گردند ودور خیمه ی از قبل آماده شده می نشینند .پس از تلاوت قرآن مراسم نوحه خوانی

 

ادامه می یابد قابل ذکر است  قبل از این مراسم مردم روستا خیمه های نمادینی را در معابر

 

عمومی روستا درست می کنند که در آن محل مراسم شبیه خوانی شام غریبان اجرا شود .

 

پس از این مراسم مردم هر شب تا  ۴۸  در حسنیه جمع می شوند وبه سوگواری می پردازند ضمن

 

اینکه در ۴۸ هیئت روستا  به مشهد مقدس  مراجعت می نماید .

 

عزاداری مردم در شب های قدر:

 

افراد زیادی هر ساله در ماه مبارک رمضان به مردم روستا افطاری می دهند .شب های قدر

 

روستا حال وهوای خاصی دارد ومردم روستا به سوگواری وخواندن قرآن می پردازند.

 

آیین های قدیمی که در روستا وجود داشته عبارتند از:

 

۱٫مراسم فاتحه خوانی شب یلدا:

 

در این مراسم عده ای از مردم روستا به درب تک تک خانه های روستا می رفتند و با گرفتن

 

اجناسی برای اهل خانه فاتحه خوانی می کردند.

 

۲٫مراسم مرکب حج:

 

در این مراسم که بیشتر حالت طنز داشته است یک ریسمانی را انتخاب به گونه ای که یک سر آن

 

را به یک طرف خانه وسر دیگر آن را به طرف دیگر خانه می بستند و افرادی را که ادعا

 

می کردند می خواهند به حج بروند باید روی طناب چه به حالت ایستاده وچه به حالت نشسته

 

(چهار زانو) راه می رفتند ودر پایان هر کس این مرحله را با موفقیت طی می کرد را حاجی

 

می نامیدند.

 

– آیین های شادی:

 

۱٫آیین های شاد مذهبی:

 

مردم روستای دل آباد عید سعید قربان ,عید غدیر خم ,عید فطر وروزهای میلاد ائمه به خصوص

 

روزمیلاد حضرت مهدی (عج) را جشن می گیرند. مردم روستا درعید سعید قربان به خا نه های

 

افرادی می روند که در سه سا ل گذ شته عزیزی را ازدست داده باشند.وبا خواندن فاتحه روح آن

 

مرحوم راشاد وبه بازماندگان دلداری می دهند.درادامه خانوادهایی که کسی را ازد ست داده باشند

 

بایددرعید قربان۳سال متوالی گوسفندی را برای فرد مرحوم شده قربانی کنند و سپس هر سال هم

 

در حسینیه ی روستا جلسه ی ختمی به نام آن مرحوم منعقد بنما یند .از طرفی به اعتقا د مردم

 

روستا خون گوسفند قربانی تبرک می باشد.

 

مردم روستا در عید غدیرهم گرد هم می آیند ومدا حان با خواندن مولودی واشعاری دروصف

 

مولای متقیان حضرت علی (ع)ومردم هم با کف زدن وشادی کردن مراتب اراد ت خودشان را به

 

مولا یشان ابراز می دارند. درپایان با شیرنی وشربت ازمردم پذیرایی می شود.

 

مردم روستا همچنین در ایام ولادت ائمه به خصوص ولاد ت حضرت مهدی(عج) جشن های

 

ویژای را برگزار می کنند به عنوان مثال در جشن ولادت حضرت مهدی (عج) جایگاهی را در

 

حسینیه ی روستا به عنوان سن آماده می کنند مراسمی از قبیل خواندن مولودی ,سخنرانی,برنامه

 

های طنزومسابقات قرآنی را برگزارمی نمایند در پایان با پذیرایی مراسم را به اتمام می رسانند.

 

در روز عید فطر مردم در حسینیه جمع می شوند ضمن پرداخت زکات فطریه(گندم یا پول) نماز

 

مخصوص این روز را اقامه می کنند در ادامه پس از سخنرانی باآ ش نذری پذیرایی می شوند .

 

مراسم مربوط به عقد وعروسی:

 

هنگامی که در روستا پسری خواهان دختری شود ابتدا یکی از بزرگترهای پسر به عنوان قاصد

 

به خانه ی دختر می رود تا موضوع را با خانواده ی دختر در میان گذارد .در صورت موافقت

 

خانواده ی دختر ,دختر وپسر را در گوشه ای تنها می گذارند تا با هم صحبت هایی که لازم

 

وضروری است انجام دهند پس ازموافقت نهایی ,خانواده ی پسر هدایایی از جمله حلقه,چادر,عطر

 

,شیرینی ,جوراب (ترجیحا با رنگ سفید)و… به خانه ی عروس می برند ومتقابلا روز بعد خانواده

 

دختر  هم با بردن هدایایی به خانه ی پسر موافقت رسمی خود را اعلام می نمایند. در روستا به

 

این مراسم “بردن نشانی “می گویند.

 

در ادامه  برای انجام مراسم عقد ابتدا هماهنگی لازم در رابطه با زمان آن بین دو خانواده

 

صورت می گیرد سپس هنگامی که زمان عقد فرا رسید عده ای از خانم ها به فکر آماده کردن

 

سفره ی عقد می افتند این سفره معمولا شامل آیینه وشمعدان,عسل ,سبزی,شیرینی ,میوه وغیره

 

می باشد مراسم عقد با سابیدن قند بر سر زوجین آغاز وپس از گفتن” بلی ”  باپذیرایی همراه

 

شادی مراسم  عقد به پایان می رسد .

 

اکنون به زمان عروسی رسیده ایم :روز قبل از عروسی عروس وداماد به آرایشگاه وحمام می

 

روند وتجدید فراش می نمایند تا برای مراسم حنا بندان که در شب آن روز برگزارمی شود آماده

 

شوند در مراسم حنابندان مردان روستا به خانه ی داماد وزنان روستا به خانه ی عروس می روند

 

ودر طی این مراسم دستهای عروس وداماد را حنا می کنند قابل ذکراست میهما نان هم ازحنا به

 

نیت خوشبختی زوجین دستهای خود را حنا می نمایند.روز بعد ازشب حنا بندان مراسم عروس

 

بران را برگزار می کنند دراین مراسم ابتدا داماد را دریک محیط باز(مانند داخل حیاط یا خرمن)

 

لباس دامادی می پوشانند سپس داماد را به سمت خانه ی عروس همراهی می کنند وقتی که داماد

 

نزد عروس رفت چند ساعتی را در کنار او به اموری مانند خواندن قرآن,شادی ,تقدیم هدایا و….

 

می پردازد سپس عروس را برای حرکت از خانه اش به سمت خانه ی داماد آماده می کنند دراینجا

 

باید تمامی اعضای خانواده ی عروس از بزرگ به کوچک با عروس خداحافظی کنند پس از انجام

 

این کار عروس راهی خانه ی داماد می شود هنگامی که عروس وداماد در حال حرکت به سمت

 

خانه ی داماد هستند گاها بر سر عروس وداماد نقل وسکه می پا شند در این مرحله تعدادی

 

ازمردان دور داماد وتعدادی از زنان دور عروس جمع  می شوند و با هل هله وشادی آنها را

 

همراهی می کنند نا اینکه به خانه ی داماد برسند. عروس وداماد در هنگام ورود به خانه انار یا

 

تخم مرغ را به عنوان چشم زخم بر سر در خانه می زنند مراسم به همین گونه ادامه دارد تا اینکه

 

روز بعد مراسم معروف به “مبارک باد” شروع می شود در این هنگام مردان به خانه ی داماد

 

برای مبارک باد وزنان به خانه ی عروس برای “ماتمان” می روند در اینجاست که مراسم

 

عروسی پایان می یابد.

 

آیین مربوط به عید نوروز:

 

تقریبا چند دقیقه ای که به تحویل سال باقی مانده باشد سفره ی هفت سین را زنان خانه آماده می

 

کنند پس از چیدن سفره همه ی اعضای خانواده دور سفره می نشینند ومنتظر تحویل سال می مانند

 

تا اینکه ندای یا مقلب القلوب به گوش رسید فرزندان برمی خیزند و به دست بوس پدر ومادر

 

می روند وعید را به آنها تبریک می گویند واز آنها عیدی می گیرند وسپس چندی بعد کوچکترهای

 

اقوام به خانه ی بزرگتر های اقوام می روند وعید را به آنها تبریک می گویند روز های عید همین

 

طور سپری می شود تا اینکه روز سیزده به در فرامی رسد ومردم روستا برای تفریح به کوه ,

 

دشت وصحرا می روند وروز ملقب به طبیعت را سپری می کنند.

 

باورهای مردم روستا:

 

۱٫اگر پرنده ای مدوام بر لب خانه ای بیاید وشروع به خواندن آواز نماید اعتقاد بر این است که

 

خبری در راه است.

 

۲٫اعتقاد بر این است که شب چهار شنبه حرکت به پایین روستا خوب نیست واحساس می کنند

 

اگر این کار را انجام دهند خطری آنها راتهدید خواهد کرد.

 

۳٫زمانی که به اصطلاح مردم روستا”پای کسی نشان کند” این طور تلقی می گردد که کسی در

 

مورد آن فرد صحبت می کند به گونه ای که اگر پای راست فرد نشان کند از فرد تعریف ودر

 

صورتی که پای چپ فرد نشان کند از او بد گویی می کنند .

 

۴٫هنگامی که به اصطلاح محلی کسی بگوید “پلک چشم من می پرد” بیانگر این است که مهمانی

 

قصد آمدن به خانه را دارد.

 

۵٫زمانی که کسی خواب بدی دید برای رفع بلا ودادن صدقه مقداری گندم یا جو بیرون می ریزند

 

تا پرندگان آن را بخورند وبلا رفع شود.

 

۶٫موقعی که فردی از خانواده,یا میهمانی که خیلی دوستش دارند قصد سفر به جایی دور را دارد

 

بعد از رفتن پشت سرش یک کاسه ی آب می ریزند وبا این کار به قول خودشان سلامتی آن فرد

 

را تضمین می کنند وامیدوارند زودتر برگردد.

 

۷٫گاهی برای رفع اثرات چشم زخم تخم مرغ را بر سر فرد چشم خورده می زنند این باور به گونه

 

ای است که فردی که تخم مرغ را بر روی سر بیمار می شکند نام تک تک افرادی را که احتمال

 

می رود او را چشم کرده باشند می برد وبرای هر فرد یک دایره بر روی تخم مرغ می کشد به

 

همین ترتیب کار پیش می رود تا اینکه تخم مرغ به نام فردی شکسته می شود که بیمار را چشم

 

کرده است بر این اساس اعتقاد بر این است که با زدن تخم مرغ بر سر فرد بیمار فرد مذکور شفا

 

پیدا می کند.

 

و…

 

ضرب المثل های روستا:

 

۱٫”قسمون که مخوری راست ولی لنگون خروس مور دل به شک مکنه”(سوگند هایی که

 

می خوری  باور می کنم اما پاهای خروس ما به شک می اندازد)= به کسی اطلاق می شود که

 

بی جهت قسم می خورد در حالی که نشانه ای از کارش پیدا است که صحت قسم های او را  تایید

 

نمی کند.

 

۲٫”یه کلاغ ره چل کلاغ مکنن”(یک کلاغ را چهل کلاغ می کند ) = یعنی خبری را بیش از آن

 

چه واقعیت دارد بزرگ می کنند .

 

۳٫”ذغال مسوزه ولی رو سیه هی بقی ممونه “(ذغال می سوزد اما روسیاهی آن باقی می ماند)

 

=زمانی که کسی کار اشتباهی انجام دهد آن کار انجام می شود اما ندامت وپشیمانی آن باقی

 

می ماند.

 

۴٫”تخم مرغ دز شتر دز مشو”(تخم مرغ دزد شتر دزد می شود)  = کسی که شروع به کار زشت

 

نماید  باید از تکرار کارش جلوگیری نماید وگرنه دست به کارهای بد تری می زند.

 

۵٫”چقندر کلو ته توره ایه”(چغندر بزرگ ته توبره است ) = وقتی که هنوز کارهای سخت باقی

 

مانده است .

 

سازمان ها ونهاد های موجود در روستا:

 

۱٫شورای اسلامی روستا که شامل ۳نفر اصلی و۱ نفر علی البدل می باشد.

 

۲٫دبستان اتحاد روستا که به صورت مشترک بین دختر وپسر می باشد.

 

۳٫خانه ی بهداشت روستا که در سال ۱۳۶۶ تاسیس شده و ۲نفر در آن مشغول به کار می باشد.

 

۴٫مرکز مخابرات و خدمات ارتباطی از تلفن ثا بت برخوردار است وبرخی خدمات بانکی را

 

برای مردم انجام می دهد در این مرکز یک نفر مشغول به کار است.

 

۵٫ساختمان دهیاری که کارهای مربوط به ده در آن صورت می گیرد .

 

۶٫پایگاه مقاومت امام علی (ع) روستا

 

۷٫کتابخانه  وباشگاه قائم آل محمد روستا

 

۸٫کانون فرهنگی  مساجد در روستا

 

۹٫شعبه نفت

 

تقاط قوت مشارکت مردم روستا:

 

۱٫مشارکت در تامین منابع مالی لایروبی قنوات روستا

 

۲٫وجود روش های همیاری در شیوه های  تولید در گذشته

 

۳٫وجود شیوه های همیاری روستاییان در زمینه ی تاسیس ومرمت بنا

 

۴٫وجود زمینه ی مشارکت در تامین منابع مالی طرح های عمرانی در گذشته نظیر مسجد,حسینیه

 

,شبکه ی آبرسانی ,حمام و…

 

۵٫وجود زمینه های مشارکت در تامین نیروی انسانی پروژ ه های  عمرانی نظیر احداث دیوار

 

ساحلی

 

۶٫عدم وجود اختلافات داخلی در روستا

 

۷٫وجود حس تعاون وهمکاری بین ساکنان روستا

 

۸٫تمایل به مشارکت در زمینه ی تامین نیروی انسانی به صورت رایگا ن

 

نقاط ضعف مشارکت مردم روستا:

 

۱٫عدم آشنایی مردم روستا از اهداف پروژه های عمرانی

 

۲٫پایین بودن سطح درآمد روستاییان وعدم توان مالی در اجرای پرو

۳٫عدم آگاهی مردم روستا از منفعت های عمومی ای

 

منابع ومآخذ

 

۱٫جعفری- ابراهیم      مبانی اقلیم شناسی       ۱۳۸۵       نشر دانشگاه تهران

 

۲٫آمار طرح هادی روستای دل آباد –بنیاد مسکن کل استان

 

۳٫آمار خانه ی بهداشت روستا ی دل آباد

 

۴٫سعیدی –عباس     مبانی جغرافیای روستایی       ۱۳۸۶     نشر سمت

 

۵٫مومنی –مهدی      جغرافیای انسانی (۲)           ۱۳۷۷      نشر محتشم

 

۶٫مهدوی –مسعود   اصول ومبانی جغرافیای جمعیت ۱۳۸۵    نشر قومس

 

۷٫مهدوی –مسعود   مقدمه ای بر جغرافیایی ایران   ۱۳۸۴     نشر سمت

 

  1. واظهارات اهالی محترم روستای دل آباد…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *