مدار وتقسیم  بندی آب  قنوات روستای دل آباد به همراه کلیات از منابع آب در خراسان جنوبی

 

تقسیم بندی آب قنوات روستا بر اساس فنجان ,طاقه وسهممی باشد ومدار گردش آن ۱۲روزه می باشد

سهم:بزرگترین واحد تقسیم بندی محسوب می گردد که شامل ۲۴ ساعت یا۲طاقه یا ۶۰ فنجان می

شود.

طاقه:بزرگترین واحد تقسیم بعد ازسهم است که شامل ۱۲ساعت  یا ۳۰ فنجان می باشد.

فنجان : کوچکترین واحد تقسیم آب است که به طور متوسط  هر ۲۴ دقیقه را یک فنجان می گویند.

دوره یا مدار گردش آب تمامی قنوات روستا بجز کلاته قلی  که ۱۳شبانه روز است بر  ۱۲شبانه روز است یعنی کسی که یک سهم یایک طاقه یاچند  فنجان دارد هر ۱۲ روز می تواند از حق آبی خود استفاده کند

.برگرفته شده از منوگرافی روستای دل اباد (ابراهیم رضایی،عیسی علیزاده).

 

 

 

وجعلنا من الماء کل شیء حی سوره انبيا آيه ۳۰

و هر چيز زنده ای را از آب پديد آورديم

خداوند در قرآن کريم به نقش عظيم آب در پيدايش اوّليهٔ حيات روی زمين، استمرار، دوام و بقای موجودات زنده تأکيد بسيار

کرده است. به همين دليل و نظر به اهميت آب در بخش های مختلف، همواره سياست کلی دولت ها مبتنی بر حفظ و بهره برداری بهينه

از منابع آب بوده است و توسعه منابع آب به عنوان يکی از زير ساخت های اصلی توسعهٔ پايدار به شمار می آيد.

 

نقشۀ پراکندگی رودهای استان خراسان جنوبی

 

منابع آب های استان خراسان جنوبی را می توان به دو دسته تقسيم کرد: الف( سطحی ب( زير زمينی

رودخانه های استان به صورت فصلی و اتّفاقی جريان دارند و عمدتاً در فصل زمستان از آب بيشتری برخوردارند

 

نقشۀ پراکندگی حوضه های آبريز استان خراسان جنوبی

 

رودهای مهم استان

۱رود بمرود ،خوشبخت يا حاجی آباد): اين رودخانه از ارتفاعات جنوب شرق شهرستان قاين سرچشمه می گيرد. جريان سطحی آن پس ازمشروب کردن اراضی روستاهای کبودان، زهان وافين به سد حاجی آباد و در نهايت وارد دَقّ پترگان می گردد

 

 

طول اين رودخانه ۱۳۵ کيلومتر است و رودهای فرعی افين، علی آباد و موليد به آن می پيوندد. شهرهای زهان، اسفدن و حاجی آباد در نزديکی اين رود واقع می باشند.

 

۲-)رودخانۀ فخرود: اين رودخانه از ارتفاعات شمال غربی شهرستان درميان اطراف روستاهای نقنج و نگينان ،کوه گينو سرچشمه می گيرد و از مرکز دشت های بورنگ و درميان ،اسديه، عبور می کند و به سد رزه و در نهايت به دَقّ تندی در افغانستان ختم می شود.

 

نزديک ترين شهر به اين رود شهر اسديه است، طول اين رودخانه تا مرز ۱۵۵ کيلومتر است و رودهای فرعی؛ جاجنگ، خورشيدان، درميان و زاليران به آن می پيوندد

 

۳ رودخانه شور قاين (کال دونخ): اين رودخانه از ارتفاعات غرب و جنوب غربی شهرستان قاينات سرچشمه می گيرد.

شاخه های اوّليه آن شاخن وکال خونيک است. اين رودخانه در جهت شمال شرقی جريان می يابد و اراضی دهستان های فرّخی، ابراهيم آباد و اميرآباد را مشروب می کند و از استان خارج می شود و به نمکزار خواف می ريزد. طول اين رودخانه ۲۶۰ کيلومتر است

که در مسير خود شاخه های زيادی را دريافت می کند و به علّت عبور از زمين های شور، آب آن نامطلوب است.

 

۴) رودخانۀ شور بيرجند ( شاهرود):اين رودخانه که تنها رودخانهٔ دائمی حوضهٔ آبريز دشت لوت است از ارتفاعات شهرستان سربيشه سرچشمه می گيرد و پس از زهکشی دشت بيرجند وخوسف به رودگاريجگان می پيوندد و در انتها به دشت لوت می ريزد. اين رودخانه در حوالی بيرجند و خوسف به نام شاهرود يا رود بيرجند و در پايان رود شور ناميده می شود. طول اين رودخانه۸۰ کيلومتر است.

 

 

روان آ بها: پس از وقوع بارندگی ها عمدتاً بارش های رگباری روان آب ها با توجّه به شکل حوضه های آبريز، به صورت واگرا از استان خارج می شوند. برای مهار اين روان آب ها از گذشته های دور در سراسر استان بند هايی ايجاد شده است؛ مانند: بنددره و بند عمرشاه (اميرشاه) در بيرجند، بند بيهود و سَردَوان در قاينات.

 

در سال های اخير نيز برای مهار اين روان آب ها طرح های آبخيزداری وآبخوان داری در استان انجام شده است.

سد های استان: سدهای استان به منظور تأمين آب کشاورزی و تغذيهٔ سفره های آب زير زمينی احداث شده اند.

سد رزه: تنها سد بتنی در استان است که در شهرستان درميان ( ۱۳۵ کيلومتری جنوب شرق بيرجند) بر روی رودخانهٔ فخرود باهدف کنترل سيلاب های فصلی، ذخيره سازی و تنظيم حدود ۸ ميليون مترمکعب روان آب جهت مشروب کردن ۶۰۰ هکتار از اراضی پايين دست احداث شده است.

 

 

نقشۀ پراکندگی سدهای استان خراسان جنوبی

ب) آب های زير زمينی

آب های زيرزمينی از طريق چشمه، قنات و چاه های عميق و نيمه عميق مورد بهره برداری قرار می گيرند.

در حال حاضر ميزان بهره برداری از آب های زيرزمينی در استان خراسان جنوبی بيش از ۱۱۲۹ ميليون مترمکعب است که۱۵۷ ميليون متر مکعب بيشتر از ظرفيت تغذيهٔ طبيعی است و سالانه به همين ميزان از حجم ذخاير آب های زيرزمينی کاسته می شود، که استمرار اين عمل اُفت شديد سطح آب های زيرزمينی استان را در پی دارد.

 

استان خراسان جنوبی با توجّه به موقعيّت جغرافيايی و شرايط اقليمی با ميانگين بارندگی سالانه ۱۳۷ ميلی متری با کمبود شديد آب مواجه است. در واقع کمبود منابع آبی، تبخيربالا، کيفيت نامناسب آب و بهره برداری بی رويه از آب ها به عنوان مهم ترين مسائل و مشکلات منابع آب در استان است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *