بیان تجربیاتی برای انانی که می خواهند معلم شوند

چکیده:

معلمی را بایدبا عشق وهنر  عجین نمود و با مطالعه وپژوهش مداوم در جهت پر بار نمودن آن کوشید وبا  فرا گیری  تکنولوژِی  به آن  غنا  بخشید. و  با علم وتخصص به جنگ نادانی  رفت.

معلمی  که دانش آموزان خود را باتوجه به اصول  روانشناسی بشناسد و با توجه به آن    در جهت  آموزش وتربیت  فرا گیران  تلاش   نماید اولین گامهای موفقیت  در معلمی را فرا گرفته است  چرا که معلم ،با انسان سرکار دارد  واو موجودی بسیار پیچیده است که چگونگی رفتار با او تخصص خاص می طلبد  تا به نحو مطلوب آموزش بیند ودر نهایت تربیت شود.

معلم موفق، با روشهای متنوع   تشویق وتنبیه آشنایی  داشته  واستفاده از تشویق  رادر سرلوحه کار خود در آموزش وتربیت  قرارمی  دهد تا که  طفل گریز پا ی را جمعه به مکتب  آورد.

  معلم  موفق ،هیچ گاه  از تشویق وتوجه به حالت های روحی وروانی  دانش آموزان خود  غفلت نمی نماید  وهیچگاه وهیچگاه  از تنبیه به عنوان اولین چاره  ی کار استفاده نمی کند .

هرچند تنبیه، به موقع وبجا  را بعضی ها لازم می دانند  اما  تا از تشویق کاری ساخته است نباید به سراغ تنبیه  به هر شکل آن رفت.

 هنگامی که می خواهیم از تنبیه استفاده نمایم می بایست با انواع روشهای تنبیه ونحوی اجرا آن آگاهی داشته    وبدانیم  برای هر دانش آموزی با توجه به ویزگی های روحی وجسمی او چه  نوعی تنبیه ودرچه زمانی  می توان در حد ضرورت استفاده کرد.

 معلم بایددانش آموزان   خود را تا جای که به حریم شخصی او وارد نمی شود بشناسد  تا در مواقع تشویق وتنبیه بتواند از گزینه مناسب استفاده نماید ومعلم بایدیقین داشته باشد  که نمی توان برای دانش آموزان  با رفتاری مشابه  از تشویق وتنبیه یکسانی استفاده کرد.

مقدمه

مهترين سرمايه ، براي هر فرد، آن محدوده ی زمانی  است كه خداوند متعال براي خدمتگزاری به او عطافرموده است. هر فرد برای آنکه  به موفقیت برسد  باید  با بهره برداری  از آن  محدوده زمانی  که بصورت امانت در اختیار او قرار دارد  درراه تكامل خويش وپيشرفت جامعه ودرنهايت رسيدن به فلاح ورستگاري تلاش نماید .

بسیارند افرادی که با استفاده صحیح وبرنامه ریزی شده از این فرصت در جهت تعالی خود وخدمت به سایر انسانها بهره می گیرند. وبا داشتن اخلاص  ونیت خدمت به جامعه از فرصتی که تحت عنوان خدمتگزاری از جانب خداوند به او محول شده است نهایت استفاده رامی گیرند. وبه چهره های ماندگارتاریخ می پیوند.

یکی از این فرصت های طلایی جهت خدمتگزاری  شغل  معلمی می باشد.که کاری بسیاری حساس وبا ظرافت خاص می باشد چرا که با دانش آموز  که دارای قلبی پاک وسلیم وآینده سازان جامعه می باشند سرکار داریم .

من از سال دوم  دبیرستان که معلم تاریخم  آقای خزاعی بود وروش  تدریس بسیار عالی داشت آرزو داشتم تا معلم شوم .ومانند اوتدریس نمایم(روش او به گونه ی بود که هنگامی که تدریس می کرد شما خود را در همان موقعیت ونظارگر آن  جریان می دیدید)

این آرزو به من  انگیزه درس خواندن می داد تا اینکه این  فرصت ،برایم   با پذیرش در تربیت معلم  ،در رشته علوم احتماعی  شهید باهنر بیرجند  به  لطف خداوند ممکن شد   در آغاز کار متحیر بودم که چگونه می توانم از این فرصت به خوبی استفاده نمایم  . و معلمی موفق وپر انرژی همانند دبیرتاریخ  ارجمندم جناب آقای خزاعی   باشم . که دانش آموزان مرا از صمیم قلب دوست داشته باشند.

با افراد با تجربه مشورتی داشتم وخود نیزبه  مطالعه در این خصوص پرداختم   وهیچ روز وشبی  را بدون مطالعه پشت سر نگذاشتم  تا اینکه به مرور زمان  دریافتم  که اگر بخواهم  دبیر،معاون ،مدیری موفق باشم  ودر آموزش وپرورش خدمت  نمایم واحساس مفید  وموفق بودن کنم   باید :

۱-در هرنقشی که در آینده انجام وظیفه می نمایم باید مطالعه کافی داشته باشم  و خودم را همیشه به مطالعه نیازمندبدانم

۲-از علم روز به همراهی  تکنولوژِی در تدریس وکارم  بهره جویم

۳:   تعاملی سازنده با دانش آموزان وهمکاران  داشته باشم .

۴: دانشم به روز رسانی شود وبه مواد فرا گرفته شده در تربیت معلم قانع نباشم .

۵:دارای ابتکار وخلاقیت(هنرمعلمی)باشم.

۶-با روانشناسی  الخصوص با روانشاسی تربیتی   بیگانه نباشم.خواه در هررشته وسمتی باشم ونیاز فراگیرانم را بشناسم .

۷-در انجام کارها از مشورت بهره بگیرم ودر انجام آن عجول نباشم

خاطره

دانش آموزی با ظاهر ژولیده  که ترک تحصیل داشت  برای ثبت نام مراجعه کرد  از ثبت نام خوداری کردم روز بعد دیدم از راه پله پایین می آید اورا کنار آوردم گفتم از کجا می آیی گفت کلاس  با اجازه چه کسی  که معاون مدرسه از را ه پله پایین آمد  گفت به اجازه بدهید برود توضیح می دهم  گفت موقع ثبت نام نام برد شما بعلت بحث با یکی از اولیا ناراحت بودید من به اوگفتم شما موقت کلاس برو من با مدیر صحبت می کنم   با دانش آموز صحبت کردم وقول داده خوب درس بخواند

این دانش آموز با توجه به قولش دانش آموز ممتاز مددرسه الخصوص درس زبان شد وبارها جایزه گرفت واز آن به بعد تصمیم گرفتم در موقع ناراحتی تصمیم نگیریم  وبه ظاهر دانش آموزان قضاوت نکنم

۸-از تجربیات دیگران استفاده نمایم وآنها را به روز رسانی کنم

۹-روش تدریسم آمیزه از سخنرانی ،ایفا نقش،بارش مغزی، بیان خلاصه ای از مطالب دروس گذشته ، فعال نگه داشتن داشتن دانش آموزان در موقع تدریش و….باشد.

۹-به قولی که به دانش آموزان می دهم پایبند باشم ودرست وبموقع آن راانجام دهم.

چگونه معلمی موفق باشم

معلمی با دانایی عجین است ودر واقع می توان گفت معلمی موفق است که ذهن خلاق  ومطالعه مداوم وپژوهشگر  باشد ودانش آموزان به علم او، ایمان داشته باشند واو را بعنوان الگو پذیرا باشند.

بدین منظور  تلاش نمودم تا موارد ذیل را در برنامه کاری خود داشته باشم تا بتوانم معلمی موفق تا حد ممکن  باشم:

۱-مطالعه:در تمام دوران خدمتم آخرین ساعت قبل از خوابیدن به مطالعه کتب تاریخی،جغرافیا،ومجلات رشد مدیریت  وسایر موارد سپری می گشت. ودر کتابخانه  مدرسه حضور می یافتم  ضمن مطالعه در کتابخانه از مسئول کتابخانه در همان زمانی که دانش آموزان از کتابخانه کتاب به امانت می گرفتند من هم کتاب می گرفتم  ومی توانم بگویم روزی را به شب نبردم که مطالعه نداشته باشم در اوج خستگی نیز مطالعه می نمودم(بار ها دیدم دانش آموزان همان کتاب های که من به امانت گرفته ام را  از کتاب خانه گرفته اند وخیلی در بالا بردن سطح آگاهی کلاس کمکم می کرد)

۲- درصدی از  حقوقم را به خرید کتاب اخصتاص می دادم  ودر دورانی که مدیر بودم از فصلنامه ومجلات مدیریتی غفلت نمی کردم . هرچند که سایر مجلات  در سبد مطالعه ام   قرار داشتند

۳-در روزهای که جلسه داشتم ام شورای مدرسه،دبیران ودانش آموزان حتما به صورت ویژه در مورد موضوع جلسه مطالعه می نمودم.

۴- تمام سعی را می  نمودم که  با جدیدترین  قوانین ومقررات تحصیلی آشنا باشم  وحداقل در ابتدا هر سال تحصیلی یکبار دیگر  با حوصله  آیین نامه اجرایی وشرح وظایفم خودم وهمکاران  را به دقت مطالعه  نمایم  وتمام دستور العمل های که فکرمی کردم در طول سال تحصیلی با آن نیاز خواهم داشت  را در دسترس داشته  باشم  تا در صورت لزوم به راحتی استفاده نمایم

۴- تنها سالی که کمتر از طرح درس استفاده کردم سال اول خدمت بود با آن که  در موقع به آن بیشتر نیاز داشتم  و پس از آن داشتن طرح درس روزانه وبوجه بندی  در دوران دبیری  ام وداشتن برنامه سالانه با  همراهی تقویم اجرایی در دوران مدیریتم  دراولویت کاریم بود واز آن غفلت نکردم  بطوری که برنامه سالانه ام که در سال اما یک تقویم اجرایی بود در سنوات بعد واقعا یک برنامه سالانه عملیاتی تبدیل شده بود  که معمولا در تابستان آن را تهیه می کردم  وبا شروع سال تحصیلی   در شورای مدرسه به تصویب می رساندم  ودر شورای دبیران  ا، دبیران را در جریان برنامه های که قرار است در طول سال تحصیلی در مدرسه اجرا شود قرار می دادم واستمداد کمک جهت اجرا می نمودم وهر قسمت که مربوط به دبیران ومعاونین بود فتو گرفته ودر اختیار آنها قرا رمی دادم

واز معاونیم می خواسته برای معاونت خود علاوه بر این برنامه برنامه تنطیم نمایند که اجرایی باشد وبا این برنامه هم خوانی داشته باشد

هر دبیر پوشه کاری داشت که طرح درس وبوجه بندی او در آن درج می گردید

خاطره:طرح درس

در تابستان دومین سال خدمت تصمیم گرفتم  طرح درس ها وبودجه بندی درسی سال آینده را آماده کنم حدود یکماه وقتم را گرفت تا آماده کردم یادم است در دومین هفته مهر پوشه روی میز مدیر مدرسه گذاشتم وگفتم اینها طرح درس هایم است چشمانش از تعجب از حدقه در آمد وبا تعجب گفت طرح درس گفتم بلی (در آن زمان استفاده از طرح درس چندان معمول نبود وکسی اصرار بر داشتن آن نداشت  وشاید هم معلمان آن زمان نیازی نداشتند چون تمام هم وغم آن معلمی ومشغله دیگری نداشتند)

۵-تعامل:در تمام دوران خدمت با تمام افرادی که با آنهاارتباط داشته ام تعامل دوجانبه در جهت بهبود انجام کارم بر قرار نموده ام وبا نظر خواهی از آنها در جهت بهبود تدریس ومدیریتم بهره جستم.و تعامل را بعنوان یک اصل در شغل معلمی فراموش نکردم.واین تامل گاهی زندگی شخصیم را مسرور واندک زمانی ملول می کرد.

در دوران مدیریم تمام همکارانم را بعنوان اعضا خانواده  متصور بودم ومشکل آنها را مشکل خود می دانستم وکمتر با همکاری مشکل داشتم واگر هم داشتم به نحوی رفتار می کردم که دانش آموزان متضرر نشوند. وکلیدمدرسه روی میزم بود وهیچگاه دوچار مشکل نشدم به توفیق الهی

اما هرچه تجربه خدمتیم بیشتر می شد تعاملم با دیگران بیشتر وبر موفقیتم افزوده می شده

۶-ابتکار وخلاقیت:همیشه سعی بر آن داشته ام که در تمامی سنوات خدمت از انجام کارهای که در آن ابتکار وخلاقیت نیست پرهیز نمایم  وزمینه را برای ابتکار وخلاقیت درهمکارانم  نیز فراهم نمایم  واز کوچکترین ابتکارات آنها در جهت کیفیت بخشی به تدرس  وامور آموزشی بهره جویم. تا آنها به دنبال ابتکارات بیشتر باشند وآنها به داشتن خلاقیت در کا ر با پخش فیلم وبیان تجربیات دعوت نمایم .

۷-شورا ومشورت:معتقد به انجام کار گروهی  وانجام کار از طریق شورا ومشورت  بودم وسعی  می نمودم در تمام این دوران شوراهای مدرسه  ودبیران  ودانش آموزی را فعال نگه دارم. ودر جهت اجرا  آنچه در این شوراها مصوب می شود کوشش نمایم .واز فکر واندیشه تمامی همکارانم استفاده نمایم   بدین منظور  هر جلسه شورای دبیران را در کلاس یکی از همکاران که به صورت موضوعی در آمده بود برگزا می نمودم  که این خود باعث می شد

بدین منظور با تعاملی که با همکاران داشتم قرار شد هر جلسه شورای دبیران در اتاق یکی از همکاران برگزار شود تا همکاران با ابتکارات آن دبیر آشنا شوند وهر دبیر که تمایل داشت  ده تا بیست دقیقه از وقت جلسه را به تدریس  بپردازد همان کاری که امروزه از آن به نظارت بالینی اطلاق می کنند

وضعیت درسی از مهمترین موضوع هر جلسه بود ودبیرات برای تشویق دانش آموزان خوب محدودیتی نداشتند

یدوهمچنین آن دست از دانش آموزانی که کمترین استفاده از کتابخانه را داشته اند را جهت بررسی استخراج تا راهکارها ترغیب به مطالعه مورد بررسی قرار گیرد.

۸-در ابتدا سال تحصیلی به همکاری دانش آموزان قوانین کلاس را وضع وتصویب وخودم را ملزم به اجرا آن می دانستم

۹-خواسته هایم را در طول سال تحصیلی برای دانش آموزان ودبیران به صورت صریح وشفاف بیان می کردم

۱۰-معتقد بودم که معلم باید ظاهری آراسته وتمیز داشته باشد.

۱۱-همگام شدن با دانش آموزان در کار های جنبی مانند مسابقات ورزشی

۱۲-شرکت در نماز جماعت  ودر کنار دانش آموزان بودن

۱۳-به موقع آمدن وبموقع رفتن ونگرفتن  زنگ تفریح

۱۴-ایجاد علاقه در دانش آموزان

راههای ایحاد علاقه  به درس  توسط معلمان موفق:

    ۱/۱) دادن آزادي عمل به دانش آموزان با توجه به قوانین کلاس

    ۱/۲) توجه به همه دانش آموزان نه فقط عده خاصي

    ۱/۳ استفاده از روشهاي فعال تدريس و گروه بندي دانش آموزان ( تيمي )

    ۱/۴) اگر دانش آموز پاسخي مي دهد و جواب سؤال را ميدهد سريعا به او نگوييم كه شما اشتباه مي كنيد بلكه سعي كنيم با طرح سؤالات پياپي او را به جواب درست هدايت نمائيم ( روش سقراطي ) حسن اين كار اين است كه دانش آموز درفعاليتهاي كلاسي هميشه شركت مي كند .

    ۱/۵) ما به عنوان يك معلم سعي كنيم دانش آموزان بجاي اينكه از ما حساب ببرند روي ما حساب كنند و در كارها و مشكلات يار و ياورشان باشيم .

   ۱/۶) سعي كنيم درسهايمان را با روش فعال و متنوع براي دانش آموزان جذاب نماييم .

    ۱/۷) براي رسيدن به هدف هميشه دانش آموزان را تشويق كنيم .

    ۱/۸) به هيج وجه دانش آموزان را تنبيه نكنيم بلكه هميشه به دنبال فرصت باشيم و كوچكترين پيشرفت دانش آموز را به كرات تشويق نماييم تا موجب شادي و نشاط و علاقه دانش آموز به درس شود .

   ۱/۹) به دانش آموزان احترام بگذاريم و آنها را از صميم قلب دوست داشته باشيم .

 ۱/۱۰) با اولياء دانش آموزان صحبت نماييم ( آموزش خانواده ) كه به هيچ وجه بچه ها را به اجبار به انجام تكاليف مكلف نكنند بلكه منتظر باشند تا اينكه فرزندان آنها زماني كه دست به قلم شوند ، همان لحظه بچه ها را بسيار تشويق نمايند ( اين موضوع خصوصا در دوره ابتدايي و پايه هاي اول و دوم براي كودك بسيار خوشايند است) .

   ۱/۱۱) سعي نكنيم كه افكارمان را به زور به شاگردان تحميل نماييم چرا كه كودكان نيز براي خودشان دنيايي دارند و چون ما مي خواهيم به كودكان آموزش دهيم پس سعي كنيم با زبان كودكان صحبت كنيم بقول معروف :

« چونكه با كودك سر و كارت فتاد                         پس زبان كودكي بايد گشاد  »

 ۱/۱۲) هيچ وقت دانش آموزان را با نمره تهديدنكنيم و سعي كنيم با كمترين توجه و جواب ، به دانش آموز نمره خوبي بدهيم .

  ۱/۱۳) بعنوان يك معلم سعي كنيم هميشه درسر كلاس مرتب و منظم باشيم و وضع ظاهري مناسب و دوست داشتني داشته باشيم .

 ۱/۱۴) در انجام تكاليف درسي خصوصا در اوايل كار ، دانش آموزان را آزاد بگذاريد يعني به هر مقداري كه انجام دادند آنها را تشويق نماييم تا پيشرفت نمايند .

ویژگی های معلم موفق تاثیر گذاز

معلم موفق،  معلمی است که بتواند بر محیط  کاری خود  ، همکاران ، مدیران و مافوقان  و غیره  تاثیر مثبت بگذارد.

ویژگی های معلمان موفق تاثیر گذار

پس از سال ها تدریس دریافتم اگر بخواهم معلمی تاثیر گذار باشم می بایست

*مطالعه کافی کتب مرتبط با شغل معلمی ، روزنامه ها و نشریات ، بررسی وبلاگها و سایتها ی فعال معلمان که موجب به روز شدن اطلاعات وی گشته یا موفقیتهایی برایش به دنبال خواهد داشت .

*شرکت فعال در جشنواره الگوها برتر تدریس چهت به روز کردن تدریس

*      حضور فعال در جلسه شورای معلمان مدرسه و اظهار نظرهای صحیح و علمی با استناد به مطالعات کافی و حالت منفعل نداشتن در این جلسات جهت مطرح شدن نظرات مثبت شما و جلب توجه مدیر و سایر همکاران  و نیز ترغیب دیگر معلمان شرکت کننده برای شرکت فعال در بحث های جلسه شورا .

*      شرکت در مسابقات اقدام پژوهی و انتخاب موضوع های جدید برای تدوین.

*      از مدیر مدرسه می خواهد  هر چند وقت یکبار  به کلاس  آمده و از نزدیک شاهد فعالیت و روش تدریس در کلاس باشد  تا چنانچه  نظری داشت  بعدا” به شما اعلام نماید  در غیر اینصورت با هماهنگی مدیر می توانید از سایر  همکاران مانند بازرسان  و کارشناسان اداره برای حضور در کلاس خود دعوت به عمل آورید .

*   بردن ابزار و یا استفاده از رسانه های آموزشی در کلاس ، علاوه بر ایجاد جذابیت در تدریس برای دانش آموزان ،  شما را معلمی  علاقمند ، کوشا و فعال  برای سایر همکاران و مدیر مدرسه معرفی خواهد نمود . ابزار آموزشی الزاما” وسایل گرانقیمت که ممکن است در دسترس شما نباشند ، نیستند ،  بلکه وسایل و موادی ارزان و ساده  مانند انواع عکس ، کتب ، مجلات و روزنامه و غیره نیز مفید است .

*   در خواست از مدیر مدرسه برای برنامه ریزی جهت شرکت دادن دانش آموزان  در بازدید های علمی و کلا ” استفاده از موقعیتهای آموزشی در راستای تدریس .

*    حتی الامکان از بروز درگیری در کلاس درس خود داری نمایید . خیلی اوقات ، خود داری و سعه صدر و چشم پوشی معلم از خطاهای جزیی دانش آموزان ، از وقوع درگیری و تنبیه و به هم ریختن نظم کلاس و مدرسه و متعاقب آن گلایه سایر همکاران و دانش آموزان و والدین ، جلوگیری خواهد کرد . با سعه صدر ، شما به عنوان  معلمی مقتدر و با توانایی مطلوب اداره کلاس برای دانش آموزان و همکاران معرفی خواهید شد .با خطای دانش اموزان در موقعیتهای منا سب دیگر  ، برخوردهای حساب شده و سنجیده داشته باشید و زود از کوره در نروید .

*   در زمان حضور در مدرسه حتی الامکان از گوشه گیری ، پکر بودن ، سکوت مطلق، در فکر فرورفتن ، خشم افراطی، اظهار مداوم گلایه و شکوائیه ، خود داری نمایید تا به زودی از چشم دیگران نیافتید و بلکه دیگران با دیدن شما انرژی بگیرند . در زنگ های تفریح و در دفتر مدرسه و سالن ، نشاط  خود را به دیگران هم منتقل نمایید  . زمانیکه حرفی برای گفتن ندارید  به تبادل تجربه  در مورد امور آموزشی و کلاسداری بپردازید.

*   سروقت در مدرسه حاضر شدن ، سر وقت به کلاس رفتن ، برخورد مناسب با همکاران ، سخنان مفید و سنجیده در جمع همکاران و دانش آموزان ، رعایت  نظم و غیره  معرف خوبی برای شما به عنوان فردی منضبط و موفق خواهد بود .

*   احترام کامل به کلیه کارکنان مدرسه ، احوالپرسی و خداحافظی های گرم ،پرس و جو از احوال همکاران ، شرکت در مراسم مختلف همکاران در خارج از مدرسه ، مساعدت و همدلی با آنان هنگام وجود مصائب و مشکلات ، شما را فردی خونگرم و دوست داشتنی معرفی خواهد کرد.

*   مطالعه روش های تدریس نوین ، کسب تجربه از سایر معلمان موفق ، ارزشیابی از روشهای خود و از همه مهمتر استفاده از شیوه های تدریس فعال و مشارکتی   تاثیر زیادی بر موفقیت شما خواهد داشت . استفاده از این شیوه ها نه تنها معلم را خسته نمی کند  بلکه وی را در بین همکاران مدرسه ، برجسته خواهد ساخت و در یادگیری دانش آموزان  موثر خواهد بود . به عنوان مثال استفاده از الگوی همیاری در کلاس و گروه بندی دانش آموزان باعث خواهد شد آنها ضمن مشارکت و فعالیت در کلاس ، علاقه خاصی به معلم پیدا کرده و این کار رضایت دانش آموزان ، والدین آنها ، مدیر و معاون را نیز در پی خواهد داشت و در نهایت ، شما ، خود پنداری مثبتی  از خود خواهید داشت . استفاده از روشهای مشارکتی و فعال یادگیری از خستگی معلم در کلاس و یکنواخت صحبت کردن وی به میزان زیادی خواهد کاست .

*   انجام برخی امور به ظاهر ساده در مدرسه و کلاس ،  شما را به عنوان فردی فعال ، پر انرژی ، خونگرم و مورد علاقه به دیگران معرفی خواهد کرد که خیلی از معلمان ممکن است  تمایلی بدان نداشته و یا از اهمیت آن مطلع نباشند . مثلا”  انداختن عکس های دسته جمعی با دانش آموزان ،برگزاری جشن فارغ التحصیلی  یا اتمام پایه برای کلاس خود ، شرکت در نماز جماعت مدرسه همراه دانش آموزان ، شرکت در فعالیتهای فوق برنامه و پرورشی همراه دانش آموزان ،شرکت در اردوها و بازدیدهای خارج از مدرسه همراه آنان ، سخنرانی در مراسم آغازین مدرسه ، کمک و مساعدت مدیر ، معاون و مربی پرورشی در اجرای برنامه ها به مناسبتهای مختلف مذهبی و اعیاد  ، امانت دادن کتاب و مجله و غیره به دانش آموزان ،و فعالیتهای متنوع دیگر  ..

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *